Rances
Hiệu kỳ Huy hiệu
Rances Xem bản đồ Thụy Sĩ Rances Xem bản đồ Bang Vaud
Quốc gia	Thụy Sĩ
Bang	Vaud
Huyện	Orbe
Chính quyền
• Thị trưởng	Georges Jaquier
Diện tích[1]
• Tổng cộng	9,84 km2 (380 mi2)
Độ cao	563 m (1,847 ft)
Dân số (2017-12-31)[2]
• Tổng cộng	485
• Mật độ	0,49/km2 (1,3/mi2)
Tên cư dân	Les Ransignolets
Mã bưu chính	1439
Mã SFOS	024
Giáp với	Baulmes, Champvent, Mathod, Valeyres-sous-Rances, Sergey, L'Abergement
Website	www.rances.ch Thông tin (bằng tiếng Pháp), SFSO statistics

Rances là một đô thị thuộc huyện Jura-Nord vaudois, bang Vaud, Thụy Sĩ. Đô thị này nằm trên một cao nguyên nhìn xuống thung lũng Mujon, ở phía nam của dãy Jura. Theo thống kê năm 2022, Rances có dân số 521 người^[3]. Mã bưu chính của đô thị là 1439 và mã SFOS là 5760^[4].

Rances có diện tích 9,83 km²^[5]. Đô thị này nằm ở độ cao khoảng 563 mét so với mực nước biển^[6], trên một cao nguyên nhìn xuống thung lũng Mujon, một nhánh của sông Thielle. Lãnh thổ của Rances trải dài từ thung lũng Mujon lên đến các sườn núi của dãy Jura, bao gồm cả đỉnh Le Suchet (1.588 m), điểm cao nhất của đô thị^[7]. Các đô thị giáp ranh bao gồm Baulmes về phía bắc, Champvent về phía đông bắc, Mathod về phía đông, Valeyres-sous-Rances về phía nam, Sergey về phía tây nam và L'Abergement về phía tây^[8]. Địa hình của Rances khá đa dạng, bao gồm vùng đồng bằng trồng trọt, đồi núi và rừng. Một phần của Công viên tự nhiên Jura vaudois nằm trên lãnh thổ của đô thị^[9]. Con sông Mujon bắt nguồn từ Montjuvi, nằm ở phía tây của đô thị^[10]. Khí hậu ở Rances là khí hậu ôn đới, chịu ảnh hưởng của cả vùng đồng bằng và vùng núi Jura.

Khu vực Rances đã có người sinh sống từ thời tiền sử. Các cuộc khai quật khảo cổ đã phát hiện ra nhiều dấu tích của các nền văn hóa khác nhau. Vào giữa thế kỷ 19, các nhà khảo cổ như Frédéric Troyon, Gustave de Bonstetten và Edouard Mabille đã khai quật các gò mai táng (tumulus) thuộc thời kỳ đồ sắt (Hallstatt) tại các địa điểm Champs des Bois, Bois du Vuavre và Montet^[11]. Gò Champs des Bois là gò mai táng đầu tiên được khai quật một cách khoa học tại bang Vaud; bên trong chứa hài cốt của một cỗ xe, một chậu đồng, một đai thắt lưng và một con dao găm bằng sắt từ cuối thời Hallstatt, cùng với một ngôi mộ thứ cấp từ thời La Tène sơ kỳ với một cái khóa áo (fibule)^[11]. Tại Pra Técoz, ba bộ hài cốt được chôn cất từ thời La Tène sơ kỳ cùng với khóa áo và một số ngôi mộ khác không có đồ tùy táng được phát hiện vào năm 1861^[11]. Tại Vy-des-Buissons, hai phiến đá có lõm (cupules) có thể có niên đại từ thời đồ đá mới được tìm thấy vào năm 1945, sau đó trong các cuộc khai quật 1974-1976, người ta tìm thấy một bếp lửa và đồ gốm từ thời đồ đá mới sơ kỳ hoặc trung kỳ, một hố silo với nhiều xương động vật và đồ gốm thời La Tène, một bộ xương chôn cất với khóa áo cũng như một nhóm mộ với đồ tùy táng từ thời La Tène sơ kỳ (khóa áo, vòng cổ và vòng có gờ)^[11]. Tại địa điểm Sur-la-Cheneau, một rãnh bao quanh (?) có niên đại tiền sử với đồ gốm từ thời đồ đá mới muộn (Campaniforme) và thời La Tène được tìm thấy vào năm 1974^[11]. Các cuộc khai quật tại Champ-Vully (1974-1981), được tiến hành song song với việc khai thác sỏi, đã phát hiện ra một khu định cư quan trọng từ đầu thời kỳ đồ đồng trung kỳ: hàng trăm lỗ cọc và hố (dấu tích của các tòa nhà), một số lượng lớn đồ gốm (bình nguyên vẹn), một mũi tên và một mảnh liềm bằng đồng đã được tìm thấy, cũng như, trong một lớp nền sớm hơn, một khu định cư rộng lớn của nền văn hóa Campaniforme với các công cụ bằng đá^[11]. Lãnh thổ của Rances chỉ cung cấp một vài dấu tích hiếm hoi từ thời La Mã (ngói, gốm sứ)^[11]. Ngược lại, một nghĩa địa từ đầu thời Trung Cổ được tìm thấy tại Champ-Vully và một gò đất (motte) thời Trung Cổ có thể đã được xác định tại Crêt du Châtelard^[11].

