Miles Lerman

Data i miejsce urodzenia	1920 Tomaszów Lubelski
Data i miejsce śmierci	22 stycznia 2008 Filadelfia
Zawód, zajęcie	przedsiębiorca
Odznaczenia

Miles Lerman, właśc. Szmuel Milek Lerman (ur. 1920 w Tomaszowie Lubelskim, zm. 22 stycznia 2008 Filadelfia) – przedsiębiorca, jeden ze współtwórców United States Holocaust Memorial Museum^[1][2][3].

Urodził się w rodzinie Israela i Jochewet Feldzon Lerman, miał czworo rodzeństwa. Matka była właścicielką firmy zajmującej się importem i eksportem artykułów spożywczych. Ojciec był właścicielem kilku przedsiębiorstw we wschodniej Polsce, w tym młynów mącznych i hurtowni obracających alkoholem i benzyną^[1]. Jako dziecko uczył się w seminariach syjonistycznych, planował również emigrację do Palestyny i zamieszkanie w kibucu^[4].

Po agresji III Rzeszy na Polskę, rodzina Lermanów uciekła do Lwowa. Po ataku Niemiec na Związek Radziecki, Miles Lerman został aresztowany i wysłany do obozu pracy przymusowej. Po udanej ucieczce z obozu trafił do oddziału partyzanckiego. Walczył w lasach okalających Lwów przez 23 miesiące.

Po zakończeniu wojny Miles Lerman znalazł się w obozie dla przesiedleńców w Łodzi (inne źródła podają obóz w Lublinie)^[1][4]. Tam poznał swoją przyszłą żonę Krysię Rozalię Laks, także ocalałą z Zagłady^[5]. Małżeństwo w 1947 roku wyemigrowało do Stanów Zjednoczonych. Miles Lerman kupił fermę drobiu w Vineland. Później był właścicielem Miles Petroleum i stacji benzynowych Amoco, prowadził również interesy związane i nieruchomościami^[1][2][6][3].

W 1979 roku został powołany przez prezydenta Jimmy’ego Cartera do prezydenckiej komisji, która przygotowywała koncepcję przyszłego muzeum upamiętniającego Zagładę. Pracował w muzealnym komitecie współpracy z zagranicą, którego zadaniem było prowadzenie negocjacji z rządami krajów Europy Środkowej i Wschodniej, mającymi na celu pozyskanie eksponatów. Lermanowi udało się pozyskać dla muzeum oryginalne baraki z obozu koncentracyjnego Birkenau, wagon kolejowy, którym przewożono więźniów żydowskich do Treblinki, ponad 5000 butów z Majdanka oraz szczoteczki do zębów, walizki i różne inne przedmioty osobiste z Auschwitz^[1][7].

Lerman zasiadał w Radzie Muzeum przez 23 lata, otrzymał nominacje od prezydentów Cartera, Reagana, Busha i Clintona, był przewodniczącym przez większość pierwszej dekady Holocaust Memorial Museum, od jego otwarcia w 1993 do 2000 roku. Pozostał w Radzie do 2003 roku^[5][7].

Zaangażowany był w sprawę należytego upamiętnienia ofiar obozu zagłady w Bełżcu (gdzie zamordowano rodzinę Lermana) – jego działalność doprowadziła do zebrania funduszy (około 5 milionów dolarów) i powstania pomnika uważanego za jedno z najlepszych i najbardziej poruszających upamiętnień ofiar Zagłady^[5].

Lerman pomógł założyć w muzeum Komitet ds. Sumienia, który pracuje nad zwróceniem uwagi na współczesne problemy ludobójstwa, takie jak np. kryzys w Darfurze^[1].

Miles Lerman zmarł 22 stycznia 2008 roku w wieku 88 lat w swoim domu w Filadelfii.

• Krzyż Komandorski Orderu Zasługi RP (8 kwietnia 1993)