Up (shqip: Lartë) është një film komedi-dramë aventuresk i animuar amerikan i vitit 2009 me regji nga Peter Docter dhe skruara nga Bob Peterson dhe Docter. Prodhuar nga Pixar Animation Studios për Walt Disney Pictures, Filmi përqendrohet te Carl Fredricksen (me zërin e Ed Asner), një vejush i moshuar i cili, duke i bashkangjitur shumë tullumbace heliumi në shtëpinë e tij, udhëton për në Amerikën e Jugut me të riun Russell (me zërin e Jordan Nagai) për të përmbushur një premtim që i bëri gruas së tij të ndjerë. Gjatë rrugës, ata miqësohen me një qen që flet (me zërin e Peterson), si dhe me një zog ekzotik dhe takojnë idhullin e fëmijërisë së Carl, Charles Muntz (me zërin e Christopher Plummer), i cili ka plane të liga për të kapur zogun.

I titulluar fillimisht Heliums, Docter konceptoi skicën për Up në 2004 bazuar në fantazitë e arratisjes nga jeta kur ajo bëhet shumë irrituese. Ai dhe njëmbëdhjetë artistë të tjerë të Pixar kaluan tre ditë në Venezuelë duke mbledhur kërkime dhe frymëzim. Modelet e personazheve ishin të karikaturuara dhe të stilizuara në mënyrë të konsiderueshme, dhe animatorët u sfiduan me krijimin e rrobave realiste. Kompozitori Michael Giacchino kompozoi partiturën e filmit. Ishte filmi i parë i Pixar që u prezantua në format 3D.

Up debutoi në Festivalin e 62-të të Filmit në Kanë më 13 maj 2009 dhe u publikua në Shtetet e Bashkuara më 29 maj. Filmi mori vlerësime kritike për skenarin, animacionin, personazhet, temat, narrativën, performancën vokale të Asnerit, partiturën muzikore të Giacchino, dhe sekuenca e hapjes. Organizata si Bordi Kombëtar i Rishikimit dhe Instituti Amerikan i Filmit e emëruan Up si një nga dhjetë filmat më të mirë të vitit 2009. Ai fitoi 735.1 milionë dollarë në mbarë botën, duke përfunduar shfaqjen e tij teatrale si filmi i gjashtë me fitimet më të larta të vitit 2009. Up u nominua për pesë çmime në Academy Award i 82-të, duke fituar dy dhe mori shumë vlerësime të tjera. Midis tyre, ai u bë filmi i dytë i animuar në histori që mori një nominim për Academy Award për Filmin më të Mirë, duke humbur përfundimisht nga The Hurt Locker.

8-vjeçari Carl Fredricksen idolizon eksploruesin e famshëm Charles Muntz, i cili diskreditohet kur një skelet gjigant zogu që ai solli nga Paradise Falls në Amerikën e Jugut konsiderohet i rremë. Muntz udhëton përsëri në ujëvarë, duke u betuar të mos kthehet derisa të sjellë një ekzemplar të gjallë.

Carl miqësohet me Ellie, një tjetër fanse e re e Muntz, e cila mban një album me aventurat e saj dhe ëndërron të zhvendosë "klubin" e saj (një shtëpi të braktisur) në Paradise Falls dhe të ketë aventura të vetat. Carl dhe Ellie përfundimisht martohen, rinovojnë klubin dhe shpërngulen, duke punuar në kopshtin zoologjik të qytetit si shitëse balonash dhe kujdestare e kopshtit zoologjik, përkatësisht. Ellie pëson një abort, dhe ata mësojnë se nuk mund të kenë fëmijë. Çifti kursen para për një udhëtim në Paradise Falls, por detyrohen vazhdimisht të shpenzojnë kursimet e tyre për nevoja më urgjente. Shumë vite më vonë, Carl, tashmë i moshuar, vendos ta befasoj Ellie me bileta për në Amerikën e Jugut, por ajo sëmuret dhe shtrohet në spital, duke i dhënë Carl albumin e saj para se të vdesë.

