Receptor
Receptory – wyspecjalizowane komórki (lub grupy komórek) odbierające informacje ze środowiska zewnętrznego oraz wewnętrznego, a następnie przekazujące je za pośrednictwem układu nerwowego do odpowiednich ośrodków w celu umożliwienia organizmowi dostosowania się do zachodzących zmian oraz reagowania na nie. Przekształcają one różne rodzaje energii (np. świetlną, mechaniczną) na impulsy nerwowe, przy czym prawie każdy receptor reaguje wyłącznie na jeden rodzaj bodźca, w dodatku zwykle w ograniczonym zakresie (np. ludzkie oko reaguje na światło widzialne)[1][2].
Wraz z różnymi strukturami towarzyszącymi (np. mięśnie) receptory tworzą narządy zmysłów[1][2].
Klasyfikacja receptorów
Istnieje kilka klasyfikacji receptorów uwzględniających różne czynniki. Jednym z najczęstszych kryteriów jest rodzaj odbieranego bodźca (energii), według którego receptory dzielą się na:
- chemoreceptory – odbierają bodźce chemiczne (np. kubki smakowe, receptory węchowe)[1]
- fotoreceptory – odbierają bodźce świetlne (np. czopki, pręciki)[1]
- mechanoreceptory – odbierają bodźce mechaniczne, w tym dotyk (np. ciałka Meissnera, ciałka blaszkowate) lub drgania powietrza, czyli dźwięk (np. narząd Cortiego)[1]
- termoreceptory – odbierają bodźce termiczne[2] (np. ciałka Krausego, ciałka Ruffiniego)[1].
Inna, również powszechnie stosowana, klasyfikacja receptorów dzieli je ze względu na źródło bodźca, który odbierają. Zgodnie z nią wyróżnia się:
- eksteroreceptory – odbierają bodźce ze środowiska zewnętrznego[1], dzielą się na dwie grupy:
- kontaktoreceptory – odbierają bodźce z powierzchni ciała[1], na przykład:
- receptory dotyku (np. ciałka Meissnera)[1]
- termoreceptory – odbierają informacje o różnicy temperatur między skórą a otoczeniem (np. ciałka Krausego, ciałka Ruffiniego)[1]
- nocyceptory(receptory bólu)[1][2] – odbierają wszystkie rodzaje bodźców[2]
- receptory smaku[1]
- telereceptory – odbierają bodźce znajdujące się w odległości od organizmu (np. wzrok, słuch, węch)[1]
- kontaktoreceptory – odbierają bodźce z powierzchni ciała[1], na przykład:
- interoreceptory (receptory trzewne) – odbierają bodźce dochodzące z wnętrza organizmu[1] i dzielą się na:
- proprioreceptory – odbierają bodźce informujące o ruchu, pozycji i równowadze organizmu płynące z układu ruchu[1][2] (np. błędnik, ciałka buławkowate, ciałka blaszkowate)[1]
- wisceroreceptory – odbierają bodźce mechaniczne lub chemiczne z różnych narządów wewnętrznych (np. żołądka, jelit)[2]
- angioreceptory – odbierają bodźce mechaniczne (np. baroreceptory w ścianach naczyń krwionośnych) lub chemiczne (np. receptory stężenia dwutlenku węgla w kłębku aorty) płynące z układu krążenia[1][2].
Jeszcze jeden rodzaj klasyfikacji receptorów dzieli je ze względu na cechy bodźca, to znaczy[1]:
- receptory stale przekazujące informacje o niezmienności danego bodźca (np. temperatury)
- receptory reagujące wyłącznie na zmiany lokalizacji lub intensywności bodźca.
Przypisy
- ↑ a b c d e f g h i j k l m n o p q r Encyklopedia Audiowizualna Britannica: Biologia. Poznań: Wydawnictwo Kurpisz S.A., 2006, s. 112–113. ISBN 978-83-60563-11-3.
- ↑ a b c d e f g h Robert Konieczny, receptory, [w:] Marzena Popielarska, Robert Konieczny, Grzegorz Góralski, Słownik szkolny. Biologia, Kraków: Wydawnictwo Zielona Sowa, 2008, s. 305–306, ISBN 978-83-7435-692-3.
Content Disclaimer
Informasi ini disarikan dari Wikipedia dan disajikan kembali untuk tujuan edukasi. Konten tersedia di bawah lisensi CC BY-SA 3.0. Kami tidak bertanggung jawab atas ketidakakuratan data yang bersumber dari kontribusi publik tersebut.
- The information displayed on this website is sourced in part or in whole from Wikipedia and has been adapted for the purpose of restating it. We strive to provide accurate and relevant information, however:
- There is no guarantee of absolute accuracy. Wikipedia is an open, collaborative project that can be edited by anyone, so information is subject to change.
- It is not intended to constitute professional advice. The content displayed is for informational and educational purposes only. For important decisions (e.g., medical, legal, or financial), please consult a professional.
- Content copyright. Wikipedia is licensed under the Creative Commons Attribution-ShareAlike License (CC BY-SA). This means that content may be reused with appropriate attribution and shared under a similar license.
- Responsible use. Any risk arising from the use of information from this website is entirely the responsibility of the user.