Zobacz też: inne znaczenia.

starka

wódka
Polska dziesięcioletnia Starka (producent: Polmos Szczecin)
Rodzaj	tradycyjna, wytrawna
Miejsce powstania	Polska, Białoruś, Rosja, Litwa
Producent	Polmos, Stumbras
Strona internetowa

Starka – tradycyjna, wytrawna wódka^[1] żytnia, produkowana głównie w Polsce, Rosji, na Białorusi i Litwie^[2].

Współcześnie wytwarzana jest ze spirytusu nierektyfikowanego otrzymanego po fermentacji żyta, dojrzewającego w wiekowych dębowych beczkach z niewielkimi dodatkami liści lipowych lub jabłoniowych. Proces produkcji podobny jest do tego stosowanego w przypadku whisky, upodobniając ją do irlandzkiej żytniówki (rye)^[3], koniaków czy burbonów, z różnicą wynikającą z  rodzaju użytego surowca - żyta^[4]. Sprzedawana w dużej różnorodności, gdzie największą różnicą jest długość okresu leżakowania, który wynosi od trzech do kilkudziesięciu lat^[1].

Współcześnie jedynym producentem starki, jednej z najbardziej rozpoznawalnych marek alkoholowych w Polsce - jest Szczecińska Fabryka Wódek „Starka”^[5], w upadłości z dnia 13 marca 2023 r.^[6] Najstarsza starka z jej oferty została zamknięta w beczce w 1947 roku (79 lat temu)^[7], pojawiła się w sklepach w 1952 roku^[8], a najmłodsze mają kilka lat^[9]. Im wódka jest starsza, tym jej barwa intensywniejsza^[9].

Starka znana była w Polsce, Białorusi i na Litwie co najmniej od XV wieku^[2]. Przepis na starkę, według Michała Kryspina Pawlikowskiego, jest prosty: bierze się nową beczkę dębową, napełnia spirytusem nieoczyszczonym i pozostawia w spokoju na okres mniej więcej jednego pokolenia, czas płynie i w beczce dzieją się dziwne rzeczy^[10]. Tradycyjnie po narodzinach pierworodnego syna - żytni spirytus nieoczyszczony - zamykano w dębowej beczce, (w której bukiet kształtował się w wyniku długoletniego procesu chemicznego)^[11] i otwierano ją na jego wesele^[12].

W literaturze określana geniuszem miejsca i czasu^[13].

Produkcję starki w Szczecinie rozpoczęto w 1947, a pierwsze półlitrowe pięciolatki zaczęto sprzedawać w 1952^[9].

Konkurentem Starki na początku XXI wieku była wódka Kasztelańska z Polmosu Józefów (18- i 30-letnia), wcześniej Starka Krakowska, Starka Koneser, czy też żytnie starzone wódki: Starkus, CARPATIA VINTAGE^[14][15][16].

Po sprzedaży upadłego Polmosu Szczecin produkcję starki przejęła Szczecińska Wytwórnia Wódek „Starka”^[17][18], z prawami ochronnymi znaków towarowych „Starka”^[19], w 2026 - w sprzedaży (łączącej klasyczny biznes alkoholowy, historyczną markę premium oraz atrakcyjne nieruchomości - model wspólnego przejęcia (joint acquisition), zakładający połączenie inwestycji w historyczną destylarnię z realizacją projektu deweloperskiego^[20])^[21] kultowego alkoholu premium^[22] - w postępowaniu upadłościowym^[23], z wykorzystaniem  webinarium, skierowanego do osób zainteresowanych zakupem przedsiębiorstwa oraz deweloperów^[24] - za pierwotną cenę nie niższą niż 106.328.432,37 zł^[25], obejmującą:.

- nieruchomość o powierzchni ponad 2 ha w Szczecinie - kompleks produkcyjno-magazynowy o szacunkowej wartości ok. 70 mln zł, z unikalnymi piwnicami do starzenia alkoholu^[26];

- zapasy produkcyjne - około 3 tysiące beczek starzonej wódki, w tym egzemplarze o wartości kolekcjonerskiej^[27], datowane nawet na 1947 rok^[28];

- potencjał przychodowy zapasów - szacowany na 456,8 mln zł, czyli ponad czterokrotnie więcej niż wycena całego przedsiębiorstwa;

- wartości niematerialne i prawne - wycenione na 48 mln zł, obejmujące znaki towarowe, wzory przemysłowe oraz historyczne receptury sięgające XIX wieku^[29].