Maria Orwid

Maria Orwid
Maria Pfeffer
Data i miejsce urodzenia

23 lipca 1930
Przemyśl

Data i miejsce śmierci

9 lutego 2009
Kraków

Miejsce spoczynku

nowy cmentarz żydowski w Krakowie

Zawód, zajęcie

psychiatra

Miejsce zamieszkania

Przemyśl, Lwów, Kraków

Rodzice

Adolf Pfeffer i Klara z domu Weinstock

Partner

Marian Szulc

Odznaczenia
Krzyż Kawalerski Orderu Odrodzenia Polski

Maria Orwid (ur. 23 lipca 1930 we Lwowie[1.1] jako Maria Pfeffer, zm. 9 lutego 2009 w Krakowie) – polska lekarka psychiatra, pionierka terapii rodzinnej w Polsce.

Życiorys

Dzieciństwo i młodość

Urodziła się w niereligijnej i zasymilowanej rodzinie żydowskiej, jako córka adwokata Adolfa Pfeffera (1894–1943) i Klary z domu Weinstock (1903–1988)[2]. Mieszkali w centrum Przemyśla, przy Placu Na Bramie 2. Uczęszczała do prywatnej szkoły z polskim językiem wykładowym, ale uczyli się również hebrajskiego i zasad judaizmu[3]. Podczas II wojny światowej, wiosną 1942 wraz z rodziną została przesiedlona do przemyskiego getta[4]. W rezultacie licznych akcji wysiedleńczych zginęli dziadkowie ze strony matki oraz liczna część rodziny. Po ucieczce z getta tuż przed ostatnią akcją likwidacyjną[4] ukrywała się wraz z matką w domu krawcowej Teofili Kic, która za okazaną im pomoc została pośmiertnie odznaczona 22 grudnia 2008 medalem Sprawiedliwy wśród Narodów Świata[5]. Następnie obie przeniosły się do Lwowa, gdzie w lutym 1943 dołączył do nich ojciec, który 17 maja tego samego roku zmarł z powodu gruźlicy i wycieńczenia. Po wyzwoleniu Lwowa 27 lipca 1944 Klara Pfefferowa wyszła za mąż za dentystę Daniela Herzhafta (1903–1978), który przyjął nazwisko Orwid i przysposobił Marię.

Grób Marii Orwid na nowym cmentarzu żydowskim w Krakowie
Symboliczne groby rodziny Marii Orwid na nowym cmentarzu żydowskim w Krakowie

Po zakończeniu wojny wraz z matką i ojczymem przeniosła się do Krakowa, gdzie podjęła naukę w gimnazjum i następnie liceum Urszulanek. Od tego czasu przyjaźniła się ze Stanisławem Lemem, któremu zawdzięczała wybór studiów medycznych i psychiatrii[6]. Przez pewien czas uczęszczała na spotkania syjonistycznej lewicowej organizacji Ha-Szomer Ha-Cair. Studiowała na Akademii Medycznej w Krakowie, od V roku studiów w klinice Antoniego Kępińskiego. Była jedną z pierwszych kobiet na psychiatrii, dlatego też musiała wciąż udowadniać, że jest wystarczająco kompetentna[7]. W latach 1959–1964 razem z Kępińskim stworzyła tzw. program oświęcimski. Dotyczył badań nad psychicznymi skutkami wojennych przeżyć obozowych byłych więźniów obozów koncentracyjnych[8]. Program ten był jednym z pierwszych opracowań na świecie dotyczących traumy poobozowej.

Działalność naukowa

Od 1954 Maria Orwid była pracownicą naukową Katedry Psychiatrii Wydziału Lekarskiego Collegium Medicum Uniwersytetu Jagiellońskiego[1.1]. Specjalizowała się w psychiatrii dzieci i młodzieży oraz psychoterapii[9]. W 1963 uzyskała stopień naukowy doktora na podstawie dysertacji Przystosowanie poobozowe byłych więźniów obozu koncentracyjnego Oświęcim-Brzezinka". W 1976 została doktorem habilitowanym w oparciu o pracę naukową „Rola rodziny w rozwoju zaburzeń psychicznych u dzieci i młodzieży w stanach psychotycznych i niepsychotycznych”[1.1]. W 1978 założyła pierwszą w Polsce Klinikę Psychiatrii Dzieci i Młodzieży w Krakowie, którą kierowała do 2000[10]. Była także współtwórczynią modelu pracy multiprofesjonalnych zespołów w psychiatrii, współautorką pierwszych prac o psychicznych skutkach wojennych przeżyć obozowych, inicjatorką projektu terapeutycznego dla Dzieci Holocaustu i Drugiego Pokolenia. Uczestniczyła w pracach Sekcji Naukowej Terapii Rodzin Polskiego Towarzystwa Psychiatrycznego i Polsko-Izraelskiego Towarzystwa Zdrowia Psychicznego[10]. Była honorową członkinią Europejskiego Towarzystwa Terapii Rodziny i Polskiego Towarzystwa Psychiatrycznego oraz członkinią Stowarzyszenia Dzieci Holocaustu i Gminy Wyznaniowej Żydowskiej w Krakowie. Była członkinią założycielką B’nai B’rith Polska, reaktywowanego w 2007[8]. Regularnie uczestniczyła w Marszach Tolerancji[7].

