Wiley Hardeman Post (ur. 22 listopada 1898 w pobliżu Corinth w hrabstwie Van Zandt, Teksas, zm. 15 sierpnia 1935 na Alasce) – amerykański pilot rekordowy, pionier lotów długodystansowych i wysokościowych oraz współtwórca jednego z pierwszych praktycznych lotniczych skafandrów ciśnieniowych^[1][2].

W 1931 roku, wspólnie z nawigatorem Haroldem Gattym, ustanowił rekord przelotu dookoła świata, natomiast w lipcu 1933 roku jako pierwszy człowiek samotnie okrążył Ziemię samolotem. Przeleciał 25 099 km w 7 dni 18 godzin i 45 minut. Prowadzone przez niego w latach 1934–1935 eksperymenty wysokościowe przyczyniły się do rozwoju lotów stratosferycznych, ochrony pilota przed obniżonym ciśnieniem atmosferycznym oraz wykorzystania silnych prądów powietrznych występujących na dużych wysokościach. Następnie w 1934 odbył pionierskie loty stratosferyczne. Zginął wraz ze swoim pasażerem, amerykańskim humorystą, Willem Rogersem, 15 sierpnia 1935 w katastrofie lotniczej w pobliżu Point Barrow na Alasce^[1].

Wiley Post był synem farmerów Williama Francisa Posta i Mae Post oraz jednym z pięciorga dzieci. Rodzina kilkakrotnie zmieniała miejsce zamieszkania, przenosząc się między Teksasem a Oklahomą. Ostatecznie osiedliła się w pobliżu Maysville w stanie Oklahoma. Post ukończył siedem klas szkoły podstawowej, lecz większe zainteresowanie niż nauka szkolna wzbudzały w nim urządzenia mechaniczne, silniki i rodzące się wówczas lotnictwo^[1]. W 1913 roku podczas targów w Lawton w Oklahomie zobaczył po raz pierwszy samolot w locie – maszynę w układzie pchającym Curtissa. Wydarzenie to miało zdecydować o jego zainteresowaniu lotnictwem. Później rozpoczął naukę w Sweeney Automobile and Aviation School w Kansas City, gdzie poznawał zagadnienia mechaniczne, matematyczne i techniczne związane z samochodami oraz samolotami. Po ukończeniu kilkumiesięcznego kursu pracował m.in. przy robotach budowlanych^[1]. Podczas I wojny światowej Post zgłosił się do wojskowego programu szkoleniowego na Uniwersytecie Oklahomy, gdzie uczył się podstaw radiotechniki. Liczył na możliwość służby w lotnictwie wojskowym, jednak zakończenie wojny w listopadzie 1918 roku nastąpiło, zanim rozpoczął szkolenie pilotażowe^[1].

Po wojnie Post pracował jako robotnik na polach naftowych Oklahomy. W 1921 roku został aresztowany za napad z bronią i skazany na karę pozbawienia wolności. Po odbyciu ponad roku w Oklahoma State Reformatory został warunkowo zwolniony latem 1922 roku. Następnie ponownie podjął pracę w przemyśle naftowym. Ten epizod jego życia długo był pomijany w popularnych biografiach, które skupiały się przede wszystkim na późniejszych rekordach lotniczych^[1]. Do lotnictwa wszedł początkowo nie jako pilot, lecz jako skoczek spadochronowy w objazdowym pokazie lotniczym Burrella Tibbsa. Występy w tzw. flying circus pozwoliły mu zdobyć doświadczenie w środowisku lotniczym, a następnie rozpocząć naukę pilotażu^[1]. W październiku 1926 roku podczas pracy na platformie wiertniczej metalowy element uderzył go w lewe oko. Powstałe zakażenie doprowadziło do utraty wzroku w tym oku. Charakterystyczna opaska, którą później nosił, stała się jednym z jego najbardziej rozpoznawalnych znaków. Mimo ograniczonego widzenia przestrzennego Post kontynuował szkolenie i uzyskał uprawnienia pilota. Z odszkodowania wypłaconego po wypadku kupił swój pierwszy samolot, kanadyjską odmianę Curtissa JN-4, określaną jako JN-4 „Canuck”^[1][3]. W czerwcu 1927 roku poślubił Ednę Mae Laine. W kolejnych latach został zatrudniony jako osobisty pilot przedsiębiorcy naftowego Florence’a C. Halla. Początkowo latał należącym do niego dwupłatowcem Travel Air, a następnie samolotami Lockheed Vega^[3].

