Mistrz Bertram
| Data i miejsce urodzenia | |
|---|---|
| Data i miejsce śmierci | |
| Dziedzina sztuki | |
| Epoka |
Mistrz Bertram z Minden – (niem. Meister Bertram von Minden, ur. 1340 w Minden – zm. 1414/15 w Hamburgu), malarz reprezentujący sztukę gotycką w północnych Niemczech. Dzieła artysty, których większość wchodzi w skład zbiorów hamburskiej Kunsthalle, należą do wczesnej odmiany stylu, który objął sztukę większości krajów Europy, zwanego stylem pięknym.
Życiorys
Podobnie jak w przypadku większości artystów średniowiecznych, o Mistrzu Bertramie wiadomo stosunkowo niewiele. Wszystko co wiadome, pochodzi z analizy danych źródłowych. Krótko, ale treściwie mówią o nim zachowane informacje z kroniki miejskiej Hamburga: Anno 1383 wort de tafel des hogen altares tho S. Peter tho Hamborch gemaket, hetede mester Bertram zvan Mynden – wynika z tego, iż twórca najważniejszego jego dzieła, retabulum ołtarza głównego z kościoła Św. Piotra w Hamburgu pochodził z Minden w Westfalii. Dane źródłowe ukazują także relacje artysty z inteligencją hamburskiego środowiska mieszczańskiego. Otóż fundatorami byli Wilhelm Horborch, uczony, pochodzący ze starej hamburskiej rodziny rajców, brat Wilhelma, Bertram Horborch – imiennik artysty był w latach 1366–1396 burmistrzem miasta. Tenże utrzymywał silne kontakty z cesarzem i królem Czech Karol IV i z papieżem w Awinionie. Liczne analogie stylowe dzieł artysty z malarstwem czeskim doby Luksemburgów sugerują, iż Mistrz Bertram (po raz pierwszy wspomniany w aktach hamburskich w 1367) spędził pewien czas w Pradze, która w dobie panowania Karola IV stała się jednym z najważniejszych ośrodków artystycznych w Europie. Ponadto miasta portowe pobrzeża Morza Północnego i Bałtyckiego (Brema, Hamburg, Lubeka) pełniły ważną rolę polityczną i kulturalną.
Twórczość
Mistrz Bertram, podobnie jak Brat Francke, reprezentuje gotyckie malarstwo tablicowe, które w środowisku czeskim zaczynało odgrywać coraz większą rolę (Mistrz z Vyzsego Brodu, Mistrz Teodoryk). Ważnym czynnikiem, który ukształtował styl Bertrama był uniwersalizm stylu Mistrza Teodoryka na terenie nie tylko Czech, ale także w północnych i środkowych krajach Rzeszy. Nieobca mu była również twórczość działającego w Dortmunddzie Konrada von Soest czy malarzy wywodzących się z wówczas prężnie działającego środowiska kolońskiego. Malował obrazy do retabulów ołtarzowych. Poszczególne obrazy wyróżniają się klarowną i zwartą kompozycją (m.in. dzięki ograniczeniu liczby postaci do głównych bohaterów poszczególnych wątków), miękkim światłocieniowym modelunkiem szat, przewaga waloru nad linią, konturem (jest to recepcja czeskiego malarstwa), równowagą między elementami krajobrazowymi i figuralnymi a tłem. Choć malował tradycyjne gotyckie złote tła, w jego obrazach widać dążenie do przestrzenności kompozycji, w sposób delikatny i zrównoważony wprowadzał motywy pejzażowe i architektoniczne, ujmując je w silnym skrócie. Poszczególne wątki narracyjne cechuje nastrój głębokiego liryzmu.
Dzieła
Przypisuje się Mistrzowi Bertramowi i jego warsztatowi następujące dzieła:
- Cykl obrazów Ołtarza z kościoła Św. Piotra w Hamburgu – 24 sceny z Genesis oraz z dzieciństwa Chrystusa. Całe retabulum zostało wykonane w latach 1379–1393 – jest to wielki tryptyk pełniący funkcję ołtarza głównego hamburskiej fary. W 1793 ołtarz został przeniesiony do miejscowości Grabow (stąd w literaturze występuje również nazwa Ołtarz Grabowski, niem. Grabower Altar). Odkryty w 1900 i doceniony przez malarza, dyrektora hamburskiego Kunstalle Alfreda Lichtwarka, został przeniesiony do zbiorów tego muzeum. Po otwarciu skrzydeł widoczne są liczne rzeźbione figury świętych, oraz scena Ukrzyżowania Chrystusa.
- Ołtarz pasyjny z kościoła Św. Jana w Hamburgu (obecnie w zbiorach Niedersächsisches Landesmuseum w Hanowerze zawierający skrzydła z 16 scenami z Pasji Chrystusa.
- Ołtarz z Hervestehude (ok. 1385, Kunsthalle Hamburg).
- Ołtarz z Buxtehude (ok. 1410, Kunsthalle Hamburg).
Dwa ostatnie dzieła były w starszej literaturze identyfikowane z Mistrzem. Jednak różnice w cechach stylistycznych sugerują udział warsztatu działającego przy artyście.
Bibliografia
- Alfred Lichtwark: Meister Bertram Hamburg 1905.
- Uwe Schneede (red.): Goldgrund und Himmelslicht. Die Kunst des Mittelalters in Hamburg. [Katalog zbiorów Kunsthalle w Hamburgu], Hamburg 1999.
- Andrzej Dulewicz: Encyklopedia sztuki niemieckiej, Warszawa 2002
- Ehrenfried Kluckert: Malarstwo gotyckie [w.] Rolf Toman (red.) Gotyk – architektura, rzeźba, malarstwo. Köln 1998.
- Anna Eorsi: Gotyk Międzynarodowy. Warszawa 1985
- Renate Krüger W kręgu sztuki. Dawne niemieckie malarstwo tablicowe, wyd. Arkady. Warszawa 1978
Linki zewnętrzne
- Artcyclopedia
- Mistrz Bertram w Web Gallery of Art
- Aiwaz.net
- Reprodukcje dzieł Mistrza Bertrama w Art.com
Content Disclaimer
Informasi ini disarikan dari Wikipedia dan disajikan kembali untuk tujuan edukasi. Konten tersedia di bawah lisensi CC BY-SA 3.0. Kami tidak bertanggung jawab atas ketidakakuratan data yang bersumber dari kontribusi publik tersebut.
- The information displayed on this website is sourced in part or in whole from Wikipedia and has been adapted for the purpose of restating it. We strive to provide accurate and relevant information, however:
- There is no guarantee of absolute accuracy. Wikipedia is an open, collaborative project that can be edited by anyone, so information is subject to change.
- It is not intended to constitute professional advice. The content displayed is for informational and educational purposes only. For important decisions (e.g., medical, legal, or financial), please consult a professional.
- Content copyright. Wikipedia is licensed under the Creative Commons Attribution-ShareAlike License (CC BY-SA). This means that content may be reused with appropriate attribution and shared under a similar license.
- Responsible use. Any risk arising from the use of information from this website is entirely the responsibility of the user.