Fructus

Fructus (latinisht për "fruta", fryti) është një term ligjor i përdorur në të drejtën romake për të përshkruar të mirat e krijuara në mënyrë natyrore nga prona të tjera. Në shumicën e kuptimeve tradicionale, kjo përfshin frytin tekstual të bimëve të ndryshme, por edhe të mirat e mara nga kafshët, si qumështi ose leshi.[1] Ka disa diskutime nëse përfitimet që dalin nga veprime të tjera ligjore, siç është interesi i huamarrjes, mund të konsiderohen fructus – juristët e lashtë zakonisht i shmangnin interpretime të tilla, por argumentonin ti trajtonin përfitimet në mënyrë analogjike.[2][3]

E drejta e fructus

Në Romën e Lashtë, e drejta për të mbledhur fructus konsiderohej një e drejtë integrale e pronarit. Juristët e lashtë shpesh komentonin shpesh mbi të drejtën e fructus në situata të ndryshme. Përgjithësisht bihej dakord mbi atë deri në ndarjen e objektit të saj bërthamë, fructus mbetej një pjesë e atij objekti; kur shkëputej, ata bëheshin pronësi e zotëruesi nën kushte normale.[4] Këtu ekzistonin përjashtime të ndryshme ndaj këtij rregulli të përgjithshëm:

  • Një person që zotëron objektin në mirëbesim, mund të titullohet për të gjitha fructus e mbledhura gjatë kësaj kohe që zotërohej prona, si një forme e shpërblimit për "kultivimin dhe kujdesin" (pro cultura et cura).[5]
  • Si pjesë e ususfructus.
  • Si pjesë e një marrëveshjeje emfiteuze.[6]
  • Një mbajtës mund të titullohet ndaj fructus nëse kontrakta e lidhur e përcakton atë.[7]

Çasti i saktë në kohë në të cilin zotërimi i fructus sigurohet dallon në disa rrethana të caktuara. Zotëruesi i objektit bërthamor, zotëruesi në mirëbesim ose emfiteuti, të gjithë marin zotërimin e fructus në çastin që ata shkëputen nga objekti bërthamor (separatio), ndërsa mbajtësit dhe personat që përfitojnë nga ususfructus marin pronësinë në çastin që ata mbledhin fructus (perceptio). Kjo bëhet e rëndësishme, konsiderohet, për shembull, çështja e trashëgimisë.[4][8]

  • fryte natyrore, janë fryte natyrore ato që rrjedhin drejtpërdrejtë nga sendi, në vijim me bashkëpunimin e punës së njeriut (prodhime bujqësore, ato të minierave, kafshët, torfierat etj.). Pronarët e sendit bërthamor apo nënë, apo subjektet e ndryshme që lëshon fryte, i bënë frytet të vetat për efekt të ardhjes natyrore në jetë të tyre, pa nevojën e bashkëpunimit të të tjerëve.
  • fryte civile, janë fryte civile atë që meren nga sendi si përkues të gëzimit që të tjerët kanë, do me thënë paratë që pronari nxerë nga dhënia të tjerëve në gëzimin e sendit.

Ususfructus

Ususfructus është një lloj i robërie romak, ku një personi i jepet e drejta për të përdorur pronën e një tjetri dhe për vjelë fructus nga prona e një tjetri. Kjo ishte një robëri shumë e fuqishme, si në shumicën e rasteve ajo e linte zotëruesi vetëm me zotërimin e thjeshtë (nuda proprietas) të pronës së përmendur, në këtë mënyrë ususfructus ishte e paaftë për tu trashëguar ose përndryshe transferohej te një tjetër person – ajo skadonte me vdekjen e përdoruesit ose në kohën e caktuar në kontratë. Në mënyrë të rëndësishme, përdorues të tillë nuk ndikonin ose e shkatërronin substancën e pronës përgjatë përdorimit të tyre dhe vjeljes – një kontratë cautio usufructuaria, u krijua për qëllimin e parandalimit të shpërdorimeve të tilla.[9]

