Tsuba

Tsuba

Tsuba[1] (jap. 鍔) – garda japońskich mieczy (katana, wakizashi, tantō) lub broni drzewcowej (yari, naginata) – tarczowaty jelec, między rękojeścią a głownią, odpowiadający za ochronę dłoni w czasie walki.

Pełniła także wiele dodatkowych funkcji: pozwalała wyważyć miecz, mówiła o statusie społecznym posiadacza, a podczas zwarcia chroniła rękę przed cięciem przeciwnika[2] i zabezpieczała dłoń przed ześlizgnięciem się z rękojeści na głownię.

Tsubę najczęściej wykonywano z żelaza oraz innych metali i stopów metali[2][3]. Średnica tsuby wynosiła 6-9 cm, grubość ok. 0,5 cm[2].
Miały one różne kształty: owalny, okrągły, czterolistny (mokko)[3], kształt wielopłatkowej chryzantemowej rozety, prostokątny o różnie wyciętych krawędziach np. w narożach wycięty sercowaty kształt liści malwy[2]. W tarczy jelca znajdowały się otwory umożliwiające jego zamocowanie. Układ otworów umożliwiał dopasowanie do każdej głowni. W środku znajdował się wąski, długi, trójkątny otwór na trzpień głowni, po jego prawej stronie otwór o trójlistnym zarysie przeznaczony na szpilę kōgai, z lewej otwór na nożyk kozuka. W niektórych tsubach poniżej środkowego otworu znajdowały się jeszcze dwie okrągłe dziury przeznaczone na przewleczenie sznura temblaka[2].

W najprostszej formie była pozbawioną ozdób metalową płytką. Takie proste tsuby, kute z żelaza, pochodzą z okresu Nara (710–794), czasem miały prostą ażurową dekorację[2].
Z biegiem lat zaczęto je dekorować. W okresie Muromachi (1333–1560) dzięki zastosowaniu stopów metali do zdobienia wprowadzono kolor. Wykorzystywano brąz, stop miedzi i złota o nazwie shakudō dający głęboką czerń i niebieskawy połysk, stop miedzi i srebra o nazwie shibuichi dający popielatą barwę[2].
Zdobiono je także cyzelowanym reliefem[3], inkrustacją złotem, srebrem, mosiądzem i brązem[2], emalią komórkową, szlachetnymi kamieniami, koralem[3].

Zdobieniem tsub zajmowali się wyspecjalizowani rzemieślnicy. W końcu XVI wieku sławą cieszyły się dwa rody artystów rzemieślników wytwarzających tsuby – Kaneie i Nobuie[2].

W okresie Edo (1600–1868) w dekoracji tsuby wykorzystywano motywy figuralne – ludzkie i zwierzęce, motywy roślinne, symboliczne, pejzaże, sceny historyczne, legendarne, religijne, literackie itp.[2][3]. W dekoracji jelców ważnym elementem były także herby samuraja do którego należał miecz lub herby pana, któremu służył[2]. W tym okresie wsławili się wytwarzający tsuby mistrzowie ze szkoły Gotō[2].

Koniec tej gałęzi rzemiosła nastąpił w 1870 roku, gdy władze Japonii zabroniły nosić miecze[2].

Przypisy

  1. ↑ Kenkyusha's New Japanese-English Dictionary, Kenkyusha Limited, Tokyo 1991, ISBN 4-7674-2015-6, str. 1861
  2. ↑ a b c d e f g h i j k l m Sztuka świata. Słownik terminów L-Ż. T. 18. Warszawa: Wydawnictwo Arkady, 2013, s. 308-309, ISBN 978-83-213-4726-4.
  3. ↑ a b c d e Krystyna Kubalska-Sulkiewicz, Monika Bielska-Łach, Anna Manteuffel-Szarota: Słownik terminologiczny sztuk pięknych. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN, 2007, s. 421, ISBN 978-83-01-12365-9.
Elementy broni białej
Rękojeść i jej oprawa
Głownia i żeleźce
Pochwa
Inne

Content Disclaimer

Informasi ini disarikan dari Wikipedia dan disajikan kembali untuk tujuan edukasi. Konten tersedia di bawah lisensi CC BY-SA 3.0. Kami tidak bertanggung jawab atas ketidakakuratan data yang bersumber dari kontribusi publik tersebut.

  1. The information displayed on this website is sourced in part or in whole from Wikipedia and has been adapted for the purpose of restating it. We strive to provide accurate and relevant information, however:
  2. There is no guarantee of absolute accuracy. Wikipedia is an open, collaborative project that can be edited by anyone, so information is subject to change.
  3. It is not intended to constitute professional advice. The content displayed is for informational and educational purposes only. For important decisions (e.g., medical, legal, or financial), please consult a professional.
  4. Content copyright. Wikipedia is licensed under the Creative Commons Attribution-ShareAlike License (CC BY-SA). This means that content may be reused with appropriate attribution and shared under a similar license.
  5. Responsible use. Any risk arising from the use of information from this website is entirely the responsibility of the user.