Rayman Legends – komputerowa gra platformowa z serii Rayman, stworzona przez Ubisoft Montpellier i wydana przez Ubisoft 29 sierpnia 2013 roku. Grę wyreżyserował Michel Ancel, a za jej oprawę graficzną odpowiadał Jean-Christophe Alessandri. Tytuł jest bezpośrednim sequelem Rayman Origins. Pierwotnie zapowiedziano go jako produkcję przeznaczoną wyłącznie na konsolę Wii U, jednak w lutym 2013 roku Ubisoft ogłosił decyzję o wydaniu gry również na PlayStation 3, Xboksa 360 i platformę Windows, co poskutkowało przesunięciem premiery na sierpień tego samego roku. W kolejnych latach gra trafiła także na PlayStation 4, Xbox One i Nintendo Switch.

Akcja gry rozgrywa się po wydarzeniach z Rayman Origins, a rozgrywka zachowuje dwuwymiarową, zręcznościową formułę znaną z poprzednika, wzbogaconą o etapy zsynchronizowane z rytmem muzyki oraz tryb współpracy dla maksymalnie czterech graczy. Rayman Legends spotkał się z bardzo pozytywnym przyjęciem krytyków, którzy chwalili przede wszystkim oprawę wizualną i muzyczną gry oraz różnorodność poziomów. Gra była nominowana m.in. do BAFTA Games Award w kategorii najlepszej gry rodzinnej oraz do D.I.C.E. Awards(inne języki) w trzech kategoriach, a także zdobyła nagrodę NAVGTR(inne języki) za projekt sterowania w 2D oraz dwie francuskie nagrody Ping Awards(inne języki) – za najlepszą grę na konsolę stacjonarną i najlepszą ścieżkę dźwiękową. W czerwcu 2026 roku Ubisoft zapowiedział remake gry pod tytułem Rayman Legends Retold, oparty na silniku Snowdrop.

Akcja gry rozgrywa się po wydarzeniach z Rayman Origins. Podczas trwającego sto lat snu Raymana, Globoxa i małaków^[a] koszmary stopniowo opanowują krainę Rozdroży Marzeń. Przyjazny stworek Murfy budzi bohaterów, aby mogli stawić czoła zagrożeniu. Śniący Bańki tworzy obrazy przedstawiające poszczególne koszmary, które jednocześnie pełnią funkcję portali do różnych krain. Rayman wraz z towarzyszami odwiedza kolejne z nich, walcząc z przeciwnikami, uwalniając małaki i zbierając lumy^[b][1][2].

Świat Rayman Legends jest podzielony na pięć tematycznych krain. Pierwsza, „Małaki w tarapatach”, czerpie inspirację ze średniowiecznego fantasy, gdzie przeciwnikami są m.in. gobliny, orki i smoki^[3]. Druga, „Zakumkana historia”, rozgrywa się w bagnistej scenerii, z przeciwnikami w postaci ropuch, ogrów i zmutowanych roślin^[4]. Trzecia, „Fiesta de los Muertos”, jest silnie inspirowana kulturą meksykańską, z postaciami szkieletów, czerwi i luchadorów^[5]. W czwartej, „20 000 mil podlumskiej żeglugi”, pojawia się tematyka szpiegowska (na podobieństwo serii Splinter Cell), a wrogowie są uzbrojeni m.in. w broń laserową^[6]. Piąta kraina, „Olympus Maximus”, wykazuje silną inspirację mitologią grecką, z udziałem minotaurów, demonów oraz mrocznych potworów jako przeciwników^[7]. Bonusowa sceneria, „Impreza żywych umarlaków”, zawiera etapy muzyczne z coraz większymi utrudnieniami estetycznymi (odwrócone lub rozpikselizowane ekrany)^[8].

Postęp w każdej z krain kończy się starciem z Mrocznymi Małakami (Dark Teensies). Czarodzieje ci porywają niewinne księżniczki i przywołują bossów, których pokonanie jest niezbędne. Gdy bossowie zostaną pokonani, gracz może posłać Mroczne Małaki na księżyc, gdzie te zostają poddane torturom przez żyjące tam demony^[9]. Główna treść fabularna kończy się wraz ze zwycięstwem nad wszystkimi Mrocznymi Małakami^[9].