W 1928 roku F.C. Hall kupił samolot Lockheed Vega, któremu nadał nazwę Winnie Mae na cześć swojej córki. Po sprzedaży pierwszej maszyny Hall nabył w 1930 roku kolejny samolot Vega, wersję 5C, któremu również nadano nazwę Winnie Mae. To właśnie druga maszyna stała się samolotem związanym z najważniejszymi osiągnięciami Posta^[4]. Lockheed Vega był szybkim, jednosilnikowym górnopłatem o drewnianej konstrukcji skorupowej, zaprojektowanym do przewozu niewielkiej liczby pasażerów na stosunkowo duże odległości. Dzięki korzystnej aerodynamice i dużej prędkości samoloty tego typu były często wykorzystywane do ustanawiania rekordów. Drewniana konstrukcja Winnie Mae uniemożliwiała jednak późniejsze zastosowanie hermetyzowanej kabiny, dlatego podczas lotów stratosferycznych Post musiał korzystać z indywidualnego skafandra ciśnieniowego^[5].

Rozgłos przyniosło Postowi zwycięstwo w transkontynentalnym wyścigu lotniczym z Los Angeles do Chicago w 1930 roku. Sukces ten potwierdził jego umiejętności pilotażowe i przekonał F.C. Halla do udostępnienia samolotu Winnie Mae do próby pobicia rekordu przelotu dookoła świata^[6].

23 czerwca 1931 roku Wiley Post i australijski nawigator Harold Gatty wystartowali z Floyd Bennett Field w Nowym Jorku, rozpoczynając lot dookoła świata. Trasa prowadziła przez północny Atlantyk, Europę, Związek Radziecki, Alaskę i Kanadę. Po pokonaniu około 25 tysięcy kilometrów powrócili do Nowego Jorku 1 lipca 1931 roku. Lot trwał około 8 dni, 15 godzin i 51 minut, dzięki czemu pobili wcześniejszy rekord sterowca Graf Zeppelin, który w 1929 roku okrążył świat w około 21 dni^[7]. Post odpowiadał przede wszystkim za pilotowanie samolotu, natomiast Gatty prowadził nawigację, wykorzystując metody astronomiczne, mapy, kompas i obserwację terenu. Podróż wykazała, że niewielki samolot lądowy może w krótkim czasie pokonać trasę międzykontynentalną, jeżeli zostanie odpowiednio przygotowany i otrzyma sprawne zaplecze organizacyjne na kolejnych lotniskach^[8]. Po powrocie obaj lotnicy zostali uhonorowani uroczystym przejazdem przez Nowy Jork. Relację z wyprawy opublikowali w książce Around the World in Eight Days: The Flight of the Winnie Mae, wydanej w 1931 roku^[9].

Po rekordzie z 1931 roku część komentatorów przypisywała powodzenie wyprawy przede wszystkim umiejętnościom nawigacyjnym Harolda Gatty’ego. Post postanowił więc powtórzyć lot samotnie, wykorzystując najnowsze urządzenia automatycznego sterowania i radionawigacji. W tym celu samolot Winnie Mae wyposażono m.in. w prototyp autopilota firmy Sperry, nazywany Mechanical Mike, wojskowy radiokompas oraz metalowe śmigło o zmiennym skoku^[10]. Autopilot umożliwiał czasowe utrzymywanie kierunku lotu, dzięki czemu Post mógł zajmować się mapami, radiem, kontrolą silnika i pozostałymi czynnościami nawigacyjnymi. Post wystartował z Floyd Bennett Field 15 lipca 1933 roku^[11]. Leciał przez Berlin, Królewiec, Moskwę, Nowosybirsk, Irkuck, Chabarowsk, Alaskę i Kanadę^[11]. Podczas wyprawy zmagał się ze złą pogodą, błotnistymi lotniskami, zmęczeniem, awariami technicznymi i problemami z autopilotem. Mimo trudności 22 lipca powrócił do Nowego Jorku, stając się pierwszym człowiekiem, który samotnie okrążył Ziemię samolotem. W trakcie całej wyprawy wykonał jedenaście międzylądowań. Smithsonian Institution podaje czas 7 dni, 18 godzin i 49 minut. Taką wartość przyjmuje również wiele opracowań amerykańskich. W polskim haśle znajduje się obecnie czas 7 dni, 18 godzin i 45 minut, dlatego przed zmianą warto sprawdzić, z jakiego źródła pochodzi czterominutowa różnica. Najbezpieczniej zastosować czas podawany przez Smithsonian i oficjalną encyklopedię Oklahoma Historical Society: 7 dni, 18 godzin i 49 minut^[11]. Powrót Posta obserwowały tłumy zgromadzone na Floyd Bennett Field^[11]. Lot był jednocześnie ważnym sprawdzianem automatycznego sterowania i radionawigacji w samolocie kierowanym przez jednego pilota. Pokazał, że urządzenia te mogą częściowo przejąć zadania drugiego członka załogi podczas długotrwałych przelotów^[1].

