Manchester

Manchester (2017)
Herb
Państwo	Wielka Brytania
Kraj	Anglia
Region	North West
Hrabstwo	Wielki Manchester
Dystrykt	Manchester
Zarządzający	Shaukat Ali
Powierzchnia	116 km²
Populacja (2017)
• liczba ludności	545 501[1]
• gęstość	4717 os./km²
Nr kierunkowy	0161
Kod pocztowy	M
Położenie na mapie Wielkiego Manchesteru Manchester
Położenie na mapie Wielkiej Brytanii Manchester
Położenie na mapie Anglii Manchester
53°29′N 2°15′W/53,483333 -2,250000
Multimedia w Wikimedia Commons
Hasło w Wikisłowniku
Informacje w Wikipodróżach
Strona internetowa

Manchester – miasto (city) i dystrykt metropolitalny w północno-zachodniej Anglii, w hrabstwie metropolitalnym Wielki Manchester, położone nad rzekami Irwell i Mersey u podnóża Gór Pennińskich^[2], połączony z Morzem Irlandzkim Kanałem Manchesterskim^[3].

W 2017 roku Manchester liczył 545 501 mieszkańców (6. miejsce w Wielkiej Brytanii), a jego obszar metropolitalny – Wielki Manchester (Greater Manchester), obejmujący m.in. miasta: Ashton-under-Lyne, Bolton, Stockport, Oldham, Rochdale, Wigan, Salford, Bury i Sale, liczył ponad 2,7 mln mieszkańców^[1].

Miasto jest węzłem drogowym i kolejowym, funkcjonuje tu również międzynarodowy port lotniczy Manchester. Ośrodek handlowo–bankowy, naukowy i przemysłowy w sektorze m.in. włókienniczym, maszynowym, elektrotechnicznym, chemicznym, odzieżowym i środków transportu^[3]. Ponadto ośrodek mediowy, m.in. BBC Radio Manchester.

Manchester został założony w 1086 roku w pobliżu rzymskiego obozu warownego, funkcjonującego od I do początku V wieku^[2][3], o nazwie Mamucium lub Mancunium. W Domesday Book wymieniany jako Mamecestre^[4]. Nazwa miasta zakończona na -chester pochodzi od łacińskiego słowa castra – obóz^[5].

Manchester uzyskał prawa miejskie w 1301^[3].

W 1653 powstała biblioteka Chetham’s Library^[6].

Od połowy XVIII wieku jeden z ośrodków rewolucji przemysłowej, nastąpił wówczas gwałtowny rozwój miasta jako centrum innowacyjnego przemysłu.

W XIX wieku Manchester stanowił centralne miejsce brytyjskiego masowego ruchu robotniczego, tzw. czartyzmu^[3]. 16 sierpnia 1819 w mieście miała miejsce masakra Peterloo. W 1830 roku William Huskisson stał się pierwszą znaną śmiertelną ofiarą transportu kolejowego, podczas otwarcia trasy do Liverpoolu. W mieście koncertował na krótko przed swoją śmiercią Fryderyk Chopin^[7][8]. Od 1857 roku siedziba najstarszej w Wielkiej Brytanii orkiestry symfonicznej The Hallé.

W 1948 na Uniwersytecie Wiktorii w Manchesterze opracowano pierwszy naukowy komputer – Small-Scale Experimental Machine.

22 maja 2017, po koncercie Ariany Grande na terenie Manchester Arena, miał miejsce zamach terrorystyczny, w którym zginęły 23 osoby.

Pod względem etnicznym w 2009 roku w Manchesterze dominowała ludność rasy białej (77,3%), następnie Azjaci (11,2%), rasa czarna (4,8%) i pozostałe (6,7%)^[9].

Według danych z lat 2009–2010 dominującą religią w Manchesterze było chrześcijaństwo (70,2%), drugą grupę stanowili ateiści (21,4%), następnie wyznawcy islamu (3,5%), hinduizmu (1,6%), sikhizmu (0,8%) oraz pozostałe religie (2,5%)^[10].

• Ancoats and Clayton, Ardwick, Baguley, Blackley, Bradford, Brooklands, Burnage, Charlestown, Cheetham Hill, Chorlton, Chorlton Park, Crumpsall, City Centre, Didsbury East, Didsbury West, Fallowfield, Gorton North, Gorton South, Higher Blackley, Hulme, Harpurhey, Levenshulme, Longsight, Miles Platting and Newton Heath, Moss Side, Moston, New Moston, Northenden, Old Moat, Rusholme, Sharston, Whalley Range, Withington, Woodhouse Park^[11].

