Wikibase

Nie mylić z: WikiBase – silnikiem oprogramowania WikiWikiWeb.
Wikibase
logo
Autor Wikimedia Deutschland
Pierwsze wydanie 2012
Język programowania PHP, JavaScript
System operacyjny wieloplatformowy
Multimedia w Wikimedia Commons
Strona internetowa

Wikibase – zbiór wolnego i otwartego oprogramowania służący do pracy z wersjonowanymi danymi częściowo ustrukturyzowanymi i danymi ustrukturyzowanymi w centralnym repozytorium. Jest rozwijany jako zbiór rozszerzeń i komponentów dla oprogramowania MediaWiki[1][2].

Wikibase zostało opracowane na potrzeby projektu Wikidane, który pozostaje jego najbardziej znanym zastosowaniem[3]. Wikibase nie jest jednak tym samym co Wikidane: Wikibase jest oprogramowaniem, natomiast Wikidane są jedną z instancji, która z niego korzysta[2][1].

Charakterystyka

Wikibase pozwala tworzyć współtworzone bazy wiedzy, w których informacje są zapisywane w formie danych ustrukturyzowanych zamiast zwykłego tekstu wiki. Dane mogą być opisywane w wielu językach, łączone z innymi zasobami i udostępniane do ponownego wykorzystania[1][2].

Oprogramowanie jest przeznaczone zarówno dla projektów Wikimedia, jak i dla zewnętrznych instytucji oraz społeczności tworzących własne bazy wiedzy. Oficjalna strona Wikibase wskazuje zastosowania między innymi w bibliotekach, badaniach naukowych, kolekcjach cyfrowych i projektach instytucji kultury[2]. Wikimedia Deutschland opisuje Wikibase jako wolne oprogramowanie umożliwiające tworzenie zewnętrznych baz danych i projektów połączonych danych otwartych, zwłaszcza w obszarze wiedzy, kultury i nauki[4].

Komponenty

Wikibase składa się przede wszystkim z dwóch rozszerzeń MediaWiki: Wikibase Repository i Wikibase Client[5][6].

Wikibase Repository pozwala używać wiki jako repozytorium danych ustrukturyzowanych. Rozszerzenie zapewnia między innymi interfejs użytkownika, obsługę API i mechanizmy przechowywania danych[5]. Wikibase Client umożliwia innym wiki korzystanie z danych przechowywanych w repozytorium Wikibase, między innymi przez moduły Lua oraz funkcje parsera[6].

Ważnym elementem ekosystemu jest usługa zapytań Wikibase Query Service (WDQS). Przechowuje ona dane w formie trójek RDF i umożliwia zadawanie złożonych zapytań przy użyciu języka SPARQL, co pozwala na filtrowanie, przeszukiwanie i wizualizację zgromadzonej wiedzy (np. w postaci grafów, map czy osi czasu)[7].

Ekosystem Wikibase obejmuje także narzędzia i usługi ułatwiające instalację, hosting oraz pracę z danymi, w tym gotowe pakiety Wikibase Suite oraz platformę hostingową Wikibase Cloud[1][2].

Model danych

Model danych Wikibase opiera się na bytach (ang. entities), do których należą przede wszystkim elementy (ang. items) i właściwości (ang. properties). Elementy reprezentują opisywane obiekty, pojęcia lub zjawiska, natomiast właściwości określają typy relacji i wartości, które można przypisywać elementom[8].

Elementy mogą mieć wielojęzyczne etykiety, opisy i aliasy. Informacje o elementach zapisywane są w formie deklaracji (ang. statements), które łączą właściwość z wartością. Stwierdzenia mogą zawierać także kwalifikatory, odwołania do źródeł oraz rangi, co pozwala doprecyzować znaczenie i wiarygodność danych[8].

W dokumentacji technicznej Wikibase opisano również kanoniczną reprezentację bytów w formacie JSON, używaną między innymi w API, zrzutach danych oraz przez stronę Special:EntityData[9].

Historia

Wikibase zostało opracowane przez Wikimedia Deutschland jako oprogramowanie obsługujące Wikidane. Wikidane uruchomiono w 2012 roku jako centralną, wielojęzyczną bazę wiedzy służącą projektom Wikimedia oraz zewnętrznym użytkownikom danych[3].

Po wdrożeniu w Wikidanych Wikibase zaczęto rozwijać również jako oprogramowanie dla niezależnych instancji. Umożliwia ono instytucjom i społecznościom tworzenie własnych baz wiedzy oraz łączenie ich z innymi zasobami w ramach ekosystemu Linked Open Data[4][2].

Zastosowania i federacja

Największym i najbardziej znanym zastosowaniem Wikibase są Wikidane[3]. Wikibase jest jednak używane także poza Wikidanymi. Przykładowo Wikimedia Commons wykorzystuje rozszerzenia Wikibase do obsługi danych strukturalnych[10].