Po przelotach dookoła świata Post zainteresował się lotami na dużych wysokościach. Zauważył, że rzadsze powietrze zmniejsza opór aerodynamiczny, a odpowiednie wykorzystanie silnych prądów atmosferycznych może znacznie zwiększyć prędkość względem ziemi. Problemem pozostawało jednak niedostateczne ciśnienie i mała zawartość tlenu na wysokościach przekraczających możliwości lotu w zwykłej kabinie^[3][5]. Ponieważ drewniana kabina Winnie Mae nie mogła zostać przebudowana na kabinę ciśnieniową, Post rozpoczął współpracę z firmą B.F. Goodrich nad indywidualnym skafandrem ciśnieniowym. Powstało kilka kolejnych prototypów. Pierwsze wersje okazały się zbyt sztywne lub nie zapewniały odpowiedniej szczelności, natomiast późniejsza konstrukcja pozwalała pilotowi poruszać rękami i obsługiwać stery samolotu przy zachowaniu podwyższonego ciśnienia wokół ciała^[12]. Skafander składał się z gumowanej warstwy utrzymującej ciśnienie, warstwy ograniczającej jego nadmierne rozszerzanie oraz metalowego hełmu z niewielkim wizjerem. Tlen był dostarczany do zamkniętego układu oddechowego. Rozwiązanie opracowane dla Posta jest uznawane za pierwszy praktyczny skafander ciśnieniowy wykorzystany podczas lotów samolotem, a jego konstrukcja stanowiła jeden z etapów rozwoju późniejszych skafandrów wysokościowych i kosmicznych^[12]. Samolot wyposażono także w sprężarkę zwiększającą moc silnika na dużej wysokości. W celu ograniczenia masy zastosowano podwozie, które po starcie mogło zostać odrzucone. Dolną część kadłuba wzmocniono, aby po zakończeniu lotu można było wykonać lądowanie na brzuchu na odpowiednio przygotowanym terenie. Podczas prób Post osiągał wysokości zbliżone do 15 kilometrów^[5]. Pomiary wysokości wykonywane przez ówczesne przyrządy nie zawsze były dostatecznie dokładne, dlatego wartości podawane w poszczególnych źródłach różnią się. Jego loty dowiodły jednak, że samolot z silnikiem tłokowym może wykonywać długotrwałe przeloty w dolnych warstwach stratosfery, pod warunkiem zapewnienia pilotowi ochrony ciśnieniowej i odpowiedniego doładowania silnika^[5].

Post jest często określany jako jeden z pierwszych pilotów, którzy praktycznie wykorzystali silne wiatry wiejące na dużych wysokościach, nazwane później prądem strumieniowym. Nie był odkrywcą samego zjawiska w ścisłym znaczeniu meteorologicznym, ponieważ silne wiatry wysokościowe obserwowano wcześniej. Jego loty dostarczyły jednak ważnych dowodów na to, że odpowiednio dobrany kierunek i wysokość lotu mogą zwiększyć prędkość samolotu względem ziemi o ponad 100 mil na godzinę^[1]. 15 marca 1935 roku Post wykonał szczególnie znaczący lot z Burbank w Kalifornii do Cleveland w Ohio. Lecąc przez znaczną część trasy na wysokości przekraczającej 30 tysięcy stóp, pokonał około 3275 kilometrów w 7 godzin i 19 minut. Chwilami prędkość samolotu względem ziemi osiągała około 340 mil na godzinę, czyli około 547 km/h. Lot wykazał możliwość znacznego skrócenia czasu podróży transkontynentalnej dzięki wykorzystaniu dużej wysokości i sprzyjających prądów atmosferycznych^[5].

