Mosze Azman

Моше Асман
‏משה אסמן‎

Kraj działania	Ukraina Izrael
Data i miejsce urodzenia	14 marca 1966 Leningrad
Naczelny rabin Ukrainy
Okres sprawowania	od 2005
Wyznanie	judaizm
Odznaczenia
Strona internetowa

Mosze Azman, Mosze Asman (ukr. Моше Асман, hebr. ‏משה אסמן‎, ur. 14 marca 1966 w Leningradzie) – ortodoksyjny rabin, działacz społeczny i charytatywny, od 2005 roku jedna z dwóch osób posługujących się tytułem naczelnego rabina Ukrainy.

Jego rodzina od strony matki należy do zwolenników ruchu Chabad-Lubawicz, natomiast ojciec był z pochodzenia Litwakiem^[1].

Pod koniec nauki w szkole średniej uzyskał uprawnienia szojcheta, nadane mu przez emisariuszy Chabadu w Związku Radzieckim. Następnie podjął studia w jesziwie. W młodości był aktywnym działaczem ruchu tzw. refuseników(inne języki)^[2], był wielokrotnie aresztowany przez radzieckie służby, był również osobiście potępiany w artykułach na łamach gazety „Leningradskaja Prawda”^[1].

W 1986 roku ożenił się z Chaną, córką Zusji Hirsza Lubarskiego z Charkowa^[1]. Para ma 11 dzieci^[3]. W 1987 roku wyjechał wraz z żoną do Izraela, gdzie kontynuował studia w jesziwach Szamir i Merkaz Gutnik. Pełnił również funkcję kierownika Domu Chabadu dla rosyjskich Żydów^[1]. Podczas studiów przez pewien czas pracował jako asystent rabina w Toronto. Smichę uzyskał od rabina Jekutiela Farkasza^[1]. Od 1990 roku służył w Siiłach Obronnych Izraela^[2]. W 2012 roku został mianowany rabinem wojskowym w jednej z jednostek izraelskich sił specjalnych^[1].

W 1991 roku został oddelegowany do Ukrainy, gdzie odpowiadał za organizację pomocy dla żydowskich dzieci poszkodowanych w wyniku katastrofy w Czarnobylu, następnie pracował w organizacji charytatywnej w Kefar Chabad^[2][1]. Podczas pobytu w Ukrainie zaangażował się w działania zmierzające do zwrócenia kijowskiej synagogi społeczności żydowskiej^[1]. Od 1995 roku mieszka w Kijowie, gdzie został rabinem zwróconej synagogi^[2]. Był bliskim współpracownikiem prezydenta Wiktora Juszczenki^[4].

W 2002 roku był założycielem międzynarodowej organizacji charytatywnej „Micwa”. Pełni funkcję emisariusza ruchu Chabad-Lubawicz w Ukrainie oraz przedstawiciela Centrum Chasydów Bratslav w Humaniu^[1]. 11 września 2005 roku został wybrany naczelnym rabinem Ukrainy^[1], w związku z czym pozostaje w konflikcie z rabinem Yaakovem Bleichem(inne języki), który pomimo braku oficjalnego wyboru, w 1992 roku został uznany naczelnym rabinem Ukrainy^[4]. Azman nie jest uznawany m.in. przez Światowy Kongres Żydów^[5].

Podczas wojny w Donbasie zaangażował się w pomoc humanitarną dla uchodźców oraz rannych, zajmował się m.in. ewakuacją rannych oraz organizował ich transport do Izraela, gdzie mieli zostać objęci opieką medyczną. Po wybuchu wojny doprowadził także do utworzenia wioski dla uchodźców Anatewka(inne języki) pod Kijowem^[2][6]. Jego adoptowany syn, Matitjahu, zginął podczas inwazji Rosji na Ukrainę^[7]. Podczas rosyjskiej inwazji Azman ponownie zaangażował się w organizację pomocy oraz ewakuację uchodźców^[8][9], podczas ataku na Kijów Azman przebywał w mieście pomagając w opiece nad cywilami^[10]. Spotykał się również m.in. z Binjaminem Netanjahu^[11] oraz Borisem Johnsonem i innymi brytyjskimi politykami, dyskutując o kryzysie humanitarnym w Ukrainie^[12][13].

Współpracował z Rudym Giulianim, w związku z czym podejrzewany był o udział w nielegalnym lobbingu amerykańskim w Ukrainie. W 2021 roku poparł zwolenników Donalda Trumpa i atak na Kapitol Stanów Zjednocznych^[5].

Jest honorowym obywatelem Kijowa^[1][2].

W 2009 roku został odznaczony orderem „Za zasługi” III klasy, który zwrócił rok później w proteście przeciwko nadaniu Stepanowi Banderze tytułu Bohatera Ukrainy^[14]. W 2025 roku został odznaczony orderem „Za zasługi” II klasy^[15].