Pulwy

Pulwy
Ilustracja
Bagno Pulwy
łąki i mokradła
Państwo

 Polska

Województwo

 mazowieckie

Mezoregion

Dolina Dolnej Narwi

Powierzchnia

ok. 60 km²[1]

Obszary chronione

OSO „Bagno Pulwy”

Położenie na mapie województwa mazowieckiego
Mapa konturowa województwa mazowieckiego, blisko centrum u góry znajduje się punkt z opisem „Pulwy”
Położenie na mapie Polski
Mapa konturowa Polski, po prawej nieco u góry znajduje się punkt z opisem „Pulwy”
Ziemia52°43′47″N 21°26′00″E/52,729722 21,433333
Multimedia w Wikimedia Commons

Pulwy – rozległy obszar łąk, pastwisk, mokradeł i bagien, położony na północnym Mazowszu. Zajmuje ok. 60 km²[1], na terenie gmin Rząśnik i Długosiodło. Pulwy położone są między Puszczą Białą a Narwią.

Historia

Niegdyś cały teren zajmowały bagna, zasilane przede wszystkim źródłami i wodą z roztopów[2]. W XX wieku teren został w większości zmeliorowany przez właściciela majątku w Rząśniku[3]. Woda jest odprowadzana do Narwi kanałem przechodzącym przez wsie: Wincentowo, Cygany i Ulaski.

Część południowa Pulw to rozległe i bezdrzewne łąki, użytkowane rolnie i koszone. Dawniej były odwadniane nieistniejącą już strugą Pulewną, przy której do 1806 działał młyn[3][2]. Od północy łąki ogranicza tzw. „Rząśnicka Droga”, idąca po nasypie dawnej kolejki do wywozu torfu. Od południa Pulwy stykają się z Puszczą Białą. Obszar przecina gęsta sieć kanałów, łącząca się z kanałem głównym. Północna część, położona na północ od „Rząśnickiej Drogi” i dochodząca do doliny Narwi, to mozaika łąk, pastwisk, pól uprawnych, zarastających dołów potorfowych, łozowisk i niewielkich lasków sosnowych[4]. Obszar bagna Pulwy znajduje się na liście obszarów objętych programem Natura 2000[4].

Pierwsze plany niwelacyjne do skanalizowania w kierunku Narwi i osuszenia bagien sporządził rząd pruski w 1798[2][3]. W związku z projektem w początku XIX w. na obszar Pulw przybyli osadnicy niemieccy. Pamiątką po nich są zdewastowane ewangelickie cmentarze położone we wsiach Wincentowo, Nury i Marianowo. Ewangeliccy mieszkańcy Pulw wznosili także kościoły i budynki szkolne. Drewniany kościół ewangelicki w Marianowie został w 1945 odkupiony przez ks. Stanisława Żuławskiego, proboszcza parafii św. Jana Chrzciciela w Kuninie, i przeniesiony do Kunina, gdzie stoi do dziś[5]. Rząd Księstwa Warszawskiego nie podjął się realizacji projektu i jedynie właściciele dóbr prywatnych dokonywali doraźnych i nieumiejętnych prac melioracyjnych[2]. W 1859 Komisja Rządowa Dóbr i Skarbu powróciła do projektu wraz z oczekiwaniem partycypacji właścicieli w kosztach jego realizacji[2]. Projektu zaniechano w 1867[2]. Część błot wydzierżawiono włościanom ze wsi Ochudno, zaś projekt sprzedaży pozostałej części nie powiódł się ze względu na brak chętnych[2]. Bogactwem naturalnym były przede wszystkim pokłady torfu[2].

Bagna stanowiły schronienie dla powstańców listopadowych oraz podczas powstania styczniowego[3]. W dniach 14 i 15 lipca 1863 oddział powstańczy stoczył w okolicy bitwę z wojskami carskimi[3].

Po powstaniu styczniowym majątek jako majorat przejął carski płk. Czerewin, który stworzył klucz folwarków. W czasie I wojny światowej majątek znacjonalizowano. W 1918 Pulwy przejął Urząd Wojewódzki. Większość ziemi rozparcelowano, część zalesiono, a 800 ha ziemi przekazano Nadleśnictwu Leszczydół, które dzierżawiło ziemię gospodarzom. W 1922 powstał projekt melioracji Pulw, którego realizację rozpoczęto w 1927. W latach 1932–1934 wykonano główne prace odwadniające, w 1933 karczowanie i orkę, od 1934 siewy. W prace włączyła się młodzież męska z Junackich Hufców Pracy[6].

