Një kristal ose i ngurtë kristalor është një material i ngurtë, përbërësit e të cilit (si atomet, molekulat ose jonet ) janë rregulluar në një strukturë mikroskopike shumë të renditur, duke formuar një rrjetë kristalore që shtrihet në të gjitha drejtimet.^[1][2] Përveç kësaj, kristalet e vetme makroskopike zakonisht janë të identifikueshme nga forma e tyre gjeometrike, e përbërë nga faqe të sheshta me orientime specifike dhe karakteristike. Studimi shkencor i kristaleve dhe formimit të kristaleve njihet si kristalografi . Procesi i formimit të kristaleve nëpërmjet mekanizmave të rritjes së kristaleve quhet kristalizimi ose ngurtësimi .

Fjala kristal rrjedh nga fjala greke e lashtë κρύσταλλος (krustallos), që do të thotë edhe "akull" dhe "kristal shkëmbi",^[3] nga κρύος (kruos), "ftohti i akullt, ngrica".^[4][5]

Shembuj të kristaleve të mëdha përfshijnë flokët e borës, diamantet dhe kripën e tryezës . Shumica e lëndëve të ngurta inorganike nuk janë kristale, por polikristale, pra shumë kristale mikroskopike të shkrirë së bashku në një të ngurtë të vetme. Polikristalet përfshijnë shumicën e metaleve, shkëmbinjve, qeramikës dhe akullit. Një kategori e tretë e trupave të ngurtë janë trupat e ngurtë amorfë, ku atomet nuk kanë asnjë strukturë periodike. Shembuj të lëndëve të ngurta amorfe përfshijnë qelqin, dyllin dhe shumë plastika.

Pavarësisht emrit, kristali i plumbit, qelqi kristal dhe produktet e ngjashme nuk janë kristale, por më tepër lloje qelqi, dmth. lëndë të ngurta amorfe.

Kristalet, ose lëndët e ngurta kristalore, përdoren shpesh në praktika pseudoshkencore si terapia me kristal, dhe, së bashku me gurët e çmuar, ndonjëherë shoqërohen me magji në besimet Wiccan dhe lëvizjet fetare të lidhura me to.^[6]

• Metalet

1. ^ cite_ref-1 Stephen Lower. "Chem1 online textbook—States of matter". Marrë më 2016-09-19. {{cite web}}: Mungon ose është bosh parametri |language= (Ndihmë!)
2. ^ cite_ref-2 Ashcroft dhe Mermin (1976). Solid State Physics. {{cite book}}: Mungon ose është bosh parametri |language= (Ndihmë!)
3. ^ cite_ref-3 κρύσταλλος, Henry George Liddell, Robert Scott, A Greek-English Lexicon, on Perseus Digital Library
4. ^ cite_ref-4 κρύος, Henry George Liddell, Robert Scott, A Greek-English Lexicon, on Perseus Digital Library
5. ^ cite_ref-5 "crys·tal". The American Heritage Dictionary of the English Language. Marrë më 2023-06-17. {{cite web}}: Mungon ose është bosh parametri |language= (Ndihmë!)
6. ^ cite_ref-6 "The Magic of Crystals and Gemstones". WitchesLore. 14 dhjetor 2011. Marrë më 14 nëntor 2016. {{cite web}}: Mungon ose është bosh parametri |language= (Ndihmë!)