• Ringway^[11].

W 2018 roku Światowa Organizacja Zdrowia sklasyfikowała Manchester na piątej pozycji miast Wielkiej Brytanii najbardziej zanieczyszczonych pyłem PM2,5^[12][13].

• Uniwersytet Manchesterski (zał. 2004)^[6]
  • Manchester Business School
• The University of Law (zał. 1962)^[6]
• Manchester Metropolitan University (zał. 1970)^[6]
• Royal Northern College of Music (Królewskie Północne Kolegium Muzyczne)

• neogotycki ratusz
• modernistyczny budynek w stylu art déco Daily Express Building z 1939
• gotycka katedra z kolegiatą pw. Najświętszej Marii Panny, św. Denisa i św. Jerzego z XV–XVI wieku^[2][3]
• zabytkowy szpital z XV–XVII wieku^[3]
• John Rylands University Library
• stadion klubu piłkarskiego Manchester United – Old Trafford
• pomnik Alana Turinga
• budynki w stylu georgiańskim z XVIII wieku (St John Street)^{[potrzebny przypis]}
• budynki w stylu wiktoriańskim (Barton Square)^{[potrzebny przypis]}
• Athenaeum, Royal Theatre i Free Trade Hall z XIX wieku (Peter Street)^{[potrzebny przypis]}

Najbardziej znane placówki w Manchesterze^[15]:

• Manchester Museum
• Manchester Art Gallery
• Greater Manchester Police Museum
• Museum of Transport – muzeum prezentuje m.in. omnibus konny (1890), tramwaj (1906) oraz liczną kolekcję autobusów^[16]
• Museum of Science and Industry (pol. Muzeum Nauki i Przemysłu)
• People’s History Museum
• Home Manchester (teatr, kino, galeria sztuki)^[17]
• National Football Museum (pol. Narodowe Muzeum Piłki Nożnej)
• Imperial War Museum North (budynek zaprojektowany przez Daniela Libeskinda)
• Clayton Hall Museum
• Manchester Jewish Museum
• Whitworth Art Gallery
• Gallery of Costume
• Portico Library

Nazwa stacji kolejowej	Zdjęcie	Data budowy	Opis, uwagi
Manchester Liverpool Road		1830	Budynek pierwszej stacji kolejowej, działającej w latach 1830–1844.
Manchester Piccadilly		1842	Największa stacja kolejowa w Manchesterze. W 2002 roku zakończono proces jej modernizacji[18].
Manchester Victoria		1844	Jedna z głównych stacji kolejowych w Manchesterze[19].
Manchester Oxford Road		1849	Ze stacji obsługiwane są połączenia m.in. do Liverpoolu i Chester.
Manchester Airport		1993	Połączenie z międzynarodowym portem lotniczym Manchester.

Nazwa	Zdjęcie	Data powstania	Opis, uwagi
Manchester Metrolink		1992	Tramwaje w Manchesterze funkcjonowały wcześniej w latach 1877–1949.

Zdjęcie	Nazwa
	Międzynarodowy port lotniczy Manchester

• Manchester City F.C.
• Manchester United F.C. (od 1910 roku siedziba klubu mieści się w Stretford w hrabstwie Wielki Manchester)^[20]
• F.C. United of Manchester

Lista miast partnerskich Manchesteru^[21]:

• 
  Ratusz
• 
  Katedra w Manchesterze (XV–XVI w.)
• 
  Beetham Tower – najwyższy budynek w mieście
• 
  Sackville Building
• 
  Biblioteka Główna w Manchesterze
• 
  City of Manchester Stadium
• 
  The Principal Manchester
• 
  Szpital Okulistyczny w kompleksie szpitalnym

• Canal Street (Manchester)
• Europejski Szlak Dziedzictwa Przemysłowego
• Paradoks

• Manchester City Council – Oficjalna strona miasta
• Visit Manchester, oficjalna strona turystyczna
• The Official Manchester City Guide – Oficjalny przewodnik po mieście
• National Statistics Profile
• Informacje o Manchester w serwisie Polonii Północnej Anglii