Shiko gjithashtu

Citime fundore

  1. ^ cite_ref-prz_1-0 Kolańczyk, Kazimierz (2007). Prawo rzymskie (në po) (bot. i 5-të). Varshavë: Wolters Kluwer. fq. 268. ISBN 978-83-7334-031-2.{{cite book}}: Mirëmbajtja CS1: Gjuhë e panjohur (lidhja)
  2. ^ cite_ref-2 Samuel P. Scott, red. (1935). "Book 50, Tit. 16. Concerning the signification of terms". The Civil Law: Including The Twelve Tables, The Institutes of Gaius, The Rules of Ulpian, The Opinions of Paulus, The Enactments of Justinian, and the Constitutions of Leo (në anglisht). Vëll. 11. The Digest or Pandects of Justinian. The Central Trust Company. fq. 16, 121 – nëpërmjet Droitromain.univ-grenoble-alpes.fr. Interesat mbi paratë që ne mbledhim nuk përfshihet në termin "[fructus]," pasi nuk është e rrjedhur nga vetë prona, por nga një tjetër burim, do me thënë, nga një detyrim i ri.
  3. ^ cite_ref-3 Samuel S. Scott, red. (1932). "Book 22, Tit. 1. Concerning intersest, profits, additions, and all accessories ans default". The Civil Law: Including The Twelve Tables, The Institutes of Gaius, The Rules of Ulpian, The Opinions of Paulus, The Enactments of Justinian, and the Constitutions of Leo (në anglisht). Vëll. 5. The Digest or Pandects of Justinian. The Central Trust Company. fq. 1, 34 – nëpërmjet Droitromain.univ-grenoble-alpes.fr. Interesat marin vendin e [fructus], dhe këhstu duhet të mos ndahen nga ai [...]
  4. ^ a b Kolańczyk, Kazimierz (2007). Prawo rzymskie (në po) (bot. i 5-të). Varshavë: Wolters Kluwer. fq. 308. ISBN 978-83-7334-031-2.{{cite book}}: Mirëmbajtja CS1: Gjuhë e panjohur (lidhja)
  5. ^ cite_ref-5 Justiniani I. "Institutes" (PDF). Amesfoundation.law.harvard.edu (në anglisht). I. 2, 1, 35. Nëse një njeri në mirëbesim blenë tokë nga një tjetër që nuk është pronari i saj, megjithëse ai besonte se ai ishte, ose e fiton atë në mirëbesim nëpërmjet dhurimit ose disa tituj të tjerë të ligjshëm, arsyeja natyrore drejton se frutat që ai ka mbledhur duhet të jenë të tiat, duke konsideruar kujdesin dhe kultivimin e tij [...]{{cite web}}: Mirëmbajtja CS1: Vendodhja (lidhja)
  6. ^ cite_ref-6 Kolańczyk, Kazimierz (2007). Prawo rzymskie (në po) (bot. i 5-të). Varshavë: Wolters Kluwer. fq. 326. ISBN 978-83-7334-031-2.{{cite book}}: Mirëmbajtja CS1: Gjuhë e panjohur (lidhja)
  7. ^ cite_ref-7 Kolańczyk, Kazimierz (2007). Prawo rzymskie (në po) (bot. i 5-të). Varshavë: Wolters Kluwer. fq. 396. ISBN 978-83-7334-031-2.{{cite book}}: Mirëmbajtja CS1: Gjuhë e panjohur (lidhja)
  8. ^ cite_ref-8 Justiniani I. "Institutes" (PDF). Amesfoundation.law.harvard.edu (në anglisht). I. 2, 1, 36. Një person që ka një usufructus në tokë, nuk bëhet pronar i fryteve, që rriten aty deri sa ai vetë ti mbledhë ato; rrjedhimisht frytet që, në çastin e vdekjes së tij, megjithëse të pjekura, janë akoma të pavjela, nuk i përkasin trashëgimtarit të tij, por pronarit të tokës.{{cite web}}: Mirëmbajtja CS1: Vendodhja (lidhja)
  9. ^ cite_ref-9 Kolańczyk, Kazimierz (2007). Prawo rzymskie (në po) (bot. i 5-të). Varshavë: Wolters Kluwer. fq. 321. ISBN 978-83-7334-031-2.{{cite book}}: Mirëmbajtja CS1: Gjuhë e panjohur (lidhja)

Bibliografia

Content Disclaimer

Informasi ini disarikan dari Wikipedia dan disajikan kembali untuk tujuan edukasi. Konten tersedia di bawah lisensi CC BY-SA 3.0. Kami tidak bertanggung jawab atas ketidakakuratan data yang bersumber dari kontribusi publik tersebut.

  1. The information displayed on this website is sourced in part or in whole from Wikipedia and has been adapted for the purpose of restating it. We strive to provide accurate and relevant information, however:
  2. There is no guarantee of absolute accuracy. Wikipedia is an open, collaborative project that can be edited by anyone, so information is subject to change.
  3. It is not intended to constitute professional advice. The content displayed is for informational and educational purposes only. For important decisions (e.g., medical, legal, or financial), please consult a professional.
  4. Content copyright. Wikipedia is licensed under the Creative Commons Attribution-ShareAlike License (CC BY-SA). This means that content may be reused with appropriate attribution and shared under a similar license.
  5. Responsible use. Any risk arising from the use of information from this website is entirely the responsibility of the user.