W 1935 roku Post przygotował do dalekiego lotu eksperymentalny samolot złożony z elementów różnych konstrukcji Lockheeda. Wykorzystano kadłub Lockheeda Orion, skrzydła pochodzące z Lockheeda Explorer oraz silnik gwiazdowy Pratt & Whitney Wasp o mocy około 550 KM. Samolot przystosowano do operowania z wody, montując pływaki pochodzące z większej maszyny^[5]. Zastosowane pływaki były zbyt duże i ciężkie dla tej konstrukcji, co pogorszyło jej stateczność podłużną i powodowało nadmierne obciążenie przedniej części samolotu. Dodatkową masę stanowiły paliwo, wyposażenie wyprawowe oraz sprzęt myśliwski i wędkarski. Post zamierzał wykorzystać maszynę podczas podróży przez Alaskę i Syberię oraz sprawdzić możliwości wytyczenia nowych tras lotniczych^[5][3]. W wyprawie uczestniczył jego przyjaciel, popularny aktor, publicysta i humorysta Will Rogers. Obaj znali się co najmniej od połowy lat 20., a po rekordowym locie Posta z 1931 roku ich przyjaźń stała się bliższa. Rogers interesował się lotnictwem i wielokrotnie pisał o osiągnięciach Posta w swoich artykułach prasowych^[5].

15 sierpnia 1935 roku Post i Rogers lecieli z Fairbanks w kierunku Point Barrow. Z powodu mgły i trudności z orientacją Post wylądował na lagunie w pobliżu osady Walakpa, aby uzyskać informacje o dalszej trasie. Krótko po ponownym starcie silnik samolotu przestał pracować lub gwałtownie stracił moc^[1]. Maszyna spadła z niewielkiej wysokości, uderzyła w wodę i przewróciła się. Post i Rogers zginęli na miejscu^[1]. Dokładna przyczyna utraty mocy nie została jednoznacznie ustalona. Wśród rozważanych czynników wymieniano problemy z silnikiem, możliwość oblodzenia gaźnika, przeciążenie samolotu oraz niekorzystne właściwości aerodynamiczne hybrydowej konstrukcji^[3]. Zbyt ciężkie pływaki przesuwały środek ciężkości do przodu, a powierzchnia steru wysokości mogła być niewystarczająca do wyprowadzenia maszyny z gwałtownego opadania po awarii silnika. Śmierć obu znanych Amerykanów wywołała ogromne poruszenie^[1]. Ciało Posta wystawiono w rotundzie Kapitolu stanu Oklahoma, gdzie hołd oddały mu tysiące osób. Uroczystości pogrzebowe odbyły się w First Baptist Church w Oklahoma City, a Post został pochowany na Memorial Park Cemetery w Edmond w Oklahomie^[3][5].

Loty Wiley’a Posta przyczyniły się do rozwoju dalekodystansowej komunikacji lotniczej, automatycznego sterowania, radionawigacji i lotnictwa wysokościowego. Jego samotny lot z 1933 roku był jednym z pierwszych szeroko znanych przypadków zastosowania autopilota podczas ekstremalnie długiego lotu wykonywanego przez jednoosobową załogę. Eksperymenty z lat 1934–1935 wykazały natomiast praktyczne korzyści wynikające z lotów ponad znaczną częścią zjawisk pogodowych oraz z wykorzystania silnych wiatrów wysokościowych^[1][5].

Imieniem Wiley’a Posta nazwano m.in. lotnisko Wiley Post Airport w Oklahoma City, szkoły, hangary i obiekty lotnicze. W 1979 roku amerykańska poczta wydała znaczek upamiętniający jego dokonania. W Oklahoma History Center prezentowana jest pełnowymiarowa replika samolotu Winnie Mae^[1][3].

Wiley Post został zapamiętany nie tylko jako pilot ustanawiający rekordy, lecz również jako praktyczny eksperymentator. Nie posiadał formalnego wykształcenia inżynierskiego, jednak współpracując z producentami wyposażenia i mechanikami, uczestniczył w opracowywaniu rozwiązań, które wyprzedzały standardowe możliwości lotnictwa lat 30. XX wieku. Jego skafander ciśnieniowy, próby z doładowanym silnikiem i wykorzystanie wiatrów stratosferycznych stanowiły ważne ogniwa między lotnictwem pionierskim a powojennym lotnictwem wysokościowym^[1].