Życie prywatne

Nigdy nie założyła rodziny oraz nie chciała mieć dzieci. Powodem tej decyzji była śmierć jej ośmioletniego kuzyna Ludwika, wywiezionego w 1942 z przemyskiego getta do obozu zagłady[11]. Przyjaźniła się z Piotrem Skrzyneckim i grupą „Piwnica pod Baranami” od chwili jej powołania[1.2]. 11 lutego 2009 na została pochowana nowym cmentarzu żydowskim przy ulicy Miodowej w Krakowie[12].

Nagrody i odznaczenia

Na podstawie źródła[1.2]

  • Nagroda zespołowa Ministra Zdrowia za badania problemów byłych więźniów obozów koncentracyjnych (1964);
  • Medal 20-lecia „Piwnicy pod Baranami”
  • Krzyż Zasługi
  • Krzyż Kawalerski Orderu Odrodzenia Polski (05.09.1984)[3]
  • Złota Odznaka „Za Pracę Społeczną dla Miasta Krakowa”

Upamiętnienie

W lipcu 2021 imię Marii Orwid otrzymała ulica w krakowskiej Dzielnicy XII Bieżanów-Prokocim[13].

Wybrane publikacje

Przypisy

  1. ↑ Orwid Maria, [w:] Władysław Tyrański, Kto jest kim w Krakowie. Lokalne władze, urzędy, instytucje, środowiska. Edukacja, zatrudnienie, pozycja zawodowa, działalność polityczna i społeczna, sympatie polityczne, rodzina, rozrywki i upodobania (dane z 1999 roku), Kraków: Krakowska Agencja Informacyjna, 2000, ISBN 83-909309-2-7, OCLC 47866363 [dostęp 2023-03-08].
    1. ↑ a b c S. 249.
    2. ↑ a b S. 250.
  2. ↑ Po zakończeniu II wojny światowej używała imienia Krystyna
  3. ↑ a b https://sztetl.org.pl/pl/biogramy/197185-orwid-maria
  4. ↑ a b Anna Bikont: Przeżyć... I co dalej? Rozmawiają z nią Katarzyna Zimmerer i Krzysztof Szwajca, Orwid, Maria. [dostęp 2009-02-09]. (pol.).
  5. ↑ Ireneusz Dańko: Medale i dyplomy dla Sprawiedliwych. [dostęp 2009-02-11]. (pol.).
  6. ↑ Małgorzata I. Niemczyńska, Pani profesor Marysia [online], Wyborcza.pl, 10 lutego 2009 [dostęp 2009-02-11] [zarchiwizowane z adresu 2009-02-11] (pol.).
  7. ↑ a b Anna Bednarczyk, Inga Hajdarowicz, Maria Orwid. Upodmiotowienie [w:] Ewa Furgał (red.), Krakowski Szlak Emancypantek. Przewodniczka po Krakowie Emancypantek, Fundacja Przestrzeń Kobiet, Kraków 2009, ISBN 978-83-928639-0-8, str. 49
  8. ↑ a b Prof. Maria Orwid (1930 – 2009). [dostęp 2009-02-10]. [zarchiwizowane z tego adresu (30 grudnia 2013)]. (pol.).
  9. ↑ Prof. dr hab. Maria Orwid, [w:] archiwalna baza „Ludzie nauki” portalu Nauka Polska (OPI PIB) [dostęp 2023-03-09].
  10. ↑ a b Prof. Maria Orwid nie żyje. [dostęp 2009-02-11]. (pol.).
  11. ↑ Agnieszka Sabor: Spieszmy się rozmawiać. [dostęp 2009-03-19]. (pol.).
  12. ↑ Zmarła prof. Maria Orwid [online], Interia.pl, 9 lutego 2009 [dostęp 2009-08-06] [zarchiwizowane z adresu 2009-07-15] (pol.).
  13. ↑ Uchwała nr LXII/1810/21 Rady Miasta Krakowa z dnia 7 lipca 2021 r. w sprawie nazwy skwerów oraz nazwy ulicy i ronda, [w:] Dziennik Urzędowy Województwa Małopolskiego [online], edziennik.malopolska.uw.gov.pl, 7 lipca 2021 [dostęp 2026-05-17].

Bibliografia

Content Disclaimer

Informasi ini disarikan dari Wikipedia dan disajikan kembali untuk tujuan edukasi. Konten tersedia di bawah lisensi CC BY-SA 3.0. Kami tidak bertanggung jawab atas ketidakakuratan data yang bersumber dari kontribusi publik tersebut.

  1. The information displayed on this website is sourced in part or in whole from Wikipedia and has been adapted for the purpose of restating it. We strive to provide accurate and relevant information, however:
  2. There is no guarantee of absolute accuracy. Wikipedia is an open, collaborative project that can be edited by anyone, so information is subject to change.
  3. It is not intended to constitute professional advice. The content displayed is for informational and educational purposes only. For important decisions (e.g., medical, legal, or financial), please consult a professional.
  4. Content copyright. Wikipedia is licensed under the Creative Commons Attribution-ShareAlike License (CC BY-SA). This means that content may be reused with appropriate attribution and shared under a similar license.
  5. Responsible use. Any risk arising from the use of information from this website is entirely the responsibility of the user.