ځ

Arabska litera Ḥāʾ z hamzą u góry
ځ
Ilustracja
Arabska litera Ḥāʾ z hamzą u góry
Informacje podstawowe
Postać izolowana

ځ‬

Postać początkowa

ځـ‬‬

Postać środkowa

ـځـ‬‬

Postać końcowa

ـځ‬‬

Podstawowe pismo

arabski

Podstawowy alfabet

gawar-bati(inne języki), ormuri(inne języki), paszto

Pochodzenie
Oparty na grafemie

Ḥāʾ

Znak diakrytyczny

hamza

Multimedia w Wikimedia Commons
Ta strona zawiera symbole fonetyczne MAF. Bez właściwego wsparcia renderowania wyświetlane mogą być puste prostokąty lub inne symbole zamiast znaków Unikodu.

Arabska litera Ḥāʾ z hamzą u góry (ځ‬) – dodatkowa litera alfabetu arabskiego, która jest używana w językach gawar-bati(inne języki), ormuri(inne języki) i paszto.

Zastosowanie

W piśmie paszto litera oznacza spółgłoskę zwarto-szczelinową dziąsłową dźwięczną [dz] lub spółgłoskę szczelinową dziąsłową dźwięczną [z][1][2]. Znak diakrytyczny nad literą może mieć formę małego hamza lub formę małego otwartego indeksu górnego, jak w przypadku litery Kāf (ك‬)[2].

W języku gawar-bati(inne języki) ځ‬ jest jedenastą literą w alfabecie i oznacza [d͡z][3]. W języku ormuri(inne języki) jest ona pierwszą literą alfabetu i jest wymawiana tak samo, jak w języku gawari-bati [d͡z][4].

Historia

W 1873 roku Ernst Trumpp zaproponował użycie litery w gramatyce języka paszto z dwiema kropkami nad nią (ڂ‬) do oznaczenia spółgłoski zwarto-szczelinowo dziąsłowo dźwięcznej [dz], aby odróżnić ją od spółgłoski zwarto-szczelinowo dziąsłowo bezdźwięcznej [ts], które obie były wówczas konwencjonalnie zapisywany literą څ‬[5]. Oficjalnie litera została wprowadzona do języka paszto w 1936 roku, w momencie przyjęcia tego języka jako języka urzędowego w Afganistanie[6].

Postacie litery

Postać: izolowana końcowa środkowa początkowa
Wygląd:
 ځ‬ ـځ‬ ـځـ‬ ځـ‬

Kodowanie

Litera ځ‬, w formie Unicode, została wprowadzona w czerwcu 1993 roku pod nazwą "U+0681", wraz z wprowadzeniem Unicode 1.1.[7].

Znakځ
Nazwa w UnikodzieArabic Letter Hah with Hamza Above
Kodowaniedziesiątkowoszesnastkowo
Unicode1665U+0681
UTF-8218 129da 81
Odwołania znakowe SGMLځځ

Przypisy

  1. ↑ Arabic block notes. r12a. [dostęp 2026-05-14]. [zarchiwizowane z tego adresu (2026-04-30)]. (ang.).
  2. ↑ a b Ivanoc i Novgorodova 2001 ↓, s. 4.
  3. ↑ Gawar-Bati (گواربتی بݰہ). omniglot.com. [dostęp 2026-05-14]. [zarchiwizowane z tego adresu (2026-03-01)]. (ang.).
  4. ↑ Ormuri (اورموړی). omniglot.com. [dostęp 2026-05-14]. [zarchiwizowane z tego adresu (2026-03-09)]. (ang.).
  5. ↑ Trumpp 1873 ↓, s. XI-XII.
  6. ↑ MacKenzie 1997 ↓, s. 137-143.
  7. ↑ Unicode Character “ځ” (U+0681). compart.com. [dostęp 2026-05-09]. [zarchiwizowane z tego adresu (2026-02-09)]. (ang.).

Bibliografia

Alfabet arabski – الأبجدية العربية
Litery
podstawowe
inne
Dwuznaki
Ligatury
Znaki
dodatkowe
samogłoskowe

Arabic script

Content Disclaimer

Informasi ini disarikan dari Wikipedia dan disajikan kembali untuk tujuan edukasi. Konten tersedia di bawah lisensi CC BY-SA 3.0. Kami tidak bertanggung jawab atas ketidakakuratan data yang bersumber dari kontribusi publik tersebut.

  1. The information displayed on this website is sourced in part or in whole from Wikipedia and has been adapted for the purpose of restating it. We strive to provide accurate and relevant information, however:
  2. There is no guarantee of absolute accuracy. Wikipedia is an open, collaborative project that can be edited by anyone, so information is subject to change.
  3. It is not intended to constitute professional advice. The content displayed is for informational and educational purposes only. For important decisions (e.g., medical, legal, or financial), please consult a professional.
  4. Content copyright. Wikipedia is licensed under the Creative Commons Attribution-ShareAlike License (CC BY-SA). This means that content may be reused with appropriate attribution and shared under a similar license.
  5. Responsible use. Any risk arising from the use of information from this website is entirely the responsibility of the user.