Azoti u zbulua në vitin 1772 nga kimisti dhe fizikanti Danjell Rateford . Emri azot rrjedh nga Lavoiser, që do të thotë "pa jetë". Azoti eshtë element kimik i grupit të 15-të sistemit periodik, me simbol N dhe numër atomik 7. Azoti gjendet i lirë në natyrë si pjesë përbërëse e ajrit me pjesëmarrje vëllimore 78%.Ai eshte gaz pa ngjyre, pa shije dhe pa ere. Ai perdoret edhe per zhvillimin e bimeve . Jane dy llojeve te bimeve qe e marrin azotin : Bimet qe e marrin azotin direkt nga ajri qe quhen bimet leguminoze sic jane : jonxha , fasulja , bizelja Bimet e marrin azotin direkt nga toka.

Lidhjet e Azotit si salpeteri ishin të njohura edhe ne kohen e lashtë. Kimistët e njihnin acidin e salpetërit si "aqua fortis". Perbërja e acidit të salpetërit dhe acidit të kripës ishte e njohur nën emrin "aqua regia", uji i mbretit, sepse ishte ne gjendje për ta shkrirë edhe arin. Zbulimi i vetë elementit kthehet në kohën e Daniel Rutherfordit në 1772. Ai e quante "noxious air", ajër dëmtues, sepse zjarri ndalej në të. Rreth kësaj kohe edhe Carl Wilhelm Scheele, Henry Cavendish en Joseph Priestley studionin azotin nën emrin "ajër i djegur" dhe "ajër i deflogistizuar".

Përfitimi i Azotit ne industri behët ne dy menyra. Sipas menyres se parë Azoti perfitohet nese bejmë nxemjen e nitritit te amonit ${\displaystyle {\ce {NH4NO2}}}$ . Sipas menyres se dytë Azoti perfitohet nese bejmë sintezen e komponimeve qe kanë azot me hidrogjen. Ate e gjejme poashtu tek komponimet qe permbajne, azot siç jane:nitrati i natriumit ose shalitra e kilit(${\displaystyle {\ce {NaNO3}}}$) dhe ne kripra amoniakore.

Emri Latin i Azotit është Nitrogenium

• Në mungesë të ndonjërit prej tyre bimët nuk mund të zhvillohen normalisht.
• Azoti, në temperaturë dhome është gaz pa ngjyrë, pa erë dhe pa shije.
• Azoti nuk është helmues, ai nuk digjet as nuk e ndihmon djegjen.
• Pak me i lehte se ajri, tretet pak në ujë, ne temperaturen 195, 8 gradë celsius kalon ne lëng, kurse ne 209, 8 g. c. kalon ne gjendje kristalore.

• Azoti është perbërës i shumë komponimeve të cilat luajnë rol të rëndësishëm në zhvillimin e jetes, ai është perbërës edhe i shumë konponimeve të tjera, siç janë: oksidet e azotit, amoniaku, acidi nitrik, plehërat azotike dhe i shumë konponimeve organike. Keto i formon në gjendje atomike kurse kur është në gjendje molekulare është si gaz inert sepse lidhjës trefishe per me u shkeputë i nevojitet kohë e gjatë dhe energji e madhe.

Nese azoti eshte ne forme atomike, ai bashkevepron me shume elemente te tjera duke i formuar komponimet perkatese:

• me hidrogjenin formon hidrure (${\displaystyle {\ce {NH3}}}$, ${\displaystyle {\ce {N2H4}}}$)
• me oksigjenin formon okside (${\displaystyle {\ce {N2O}}}$, ${\displaystyle {\ce {NO}}}$, ${\displaystyle {\ce {NO2}}}$, ${\displaystyle {\ce {N2O3}}}$, ${\displaystyle {\ce {N2O5}}}$)
• me elemente halogjene formon halogjenure (${\displaystyle {\ce {NH4Cl}}}$)
• me metale formon nitrure (${\displaystyle {\ce {Mg3N2}}}$)
• PERDORIMI-Azoti perdoret per te krijuar mjedis inert gjate transportimit te lendeve pelcitese, per prodhimin e qelikut te pa oksidueshem, per majtjen e ushqimit te fresket gjate transportimit, per perfitimin e amoniakut, acidit nitrik, pleherave azotike, eksploziveve, gjate prodhimit te pjeseve elektronike, transistoreve, diodave etj.

Fjala azot rrjedh nga fjala greke qe thotë pa jete. Këtë emër e ka marrë per shkak qe në atmosferën me azot nuk mund të jetohet. Emri tjeter "nitrogjen" rrjedh gjithashtu nga greqishtja nitro-gene qe do te thotë formues i shalites. Pra është perberes i komponimit Nitrati i natriumit ( shalitra e Kilit-NaNO3).: KOMPONIMET: Amoniaku(${\displaystyle {\ce {NH3}}}$) është komponim i azotit i cili në natyrë gjindet ne gazrat e vullkanëve dhe ne ato vendet ku bëhët shpartallimi i substancave organike.

Perfitohet:

1. Nëse ne klorurin e amonit veprojmë me baza te forta siç jane : ${\displaystyle {\ce {NaOH}}}$, ${\displaystyle {\ce {Ca(OH)2}}}$ etj.