Rances được đề cập lần đầu tiên một cách chắc chắn vào thế kỷ 10, chính xác hơn là trong một văn bản có niên đại năm 973, theo đó một người tên Romanus đã tặng cho giám mục Lausanne những cánh đồng mà ông sở hữu tại "Rancias"^[12]. Tên gọi này bắt nguồn từ tên gia đình (gentilice) La Mã Rancius hoặc Rantius, và dần dần phát triển thành "Rances", một trong những đề cập đầu tiên dưới dạng này được tìm thấy vào năm 1228 trong cuốn sách địa bạ của Chương Nhà thờ Đức Bà Lausanne^[12]. Vào thời Trung Cổ và trong thời kỳ Savoia (1250-1536), Rances là một phần của châtellenie des Clées, một thị trấn quan trọng nằm trên một trong những tuyến đường giao thương lớn của châu Âu thời bấy giờ^[12]. Nhờ đó, cư dân của làng được hưởng các đặc quyền đặc biệt, trong đó có việc được miễn thuế qua lại trong toàn bộ lãnh địa của Vaud từ năm 1371^[12]. Đặc quyền này, đôi khi bị những người thu thuế quá nhiệt tình tranh chấp, đã được xác nhận lại vào năm 1517 và thậm chí vào năm 1698, khi Vaud đã nằm dưới sự cai trị của Bern từ lâu^[12].

Vào ngày 22 tháng 2 năm 1536, quân đội Bern, trên đường tới bao vây Yverdon, đã đóng quân tại Rances và nhận được sự đầu hàng của làng^[12]. Vào tháng 5 năm đó, cư dân đã cải sang đạo Tin Lành (phần lớn bang chỉ đến tháng 10 mới ban hành lệnh cấm thánh lễ)^[12]. Năm 1539, métral (thẩm phán cấp thấp) cuối cùng của Rances, Jacques de Gallera, người có gia đình đã mua lại métralie vào năm 1286, đã bán quyền của mình cho Bern^[12]. Khi cần chọn quốc huy vào đầu thế kỷ 20, chính quyền địa phương đã chọn quốc huy của gia đình này^[12]. Gia đình này dường như sở hữu một ngôi nhà kiên cố (maison forte) tại Rances, mà người ta vẫn còn có thể nhìn thấy một tòa tháp ngày nay^[12]. Năm 1540, người Bern đã xây dựng nhà xứ (cure), công trình đầu tiên được xây dựng trong bang, vẫn còn có thể chiêm ngưỡng cho đến ngày nay^[12]. Một nhà kho, được gọi là nhà kho thuế thập phân, sẽ được xây dựng bên cạnh vào năm 1597^[12]. Người ta vẫn còn có thể nhìn thấy dấu tích của con gấu Bern được vẽ trên cửa^[12]. Năm 1548, một phần lớn của ngôi làng bị phá hủy bởi một trận hỏa hoạn khủng khiếp. Chỉ có nhà thờ, nhà xứ và 19 ngôi nhà thoát khỏi thảm họa^[12]. Theo truyền thuyết địa phương, một phụ nữ tên là dame Caillachon đã gây ra vụ hỏa hoạn khi đang tán gẫu với những người hàng xóm gần đài phun nước của làng trong khi bà đang đun chảy bơ trong nhà^[12]. Dưới chế độ Bern (1536-1798), Rances được sáp nhập vào quận hành chính Yverdon (châtellenie des Clées) và là trụ sở của một tòa án công lý^[11].

