Java e punës dhe fundjava
Ditët e javës dhe fundjava janë pjesë komplementare të javës, të dedikuara për punë dhe pushim, përkatësisht. Ditët ligjore të javës (anglisht britanik) ose java e punës (anglisht amerikan) janë pjesa e javës prej shtatë ditësh e dedikuar për punë. Në pjesën më të madhe të botës, java e punës shtrihet nga e hëna deri të premten, ndërsa fundjava përbëhet nga e shtuna dhe e diela. Një ditë e javës ose ditë pune është çdo ditë e javës së punës. Institucione të tjera shpesh ndjekin këtë model, siç janë institucionet arsimore. Fundjava e përcaktuar ka përkufizime të ndryshme, bazuar në ditët e caktuara të kalendarit, periudhën e përcaktuar kohore dhe/ose përkufizimin rajonal të javës së punës (p.sh., duke filluar pas orës 17:00 të së premtes dhe duke zgjatur deri në orën 18:00 të së dielës). Ndonjëherë termi “fundjavë” përfshin kohën pas orarit të punës në ditën e fundit të punës së javës. Ditët e javës dhe ditët e punës mund të sqarohen më tej në terma të kohës së punës, periudha që një individ shpenzon në punë të paguar.
Në shumë tradita kristiane, e diela është “dita e pushimit dhe adhurimit”. Shabati hebre ose Sabati biblik zgjat nga perëndimi i diellit të së premtes deri në errësirën e plotë të së shtunës; për këtë arsye, fundjava në Izrael vëzhgohet nga e premtja deri të shtuna. Disa vende me shumicë myslimane historikisht kanë vendosur fundjavë të enjten dhe të premten. Sot, shumë prej këtyre vendeve, për të promovuar tregtinë dhe bashkëpunimin, kanë kaluar në fundjavë të premten dhe të shtunën ose të shtunën dhe të dielën.
Dita kristiane e adhurimit është vetëm një ditë në javë, por dita paraprake (Sabati hebre) u mor gjithashtu si ditë pushimi në shekullin e 20-të. Ky ndryshim ka shoqëruar uljen e numrit total të orëve të punës në javë. Koncepti modern i “fundjavës” u shfaq për herë të parë në veriun industrial të Britanisë në fillim të shekullit të 19-të. Një ditë pushimi është një ditë jo-pune, jo domosdoshmërisht gjatë fundjavës.
Disa vende kanë adoptuar një javë pune prej gjashtë ditësh dhe fundjavë një-ditore (6×1), e cila mund të jetë vetëm e premte (në Xhibuti, Iran, Somali dhe Libi), vetëm e shtunë (në Nepal), ose vetëm e dielë (në Meksikë, Kolumbi, Ugandë, Eritre, Indi, Filipine dhe Guineja Ekuatoriale). Megjithatë, shumica e vendeve kanë adoptuar një javë pune pesë-ditore dhe fundjavë dy-ditore (5×2), ditët e së cilës ndryshojnë sipas traditës fetare: e premte dhe e shtunë (në 17 vende myslimane dhe Izrael); e shtunë dhe e diel (në shumicën e vendeve); ose e premte dhe e diel (në Brunei Darussalam, Aceh (Indonezi) dhe Sarawak (Malajzi)), me mbrëmjen paraprake pas punës shpesh të konsideruar pjesë e fundjavës. Vazhdimisht bëhen propozime për uljen e numrit të ditëve ose orëve të punës në javë, si java e punës katër-ditore, bazuar në përfitimet e parashikuara sociale dhe ekonomike.
Shiko edhe
Burime
Content Disclaimer
Informasi ini disarikan dari Wikipedia dan disajikan kembali untuk tujuan edukasi. Konten tersedia di bawah lisensi CC BY-SA 3.0. Kami tidak bertanggung jawab atas ketidakakuratan data yang bersumber dari kontribusi publik tersebut.
- The information displayed on this website is sourced in part or in whole from Wikipedia and has been adapted for the purpose of restating it. We strive to provide accurate and relevant information, however:
- There is no guarantee of absolute accuracy. Wikipedia is an open, collaborative project that can be edited by anyone, so information is subject to change.
- It is not intended to constitute professional advice. The content displayed is for informational and educational purposes only. For important decisions (e.g., medical, legal, or financial), please consult a professional.
- Content copyright. Wikipedia is licensed under the Creative Commons Attribution-ShareAlike License (CC BY-SA). This means that content may be reused with appropriate attribution and shared under a similar license.
- Responsible use. Any risk arising from the use of information from this website is entirely the responsibility of the user.