2. Sipas menyres se dytë perfitohet nëse bëjmë sintezen e azotit me hidrogjen sipas reaksionit: ${\displaystyle {\ce {N2 + 3H2 <=> 2 NH3}}}$, procesi zhvillohet ne temperature 400-500 gradë Celcius dhe shtypje 20M Pa, ne prani te katalizatorëve.

Lende te para kryesore per perfitimin e amoniakut jane gazi natyror, avulli i ujit dhe ajri. Amoniaku është gaz pa ngjyrë me erë karakteristike therese, ne atmosfere me amoniak na lotojnë sytë, me i lehte se ajri. Tretet shume në ujë dhe formon acidin nitrik, nje vellim uje tret 700 vellime amoniak. Perdoret në industri per mbushjen e

Sistemi periodik i elementeve

H; color:#000;

He; color:#000;

Li; color:#fff;

Be; color:#000;

B; color:#000;

C; color:#000;

N; color:#000;

O; color:#000;

F; color:#000;

Ne; color:#000;

Na; color:#fff;

Mg; color:#000;

Al; color:#000;

Si; color:#000;

P; color:#000;

S; color:#000;

Cl; color:#000;

Ar; color:#000;

K; color:#fff;

Ca; color:#000;

Sc; color:#000;

Ti; color:#000;

V; color:#000;

Cr; color:#000;

Mn; color:#000;

Fe; color:#000;

Co; color:#000;

Ni; color:#000;

Cu; color:#000;

Zn; color:#000;

Ga; color:#000;

Ge

As; color:#000;

Se

Br; color:#000;

Kr; color:#000;

Rb; color:#fff;

Sr; color:#000;

Y; color:#000;

Zr; color:#000;

Nb; color:#000;

Mo; color:#000;

Tc; color:#000;

Ru; color:#000;

Rh; color:#000;

Pd; color:#000;

Ag; color:#000;

Cd; color:#000;

In; color:#000;

Sn; color:#000;

Sb

Te; color:#000;

I; color:#000;

Xe; color:#000;

Cs; color:#fff;

Ba; color:#000;

La; color:#000;

Ce; color:#000;

Pr; color:#000;

Nd; color:#000;

Pm; color:#000;

Sm; color:#000;

Eu; color:#000;

Gd; color:#000;

Tb; color:#000;

Dy; color:#000;

Ho; color:#000;

Er; color:#000;

Tm; color:#000;

Yb; color:#000;

Lu; color:#000;

Hf; color:#000;

Ta; color:#000;

W; color:#000;

Re; color:#000;

Os; color:#000;

Ir; color:#000;

Pt; color:#000;

Au; color:#000;

Hg; color:#000;

Tl; color:#000;

Pb; color:#000;

Bi; color:#000;

Po

At

Rn; color:#000;

Fr; color:#fff;

Ra; color:#000;

Ac; color:#000;

Th; color:#000;

Pa; color:#000;

U; color:#000;

Np; color:#000;

Pu; color:#000;

Am; color:#000;

Cm; color:#000;

Bk; color:#000;

Cf; color:#000;

Es; color:#000;

Fm; color:#000;

Md; color:#000;

No; color:#000;

Lr; color:#000;

Rf; color:#000;

Db; color:#000;

Sg; color:#000;

Bh; color:#000;

Hs; color:#000;

Mt; color:#000;

Ds; color:#000;

Rg; color:#000;

Cn; color:#000;

Nh; color:#000;

Fl; color:#000;

Mc; color:#000;

Lv; color:#000;

Ts; color:#000;

Og; color:#000;

Metalet alkaline; color:#fff;

Metalet alkaline tokësore; color:#000;

Lantanoidet; color:#000;

Aktinidet; color:#000;

Metalet kalimtare; color:#000;

Metalet tjera; color:#000;

Jometale; color:#000;

Jometale tjera; color:#000;

Halogjene; color:#000;

Gazrat fisnike; color:#000;

Elementet kimike:

Ac | Ag | Al | Am | Ar | As | At | Au | B | Ba | Be | Bh | Bi | Bk | Br | C | Ca | Cd | Ce | Cf | Cl | Cm | Cn | Co | Cr | Cs | Cu | Db | Ds | Dy | Er | Es | Eu | F | Fe | Fl | Fm | Fr | Ga | Gd | Ge | H | He | Hf | Hg | Ho | Hs | I | In | Ir | K | | Kr | La | Li | Lr | Lu | Lv | Mc | Md | Mg | Mn | Mo | Mt | N | Na | Nb | Nd | Ne | Nh | Ni | No | Np | O | Og | Os | P | Pa | Pb | Pd | Pm | Po | Pr | Pt | Pu | Ra | Rb | Re | Rf | Rg | Rh | Rn | Ru | S | Sb | Sc | Se | Sg | Si | Sm | Sn | Sr | Ta | Tb | Tc | Te | Th | Ti | Tl | Tm | Ts | U | V | W | Xe | Y | Yb | Zn | Zr

 

Stampa:Kimi-cung