Decyzją Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych z 8 marca 1935 na terenie części bagna Pulwy oraz folwarku Rząśnik utworzono Państwowe Gospodarstwo Łąkowe[7] o charakterze rolno-hodowlanym i przetwórczym. Gospodarstwo było zmechanizowane, korzystało z nawozów sztucznych i naturalnych. Stosowano w nim doświadczalną hodowlę traw sprowadzanych z Ameryki, Japonii i Chin. Hodowano mleczną rasę bydła czerwonego. Gospodarstwo obejmowało (poza łąkami) 27 ha pastwisk, 20 ha traw nasiennych i 200 ha upraw rolnych (żyto, proso, owies, buraki pastewne i cukrowe, marchew, brukiew, rzepak, len i konopie). Rośliny oleiste sprzedawano olejarni w Gdyni, a siano wojsku. Rocznie gospodarstwo przynosiło dochód w wysokości ok. 100 tys. zł[6]. Gospodarstwo uważane było za wzorcowe, dlatego organizowano do niego wycieczki[8].

Po II wojnie światowej w rejonie bagna Pulwy operował oddział Jana Kmiołka ps. Wir[9].

Teren Pulw włączono do Państwowego Gospodarstwa Rolnego w Rząśniku[3], które było jednym z największych tego typu w Polsce. W 1965 zrealizowano tu film Na łąkach PGR Rząśnik ilustrujący pracę wzorcowego PGR, a 23 września 1974 Edward Gierek odbył tu jedną ze swoich gospodarskich wizyt[6].

W środku Pulw znajduje się wieś Grądy Polewne, połączona z Porządziem i Rząśnikiem drogami idącymi po groblach.

Ptaki

Niektóre gatunki ptaków występujące na terenie Pulw[10]:

Na terenie Pulw znajduje się obszar specjalnej ochrony ptaków „Bagno Pulwy” PLB140015, obejmujący 4112,4 ha[11].

Przypisy

  1. ↑ a b Bagno po kurpiowsku. [dostęp 2010-06-05]. (pol.).
  2. ↑ a b c d e f g h Pulwy, [w:] Słownik geograficzny Królestwa Polskiego, t. IX: Pożajście – Ruksze, Warszawa 1888, s. 285.
  3. ↑ a b c d e f Przemysław Pilich, Nad Liwcem i w Puszczy Białej, Krajowa Agencja Wydawnicza, 1976, s. 30-31 (pol.).
  4. ↑ a b Formularz danych obszaru specjalnej ochrony Natura 2000. [dostęp 2011-11-30]. (pol.).
  5. ↑ Paweł Mazurkiewicz: Kunin Szlachecki – kościół p.w. św. Jana Chrzciciela. [dostęp 2017-11-02].
  6. ↑ a b c Maria Weronika Kmoch, Tradycje państwowego gospodarowania w Rząśniku, „Rocznik Ostrowski”, 5, 2019, s. 32–38 [dostęp 2023-10-07].
  7. ↑ Zarządzenie Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych z dnia 18 marca 1935 r. o utworzeniu Zarządów Państwowych Gospodarstw Rybnych w Dębowcu, Dzierzkowicach, Łyszkowicach na jeziorze Gople oraz Zarządu Państwowego Gospodarstwa Łąkowego w Rząśniku. [dostęp 2019-02-04].
  8. ↑ Nowe życie na odwiecznych bagniskach. Pulwy – polskie błota pontyjskie, „Express Poranny”, 15 (183), 1936, s. 4.
  9. ↑ Janusz Szczepański, Społeczeństwo powiatu pułtuskiego w raportach władz partyjnych i administracyjnych z lat 1945–1950, [w:] Kazimierz Krajewski, Tomasz Łabuszewski (red.), Mazowsze i Podlasie w ogniu 1944–1956, t. 2: Powiat Pułtusk w pierwszej dekadzie rządów komunistycznych. Materiały z sesji naukowej „Represje i opór przeciw rządom komunistycznym w powiecie Pułtusk po 1944 r.”, Warszawa 2008, ISBN 978-83-60464-98-4.
  10. ↑ Informacje o gatunkach ptaków występujących na terenie bagna Pulwy.
  11. ↑ Obszar Natura 2000: Bagno Pulwy, [w:] Centralny Rejestr Form Ochrony Przyrody [online], Generalna Dyrekcja Ochrony Środowiska [dostęp 2019-02-04].

Content Disclaimer

Informasi ini disarikan dari Wikipedia dan disajikan kembali untuk tujuan edukasi. Konten tersedia di bawah lisensi CC BY-SA 3.0. Kami tidak bertanggung jawab atas ketidakakuratan data yang bersumber dari kontribusi publik tersebut.

  1. The information displayed on this website is sourced in part or in whole from Wikipedia and has been adapted for the purpose of restating it. We strive to provide accurate and relevant information, however:
  2. There is no guarantee of absolute accuracy. Wikipedia is an open, collaborative project that can be edited by anyone, so information is subject to change.
  3. It is not intended to constitute professional advice. The content displayed is for informational and educational purposes only. For important decisions (e.g., medical, legal, or financial), please consult a professional.
  4. Content copyright. Wikipedia is licensed under the Creative Commons Attribution-ShareAlike License (CC BY-SA). This means that content may be reused with appropriate attribution and shared under a similar license.
  5. Responsible use. Any risk arising from the use of information from this website is entirely the responsibility of the user.