Matarnia
| część miasta | |
 Osiedle XI-lecia PRLu zlokalizowane w dzielnicy Matarnia. | |
| Państwo | |
|---|---|
| Województwo | |
| Aglomeracja | |
| Miasto | |
| W granicach Gdańska | |
| Zarządzający |
Agnieszka Górka (przewodnicząca Zarządu Dzielnicy) |
| Powierzchnia |
14,48 km² |
| Populacja (2019) • liczba ludności • gęstość |
|
| SIMC |
0933401 |
Plan
| |
Położenie na mapie Gdańska  | |
Położenie na mapie Polski  | |
Położenie na mapie województwa pomorskiego  | |
 54°22′49″N 18°28′58″E/54,380278 18,482778[2]
| |
| Strona internetowa | |
Matarnia (dawniej Maternia lub Materna, kaszb. Matarniô, niem. Mattern[3]) – dzielnica administracyjna Gdańska, położona w zachodniej części miasta.
Wieś Opactwa Cystersów w Oliwie w województwie pomorskim w II połowie XVI wieku[4].
Położenie
Matarnia leży w części miasta położonej na Pojezierzu Kaszubskim. Od północy graniczy z Osową i Oliwą, od wschodu z Brętowem, od południa z Jasieniem i Kokoszkami a od zachodu z gminą miejsko-wiejską Żukowo.
Należy do okręgu historycznego Wyżyny.
Obszarem dzielnicy prowadzi turystyczny Szlak Wzgórz Szymbarskich.
Zasięg terytorialny
Do dzielnicy Matarnia należą następujące jednostki terytorialne:
- Firoga – dawna wieś rolnicza
- Klukowo – dawna wieś rolnicza, ogródki działkowe
- Rębiechowo – część wsi rolniczej
- Trzy Norty – dawne wybudowanie Klukowa
- Zajączkowo – dawne wybudowanie Klukowa
- Złota Karczma – osiedle mieszkaniowe, centrum handlowe Park Handlowy Matarnia
Historia
Pierwotnie wieś nosiła nazwę Chojno Wielkie i należała do cystersów. Po zniszczeniach podczas wojny trzynastoletniej Polski z Zakonem Krzyżackim (1454-1466) zakonnicy wystawili nowy murowany kościół pod wezwaniem św. Materna, biskupa z niemieckiej Kolonii, czczonego głównie przez cystersów. Od wezwania kościoła powstała nowa nazwa osady, która wyparła wcześniejsze Chojno. W historycznych źródłach kościelnych mówi się najczęściej o wsi jako ad sanctum Maternum, tj 'u św. Materna'[5]. Teren dawnej, historycznej Matarni znajduje się na południowo-wschodnim krańcu obecnej dzielnicy.
W 1890 r. został założony cmentarz, po zamknięciu i częściowej likwidacji starego cmentarza przykościelnego[6].
Na koniec 1892 r wieś Matarnię zamieszkiwały 173 osoby - 141 Kaszubów i 42 Niemców[7]. Pruski spis powszechny z 1910 r. wykazał 300 mieszkańców, z których 237 zadeklarowało język kaszubski jako ojczysty, a 61 niemiecki[8].
W latach 1920–1939 przez Matarnię przebiegała granica polsko-gdańska.
Matarnia została przyłączona w granice administracyjne miasta w 1973.
Zabytki[9]
- Kościół św. Walentego (XV wiek, XIX wiek)
- Zespół dworski: dwór, park z aleją dojazdową, obora, chlewnia (2 poł. XVIII wieku, k. XIX wieku)
Pomniki przyrody
Przy ul. Astronautów znajduje się grupowy pomnik przyrody w postaci 4 lip drobnolistnych o obwodach od 292 do 385 cm. Drzewa noszą nazwę „Klukowskie lipy” i zostały objęte ochroną w 2007 roku[10].
Transport i komunikacja
W obrębie dzielnicy znajduje się Port lotniczy Gdańsk im. Lecha Wałęsy.
Przez dzielnicę przebiega obwodnica Trójmiasta wraz z węzłem Lotnisko, będąca częścią drogi ekspresowej S6. Na tym węźle obwodnicę przecina prostopadle Trasa Słowackiego.
W 2015 zostały oddane do użytku trzy przystanki Pomorskiej Kolei Metropolitalnej: Gdańsk Matarnia, Gdańsk Port Lotniczy oraz Gdańsk Rębiechowo. Ten ostatni położony jest blisko granicy miasta ze wsiami Banino i Rębiechowo.
W 2022 wybudowano nowy przystanek Gdańsk Firoga[11].
Rada Dzielnicy
- Przewodniczący Zarządu Dzielnicy
- Przewodnicząca Rady Dzielnicy
- Agata Winkiewicz
II kadencja 2019–2024[18]
- Przewodniczący Zarządu Dzielnicy
- Łukasz Richert
- Przewodnicząca Rady Dzielnicy
- Elżbieta Dębowska
I kadencja 2015–2019[19]
Wybory do Rady Dzielnicy odbyły się 5 czerwca 2016[20]
- Przewodniczący Zarządu Dzielnicy
- Daniel Kossakowski
- Przewodniczący Rady Dzielnicy
- Łukasz Richert
Przypisy
- ↑ BIP - Urząd Miejski w Gdańsku [online], bip.gdansk.pl [dostęp 2020-04-19].
