Bobla

Bobla është instrument natyral muzikor aerofon

Vegël paramuzikore popullore.

Përbërja

Boblat janë instrumente aerofone të cilat populli ynë i ka ndërtuar nga briri i bagëtive të trasha si briri i lopës, i buallit etj. ose nga guaska e kërmillit të detit (lat. helix).

Prejardhja

Ky instrument është i trashëguar nga kohët e lashta. Disa muzikologë kanë shprehur mendimin së është trashëguar nga epokat e gurit. [1] Bobla është përdorur që në epokat parahistorike ku njerëzit filluan të shfrytëzojnë për zëdhënie tytat e ndryshme, siç ishin brirët e kafshëve. Pra ky instrument nuk përdorej zakonisht për të kënaqur dëgjuesit por vetëm si zëdhënie. Nga zbulimet arkeologjike dëshmohet se briri i bagëtive dhe guaskat e xhavidheve të mëdha kanë shërbyer si mjete zëdhënëse për disa popuj të lashtësisë si asirët, egjiptianët, hebrenjtë, [2] fenikasit, grekët, romakët, etruskët, etj..

Vendodhja

Bobla prej guaskës së kërmillit përdoret kryesisht nga banorët e viseve bregdetare të Shqipërisë Jugperëndimore, ndërsa bobla e bririt përdoret nga trevat e brendshme. Barinjtë labë e përdornin boblën në stane, si zëdhënëse, gjithashtu përdorej nga bujqit çamë, rojtarët e vreshtave dhe misërishteve, mullinjënsit e Mallakastrës dhe shtrihej deri tek peshaktarët e Vlorës, Durrësit dhe Lezhës. Ky instrument është njohur edhe në traditën e arbëreshëve të Italisë [3] e dëshmuar nga vargu i B. Bilotës “Zëni e çuturnoni brirat” (d. m. th. filloni t’u bini brirëve).[4]

Struktura dhe Tingëllimi

Struktura e këtij instrumenti është e thjeshtë ku në cepin e saj hapet një vrimë. Tingujt e tij përftohen nga dridhja e buzëve të tendosura në atë vrimë dhe diapazoni i tyre varet nga përmasat dhe cilësia e tytës. Tingulli që prodhon ky instrument është buçitës, timbër shungullues dhe nga ana muzikore tingujt e tij janë thjesht disa tinguj themelorë, natyrorë. Pra nuk është instrument shumë i zhvilluar dhe nuk mund të shtjellojë jone të mirëfillta. Madje bobla e detit, për shkak të përdredhjes së guaskës nga brenda nuk mund as të prodhojë tinguj harmonikë (obertone), sepse rryma e frymës nuk ndahet në pjesët alikuote në guaskë. Aristoteli dëshmon në veprën e tij se për t’i shtuar kumbimin e piqnin bririn në zjarr. Me kalimin e kohës në vendin tonë është venitur përdorimi i këtij instrumenti dhe sot ky instrument nuk gjen më përdorim.

Referime

  1. ^ cite_ref-1 Werner Danckert, “Melodiestile der finisch-ungrichen Hhirtenvolker” në “Studia Memoriae Belae Bartok Sacra”, Budapest 1956, fq. 175
  2. ^ cite_ref-2 Bibla, Eksodi, 16 – 17
  3. ^ cite_ref-3 A. Scura, “Gli albnesi d’Italia e i loro canti tradizionali”
  4. ^ cite_ref-4 B. Bilota, “Opere inedited, cit. E. Giordano në “Fjalor i Arbëreshëve të Italisë”, Bari 1963

Sokoli R., “Veglat Muzikore Popullore Shqiptare”, VASSI

Sokoli R. dhe Miso P., “Veglat Muzikore të Popullit Shqiptar”

Lidhje të jashtme

Content Disclaimer

Informasi ini disarikan dari Wikipedia dan disajikan kembali untuk tujuan edukasi. Konten tersedia di bawah lisensi CC BY-SA 3.0. Kami tidak bertanggung jawab atas ketidakakuratan data yang bersumber dari kontribusi publik tersebut.

  1. The information displayed on this website is sourced in part or in whole from Wikipedia and has been adapted for the purpose of restating it. We strive to provide accurate and relevant information, however:
  2. There is no guarantee of absolute accuracy. Wikipedia is an open, collaborative project that can be edited by anyone, so information is subject to change.
  3. It is not intended to constitute professional advice. The content displayed is for informational and educational purposes only. For important decisions (e.g., medical, legal, or financial), please consult a professional.
  4. Content copyright. Wikipedia is licensed under the Creative Commons Attribution-ShareAlike License (CC BY-SA). This means that content may be reused with appropriate attribution and shared under a similar license.
  5. Responsible use. Any risk arising from the use of information from this website is entirely the responsibility of the user.