Rayman Legends zachowuje dwuwymiarową formułę rozgrywki znaną z Rayman Origins. Gracz przemierza kolejne plansze, skacząc, atakując przeciwników i zbierając znajdujące się na poziomach przedmioty. Poszczególne etapy pogrupowane są w kilka tematycznych światów, a stopień ich trudności oznaczono liczbą czaszek^[10]. Osobną kategorię stanowią etapy muzyczne, w których poruszanie się bohatera zsynchronizowane jest z rytmem utworu muzycznego towarzyszącego danemu poziomowi^[11].

Wybrana postać gracza może się poruszać w czterech kierunkach, skakać, uderzać przeciwników, biec oraz przelatywać nad przeszkodami. Część etapów wymaga współpracy gracza z Murfym, który po użyciu odpowiednich przycisków może usuwać przeszkody, obezwładniać przeciwników oraz przesuwać i kręcić platformami^[12].

Grę można ukończyć samodzielnie lub w trybie kooperacji, w którym do zabawy może dołączyć do trzech dodatkowych graczy sterujących pozostałymi postaciami – Globoxem, małakiem oraz nową bohaterką, wojowniczką Barbarą^[13]. Ubisoft zaimplementował również dodatkową minigrę o nazwie Kung-Foot, w której gracze rywalizują ze sobą w uproszczonej odmianie piłki nożnej^[14]. Ponadto w grze zawarto ponad 40 poziomów przeniesionych z Rayman Origins, odblokowywanych po spełnieniu określonych warunków^[15].

Prace koncepcyjne nad Rayman Legends rozpoczęły się pod koniec produkcji Rayman Origins. Pierwotnie tytuł powstał z myślą o konsoli Wii U i miał się ukazać wraz z premierą tej platformy^[17]. Głównym projektantem gry był Émile Morel, natomiast reżyserem – Michel Ancel^[18], który odpowiadał za część koncepcji utworu, w tym etapy rytmiczne^[19]. Za reżyserię artystyczną odpowiadał Jean-Christophe Alessandri, który podczas opracowywania grafiki do gry konsultował wygląd poziomów z kompozytorami^[20.1]. Projektantem poziomów był Simon Choquet-Bottani^[20.2], natomiast projektantem dźwięku – François Dumas^[19].

Grę wyprodukowano przy użyciu autorskiego silnika Ubisoftu, UbiArt Framework, na którym wcześniej oparto również Rayman Origins^[21]. UbiArt pozwalał na tworzenie dwuwymiarowej grafiki z wielokrotnie nakładanymi warstwami teł (głębia ostrości), które nadawały grze iluzji trójwymiarowości^[22]. Sprite’y oraz przedmioty zostały zaprojektowane w wysokiej rozdzielczości^[22]. Prace nad Rayman Legends odbywały się kosztem równoległego procesu tworzenia Beyond Good & Evil 2^[23].

Oficjalna prezentacja Rayman Legends odbyła się na targach Electronic Entertainment Expo w czerwcu 2012 roku^[24]. 13 grudnia 2012 roku Ubisoft opublikował wersję demonstracyjną gry^[25]. Proces wydawniczy Rayman Legends był jednak opóźniany przez zarząd Ubisoftu, w wyniku czego Ancel wraz ze swoim zespołem Ubisoftu Montpellier oprotestował politykę wydawniczą spółki-matki^[26]. W lutym 2013 roku Ubisoft ogłosił, że gra trafi także na PlayStation 3, Xboksa 360 oraz platformę Windows^[17]; decyzję swą prezes firmy Yves Guillemot(inne języki) tłumaczył niezadowalającą sprzedażą ZombiU i obawami, że Rayman Legends będzie również nierentowny po wydaniu na jedną platformę^[27]. Wykorzystując opóźnienia wydawnicze, zespół Ubisoft Montpellier stworzył dodatkowe 30 poziomów gry^[28]. W maju 2013 roku Ubisoft ogłosił przedsprzedaż Rayman Legends. Nabywcy z okresu przed premierą gry otrzymali dodatkowe skórki z kostiumami bohaterów, nawiązujące do innych marek Ubisoftu: Splinter Cell oraz Assassin’s Creeda^[29].

Premiera na wszystkich platformach – z wyjątkiem PlayStation Vita, którego wersję opóźniono o dwa tygodnie – odbyła się 29 sierpnia 2013 roku^[30]. W kolejnych latach gra została wydana także na PlayStation 4, Xboksa One, a w 2017 roku – w formie Rayman Legends: Definitive Edition – na konsolę Nintendo Switch^[31].