- ↑ Państwowy Rejestr Nazw Geograficznych – miejscowości – format XLSX, Dane z państwowego rejestru nazw geograficznych – PRNG, Główny Urząd Geodezji i Kartografii, 5 listopada 2023, identyfikator PRNG: 78422.
- ↑ Dr F. Lorentz „Polskie i kaszubskie nazwy miejscowości na Pomorzu Kaszubskiem” (ISBN 83-60437-22-X) (ISBN 978-83-60437-22-3)
- ↑ Mapy województwa pomorskiego w drugiej połowie XVI w. : rozmieszczenie własności ziemskiej, sieć parafialna / Marian Biskup, Andrzej Tomczak. Toruń 1955, s. 92.
- ↑ Breza Edward. Nazwy miejscowości powiatu kartuskiego. Kartuzy 2017. s.286
- ↑ Cmentarz Parafialny na Matarni. zdiz.gda.pl.
- ↑ Stefan Ramułt, Statystyka ludności kaszubskiej, Akademia Umiejȩtności, 1899, s. 112 [dostęp 2025-06-14].
- ↑ Prussia (Kingdom) Statistisches Landesamt, Gemeindelexikon für die regierungsbezirke Allenstein, Danzig, Marienwerder, Posen, Bromberg und Oppeln: Auf grund der ergebnisse der volkszählung vom. 1. Dezember 1910 und anderer amtlicher quellen bearbeitet vom Königlich Preussischen Statistischen Landesamte, verlag des Königlichen Statistischen Landesamts, 1912, s. 10-11 [dostęp 2025-06-14] (niem.).
- ↑ Rejestr zabytków nieruchomych 2011 woj. pomorskie. kobidz.pl. [zarchiwizowane z tego adresu (2017-08-07)].
- ↑ Wykaz i mapa lokalizacji pomników przyrody na terenie miasta Gdańska. [dostęp 2019-09-01].
- ↑ Tak będzie wyglądać zelektryfikowana PKM i nowy przystanek [online], trojmiasto.pl, 18 maja 2020 [dostęp 2021-01-22] (pol.).
- ↑ Skład Rady Dzielnicy Matarnia [online], gdansk.pl [dostęp 2025-11-23].
- ↑ Wyniki wyborów do rad dzielnic [online], gdansk.pl [dostęp 2024-10-15].
- ↑ Obwieszczenie [online], download.cloudgdansk.pl [dostęp 2024-09-17] (pol.).
- ↑ Obwieszczenia o zarejestrowanych kandydatach na radnych [online], gdansk.pl [dostęp 2024-09-27].
- ↑ Protokół nr 10/2025 z sesji Rady Dzielnicy Matarnia z posiedzenia X w dniu 15.11.2025 roku w Gdańsku [online], gdansk.pl [dostęp 2025-11-24].
- ↑ Protokół nr I/2024 z sesji Rady Dzielnicy Matarnia [online], gdansk.pl [dostęp 2025-11-24].
- ↑ Rada Dzielnicy Matarnia [online], gdansk.pl [dostęp 2024-10-31] (pol.).
- ↑ Rada Dzielnicy Matarnia Kadencja 2015-2019 [online], gdansk.pl [dostęp 2024-11-24] (pol.).
- ↑ Przymorze Wielkie i Matarnia. Dlaczego zagłosowali [online], gdansk.pl [dostęp 2024-11-15].
Linki zewnętrzne
- Materna, [w:] Słownik geograficzny Królestwa Polskiego, t. VI: Malczyce – Netreba, Warszawa 1885, s. 171.
- Ludzie i duchy starego dworu w Matarni [1]
Content Disclaimer
Informasi ini disarikan dari Wikipedia dan disajikan kembali untuk tujuan edukasi. Konten tersedia di bawah lisensi CC BY-SA 3.0. Kami tidak bertanggung jawab atas ketidakakuratan data yang bersumber dari kontribusi publik tersebut.
- The information displayed on this website is sourced in part or in whole from Wikipedia and has been adapted for the purpose of restating it. We strive to provide accurate and relevant information, however:
- There is no guarantee of absolute accuracy. Wikipedia is an open, collaborative project that can be edited by anyone, so information is subject to change.
- It is not intended to constitute professional advice. The content displayed is for informational and educational purposes only. For important decisions (e.g., medical, legal, or financial), please consult a professional.
- Content copyright. Wikipedia is licensed under the Creative Commons Attribution-ShareAlike License (CC BY-SA). This means that content may be reused with appropriate attribution and shared under a similar license.
- Responsible use. Any risk arising from the use of information from this website is entirely the responsibility of the user.