Tani në fund të të 70-tave, Carl refuzon ta shes shtëpinë e tij ndërsa lagjja përreth tij po rindërtohet. Pasi plagos pa dashje një punëtor ndërtimi i cili dëmtoi aksidentalisht kutinë e tij postare, Carl urdhërohet nga një gjykatë të zhvendoset në një qendër për të moshuar. Megjithatë, Carl vendos të mbajë premtimin e tij ndaj Ellie për të zhvendosur shtëpinë e tyre në Paradise Falls dhe i bashkëngjit asaj shumë tullumbace për të fluturuar atje. Russell, një skaut i ri "Eksplorues i Shkretëtirës" që përpiqet të fitojë medaljen e tij të fundit të meritës për ndihmën ndaj të moshuarve, bëhet aksidentalisht një udhëtar i paligjshëm. Para se Carl të mund të ulet dhe ta dërgojë Russell në shtëpi, një stuhi e shtyn shtëpinë deri në një tepui në Amerikën e Jugut.

Carl dhe Russell lidhen me shtëpinë ende lundruese dhe e tërheqin atë përtej mesa. Gjatë rrugës, ata hasin një zog gjigant pa fluturim që Russell e quan Kevin (megjithëse zogu më vonë zbulohet se është femër) dhe Dug, një qen Golden Retriever, jaka e të cilit ka një pajisje që i përkthen mendimet e tij në të folur njerëzore. Pas përpjekjeve të dështuara për t'iu shmangur kafshëve, Carl me ngurrim i lejon të dy të bashkohen me grupin.

Tufa e Dug, të gjithë të veshur me jakë përkthyesish, i rrethon ata. Zotëria i qenve zbulohet të jetë një Charles Muntz i moshuar, i cili fton Carl dhe Russell në bordin e anijes së tij ajrore dhe diskuton përpjekjen e tij për të kapur zogun. Megjithatë, ngazëllimi fillestar i Carl për takimin me të zbehet kur ai kupton se obsesioni i Muntz e ka çmendur. Pasi Muntz u tregon atyre skeletin e zogut, Russell vëren ngjashmërinë e tij me Kevin. Duke u bërë armiqësor, Muntz zbulon se ka vrarë udhëtarë të tjerë që dyshonte se po kërkonin gjithashtu zogun. Carl, Russell dhe Dug ikin, të ndjekur nga qentë e Muntz; ata shpëtohen nga Kevin, i cili plagoset gjatë këtij procesi.

Duke dëgjuar Kevin duke u thirrur zogjve të saj, Carl pranon ta çojë atë në shtëpi. Megjithatë, Muntz e kap atë dhe ndez një zjarr poshtë shtëpisë së Carl. I detyruar të zgjedhë, Carl shpëton shtëpinë e tij, duke i lejuar Muntz ta marrë Kevinin dhe duke humbur respektin e Russell. I dekurajuar, Carl shikon albumin e gruas së tij dhe zbulon se ajo kishte mbushur faqe bosh me foto të jetës së tyre së bashku dhe kishte shkruar "Faleminderit për aventurën - tani shko të kesh një të re!". I rigjallëruar, ai del jashtë, vetëm për të parë Russell duke fluturuar pas Kevin duke përdorur tullumbace dhe një fryrës gjethesh. Carl e ndriçon shtëpinë e tij duke e zbrazur plotësisht, duke e lejuar atë të fluturojë përsëri.

Russell arrin në anijen ajrore të Muntz, por kapet. Carl dhe Dug, i fundit prej të cilëve është fshehur, hipin në dirizhable dhe lirojnë atë dhe Kevin. Muntz i ndjek ata dhe i zë në grackë Russell, Kevin dhe Dug brenda shtëpisë, por Carl i shpëton ata pikërisht kur litari këputet. Muntz hidhet pas tyre, por këmba e tij ngatërrohet në fijet e tullumbaceve dhe bie duke vdekur. Shtëpia e Carl, pasi ka humbur disa tullumbace, bie nga sytë nën retë.

Carl, Dug dhe Russell ribashkojnë Kevin me zogjtë e saj para se të kthehen në shtëpi në Shtetet e Bashkuara në anijen ajrore të Muntz. Russell merr distinktivin e tij për ndihmën ndaj të moshuarve, dhe Carl i dhuron Russell një kapak shisheje që Ellie ia dha Carl kur u takuan për herë të parë si fëmijë vite më parë, të cilin ai e quan "Distinktivi i Ellie-t". Ndërkohë, pa dijeninë e Carl, tepui mbi të cilin ndodhet shtëpia e tij shikon nga ujëvarat e Paradise Falls, duke përmbushur premtimin e tij ndaj Ellie-t.

• Up në IMDb
• Faqja zyrtare në Pixar