Medium Mark B

Medium Mark B
Dane podstawowe
Państwo	Wielka Brytania
Typ pojazdu	czołg
Trakcja	gąsienicowa
Załoga	4
Historia
Prototypy	wrzesień 1918
Dane techniczne
Silnik	4-cylindrowy silnik benzynowy Ricardo o mocy 100 KM
Pancerz	6-14 mm
Długość	6,9 m
Szerokość	2,7 m
Wysokość	2,6 m
Masa	18 t
Moc jedn.	5,6 KM/t
Osiągi
Prędkość	10 km/h
Dane operacyjne
Uzbrojenie
4x karabin maszynowy kalibru 7,62 mm
Użytkownicy
Wielka Brytania
Multimedia w Wikimedia Commons

Medium Mark B (Whippet) – brytyjski czołg z okresu I wojny światowej, będący następcą czołgu Medium Mark A Whippet. Pierwszy prototyp pojazdu ukończono we wrześniu 1918 roku.

Inżynier porucznik Walter Wilson i przemysłowiec Sir William Tritton współpracowali w 1915 roku, aby opracować Mark I, pierwszy na świecie działający czołg. Jednak gdy Tritton zdecydował się na zbudowanie czołgu Medium Mark A „Whippet”, Wilson został z tego projektu wykluczony. Medium A został zaprojektowany przez głównego inżyniera Trittona, Williama Rigby'ego. Whippet był udaną konstrukcją i okazał się skuteczny, ale cierpiał na brak mocy, skomplikowany układ kierowniczy i nieresorowane zawieszenie. Wilson, który był już wówczas majorem, postanowił, że może samodzielnie opracować lepszy czołg jako jego zamiennik: „Medium Tank Mark B”. Szkicowanie rozpoczął prawdopodobnie w lipcu 1917 roku. Major Philip Johnson z Central Tank Workshops był pod wrażeniem, gdy pokazano mu drewniany model podczas wizyty w Wielkiej Brytanii pod koniec 1917 roku. Prototyp został zbudowany przez firmę Trittona, Metropolitan Carriage and Wagon Company, i ukończony we wrześniu 1918 roku.

Wygląda na to, że na wczesnym etapie projektowym Wilson rozważał zbudowanie alternatywnej lub równoległej wersji męskiej wyposażonej w działo 2-funtowe (~40 mm) w nadbudówce, ale porzucił te plany w marcu 1918 roku.

Projekt Wilsona zawierał elementy zarówno Mark I, jak i Whippeta: podobne, ale mniejsze, gąsienicowe podwozie romboidalne z pierwszego z wymienionych i stałą wieżę z drugiego. Nowością był oddzielny przedział z tyłu, w którym mieścił się silnik o mocy 100 KM (75 KW) (czterocylindrowa skrócona konstrukcja Ricardo ), a za nim przekładnia planetarna. Dwa zbiorniki paliwa z tyłu mieściły 85 galonów imperialnych (386 l) benzyny. Innymi innowacjami były możliwość wytworzenia zasłony dymnej i zastosowanie pochyłego pancerza z przodu kadłuba. Urządzenie do tworzenia zasłony dymnej składało się ze zbiornika kwasu sulfonowego umieszczonego nad rurą wydechową. Uzbrojenie składało się z maksymalnie pięciu karabinów maszynowych w nadbudówce i dwóch w drzwiach bocznych. Te drzwi kadłuba przypominały nieco miniaturowe sponsony. Karabiny maszynowe były wyjmowane i w praktyce zabierano ze sobą mniej karabinów, strzelec przenosił swój karabin podczas zmiany pozycji; większość źródeł podaje szacunkową liczbę czterech.

Jeszcze przed ukończeniem prototypu zamówiono 450 pojazdów, a później ich liczbę zwiększono do 700. Miały być one produkowane w zakładach North British Locomotive w Glasgow, a później w Metropolitan, Coventry Ordnance Works oraz Patent Shaft and Axletree Company. Co ciekawe, nowy czołg miał nosić tę samą nazwę co Mark A: „Whippet”. Niemal natychmiast po wejściu do służby typ model wypadł z łask z dwóch powodów. Po pierwsze, dostęp do przedziału silnikowego z przedziału bojowego był utrudniony. Naprawa pod ostrzałem byłaby zatem bardzo niebezpieczna. Po drugie, Tritton skonstruował konkurencyjny model: Medium Mark C „Hornet”. Ta druga konstrukcja charakteryzowała się większą prędkością i lepszą zdolnością pokonywania okopów. Wilson ograniczył rozmiar Mark B do rozmiarów pojedynczej platformy kolejowej. Zakończenie wojny doprowadziło do anulowania projektu po wyprodukowaniu 102 egzemplarzy z pierwszego zamówienia na 450. Tylko 45 z nich trafiło do armii brytyjskiej, pozostałe 57 egzemplarzy prawdopodobnie zostało zezłomowanych.

Po wojnie typ ten został szybko wycofany na rzecz modelu Mark C. Dwa pojazdy były używane przez Północnorosyjski Oddział Pancerny. Oba zostały utracone, a Armia Czerwona używała co najmniej jednego aż do lat trzydziestych. Ostatnią brytyjską jednostką, która miała na wyposażeniu Mark B, był 17. Batalion Samochodów Pancernych podczas wojny angielsko-irlandzkiej .

• Tanks! Armoured Warfare Prior to 1946: Great Britain's Medium Tanks. [dostęp 2009-11-03]. (ang.).