Wikibase umożliwia również federację danych, co pozwala niezależnym instancjom oprogramowania na korzystanie z właściwości zdefiniowanych w Wikidanych (Federated Properties) lub wykonywanie zapytań łączących dane z wielu repozytoriów jednocześnie (Federated SPARQL queries)[2].

Wikibase znalazło zastosowanie także w innych projektach opartych na danych ustrukturyzowanych. Wiki OpenStreetMap używa elementów danych do dokumentowania metadanych OSM, takich jak klucze i tagi, w sposób zrozumiały dla ludzi i narzędzi programistycznych[11]. Wikimedia Deutschland wymienia wśród przykładów wykorzystania Wikibase między innymi projekty instytucji kultury, bibliotek i humanistyki cyfrowej, takie jak Lingua Libre i Enslaved.org[4][2].

W literaturze naukowej opisywano zastosowanie modelu danych Wikibase do tworzenia i udostępniania informacji bibliograficznych, w tym eksperyment wykorzystania modelu Wikibase dla danych w formacie UNIMARC[12].

Licencja i rozwój

Wikibase jest wolnym oprogramowaniem udostępnianym na licencji GNU GPL 2.0 lub nowszej[5][6]. Kod źródłowy rozszerzeń jest utrzymywany w infrastrukturze Wikimedia, w repozytorium Gerrit, z publicznymi kopiami i narzędziami zgłaszania zmian używanymi przez społeczność deweloperów[5][6].

Rozszerzenia Wikibase są rozwijane w powiązaniu z MediaWiki i projektami Wikimedia. Dokumentacja MediaWiki określa zarówno Wikibase Repository, jak i Wikibase Client jako rozszerzenia stabilne oraz używane w projektach Wikimedia[5][6].

Zobacz też

Przypisy

  1. ↑ a b c d Wikibase. MediaWiki. [dostęp 2026-08-13]. (ang.).
  2. ↑ a b c d e f g h Wikibase – Open Source Knowledge Graph Software. Wikibase. [dostęp 2026-08-13]. (ang.).
  3. ↑ a b c Denny Vrandečić. The Rise of Wikidata. „IEEE Intelligent Systems”. 28 (4), s. 90–95, 2013. DOI: 10.1109/MIS.2013.119. ISSN 1541-1672. (ang.). 
  4. ↑ a b c Wikibase. Wikimedia Deutschland. [dostęp 2026-08-13]. (niem.).
  5. ↑ a b c d e Extension:Wikibase Repository. MediaWiki. [dostęp 2026-08-13]. (ang.).
  6. ↑ a b c d e Extension:Wikibase Client. MediaWiki. [dostęp 2026-08-13]. (ang.).
  7. ↑ Wikibase/Query Service. MediaWiki. [dostęp 2026-08-13]. (ang.).
  8. ↑ a b Wikibase/DataModel/Primer. MediaWiki. [dostęp 2026-08-13]. (ang.).
  9. ↑ Wikibase: JSON. Wikimedia technical documentation. [dostęp 2026-08-13]. (ang.).
  10. ↑ Version – SpecialPage. Wikimedia Commons. [dostęp 2026-08-13]. (ang.).
  11. ↑ Data items. OpenStreetMap Wiki. [dostęp 2026-08-13]. (ang.).
  12. ↑ Giovanni Bergamin; Cristian Bacchi. New ways of creating and sharing bibliographic information: an experiment of using the Wikibase Data Model for UNIMARC data. „JLIS.it”. 9 (3), s. 35–74, 2018-09-15. DOI: 10.4403/jlis.it-12458. ISSN 2038-1026. [dostęp 2026-08-13]. (ang.). 

Linki zewnętrzne

Content Disclaimer

Informasi ini disarikan dari Wikipedia dan disajikan kembali untuk tujuan edukasi. Konten tersedia di bawah lisensi CC BY-SA 3.0. Kami tidak bertanggung jawab atas ketidakakuratan data yang bersumber dari kontribusi publik tersebut.

  1. The information displayed on this website is sourced in part or in whole from Wikipedia and has been adapted for the purpose of restating it. We strive to provide accurate and relevant information, however:
  2. There is no guarantee of absolute accuracy. Wikipedia is an open, collaborative project that can be edited by anyone, so information is subject to change.
  3. It is not intended to constitute professional advice. The content displayed is for informational and educational purposes only. For important decisions (e.g., medical, legal, or financial), please consult a professional.
  4. Content copyright. Wikipedia is licensed under the Creative Commons Attribution-ShareAlike License (CC BY-SA). This means that content may be reused with appropriate attribution and shared under a similar license.
  5. Responsible use. Any risk arising from the use of information from this website is entirely the responsibility of the user.