Muzykę do Rayman Legends opracowali Christophe Héral i Billy Martin. Obaj zawarli również w sekwencjach muzycznych przerobione fragmenty znanych utworów innych artystów, np. „Black Betty” zespołu Ram Jam oraz „Eye of the Tiger” zespołu Survivor^[20.3]. Nagrania symfoniczne wykonała orkiestra z Macedonii Północnej^[20.4]. Album ze ścieżką dźwiękową został opublikowany 29 sierpnia 2013 roku nakładem wydawnictwa Ubisoft Music^[32].

W czerwcu 2026 roku Ubisoft zapowiedział prace nad Rayman Legends Retold – remakiem gry opartym na nowszym własnościowym silniku graficznym Snowdrop, z oprawą graficzną bliższą komputerowym animacjom trójwymiarowym. Premiera Rayman Legends Retold została wstępnie ustalona na początek października 2026 roku^[33].

Rayman Legends spotkał się z bardzo pozytywnym odbiorem ze strony recenzentów^[40][41].

Robert Hathorne z „PC Gamera” chwalił grę za różnorodność mechanik: „To, co zaczyna się jako znajome bieganie i skakanie w typowej platformówce, szybko przeradza się w wyzwania rytmiczne rodem z Guitar Hero, lub w etapy skradankowe, w których trzeba lawirować między laserami zabezpieczającymi a unikać rażących prądem strażników”^[36]. Jose Otero z IGN wtórował temu głosowi, pisząc, iż „najbardziej niezwykłą cechą Rayman Legends jest to, jak konsekwentnie gra wprowadza nowe i nieprzewidywalne pomysły na przestrzeni swoich mniej więcej 12 godzin rozgrywki”^[35]. W ocenie Danielle Riendeau z portalu Polygon zespół pracujący nad grą „wykazuje się mistrzowskim wyczuciem flow. Potrafi płynnie łączyć fragmenty pływania, latania, skradania się, walki, wyścigów, a nawet rytmiczne sekcje muzyczne, ani razu nie tracąc tempa”^[37]. Daniel Bartosik z pisma „CD-Action” uważał jednak, że poziom trudności Rayman Legends został przesadnie obniżony w porównaniu z Rayman Origins^[42].

Z pozytywnymi ocenami spotkała się również oprawa audiowizualna. Jeff Cork, piszący dla magazynu „Game Informer”, chwalił nowy silnik oświetlenia, który „dodaje wizualnego blasku do i tak już pięknej serii”^[15]. James Stephanie Sterling z portalu Destructoid był pod wrażeniem kreskówkowego stylu, który „został odświeżony – z dodatkowymi detalami, cieniowaniem i subtelnymi elementami 3D. Te dodatkowe akcenty sprawiają wrażenie ręcznie malowanej grafiki, animowanej z bezbłędną płynnością i emanującej bogatą paletą barw”^[38]. Pozytywnie oceniano również tryb współpracy^[34], choć część recenzentów zwracała uwagę, że jednoczesna gra czterech osób na jednym ekranie bywa chaotyczna, zwłaszcza gdy uczestnicy prezentują różny poziom umiejętności^[34]. Niektórzy recenzenci wskazywali także na uproszczoną, drugoplanową rolę fabuły w grze. Riendeau zauważyła, że „fabuła jest tu marginalna – Rayman i przyjaciele […] muszą uratować urocze stworzonka […] przed armią... złowrogich istot, […] pretekst, by wrzucić gracza w dziesiątki misternie zaprojektowanych dwuwymiarowych poziomów – i w tej roli sprawdza się doskonale^[37]. Recenzent portalu JeuxVidéo.com podsumowywał: „Rayman Legends to arcydzieło, którego pod żadnym pozorem nie można przegapić”^[39].

Początkowo Rayman Legends nie spełnił oczekiwań komercyjnych Ubisoftu, którego zarząd spodziewał się klęski na miarę innego tytułu wytwórni, Splinter Cell: Blacklist^[43]. Do 2019 roku jednak zakupiono 4,48 miliona kopii, co pozwoliło przewyższyć sukces pierwszej odsłony serii, Raymana (1995, ponad 3 miliony egzemplarzy)^[44].

• Oficjalna strona (ang.)