Sau cuộc cách mạng Vaud năm 1798, Rances gia nhập bang Vaud và thuộc quận Orbe cho đến năm 2006^[11]. Nhà thờ Saint-Sulpice, vốn đã là nhà thờ giáo xứ từ năm 1228 (với nhà nguyện Valeyres-sous-Rances trực thuộc), đã được trùng tu vào năm 1896 và vẫn giữ một số yếu tố từ thế kỷ 15^[11]. Vào thế kỷ 20, Rances vẫn là một đô thị nông thôn với dân số dao động. Sự phát triển của giao thông và vị trí gần Yverdon-les-Bains đã góp phần vào sự phát triển dân số trong những thập kỷ gần đây.

Theo dữ liệu từ Văn phòng Thống kê Liên bang Thụy Sĩ, dân số của Rances đã có sự biến động qua các thời kỳ. Năm 1684, có 80 hộ gia đình^[11]. Dân số là 385 người vào năm 1764, 518 người vào năm 1850, 493 người vào năm 1900, 412 người vào năm 1950, 314 người vào năm 1970 và 419 người vào năm 2000^[11]. Đến ngày 31 tháng 12 năm 2022, dân số là 521 người^[3]. Theo ước tính sơ bộ cho năm 2025, dân số là 512 người^[13]. Dân số của đô thị này tập trung chủ yếu ở làng Rances, ngoài ra còn có một số khu dân cư nhỏ và các trang trại rải rác trên lãnh thổ. Tỷ lệ người nước ngoài tính đến năm 2024 là khoảng 14%^[13], thấp hơn mức trung bình của bang Vaud. Ngôn ngữ chính thức là tiếng Pháp, nhưng một bộ phận nhỏ dân số cũng nói tiếng Đức hoặc các ngôn ngữ khác.

Cơ quan hành pháp của Rances là một hội đồng đô thị (Municipalité) gồm 5 thành viên, do một thị trưởng (syndic) đứng đầu^[14]. Tính đến năm 2026, các thành viên bao gồm:

• Rémy Cand: Thị trưởng (Syndic), phụ trách các lĩnh vực hành chính đô thị, tài chính, công nghệ thông tin, quản lý dự án, cảnh sát xây dựng, lưu trữ và ủy ban vệ sinh^[14].
• Pierre Guignard: Phó thị trưởng (Vice-Syndic), phụ trách các lĩnh vực đồng cỏ chăn thả, nước uống (SIAERV), xử lý nước thải (AIVM), nguồn nước, rừng, cửa hàng tạp hóa, trường học (ASIOR), thiên nhiên, môi trường và động vật^[14].
• Vincent Guyon: Ủy viên, phụ trách các lĩnh vực đường sá, EU + EC, chiếu sáng công cộng, lính cứu hỏa (SDISPO), giao thông, bãi rác, giáo xứ^[14].
• Laurence Finger: Ủy viên, phụ trách các lĩnh vực nhân viên đô thị và người trông coi, đất đai đô thị, nghĩa trang, tòa nhà đô thị, cảnh sát, công viên, bảo vệ dân sự (ORPCi), các vấn đề xã hội^[14].

Các cuộc họp của hội đồng đô thị diễn ra vào các ngày thứ Ba hàng tuần lúc 9 giờ 30^[14].

Cơ quan lập pháp của Rances là Hội đồng chung (Conseil général), bao gồm khoảng 67 thành viên^[15]. Hội đồng này có nhiệm vụ bỏ phiếu về ngân sách và quyết định đánh thuế, kiểm soát việc quản lý và tài khoản, phê chuẩn các quy định và bỏ phiếu về các đề xuất của đô thị^[15]. Chủ tịch Hội đồng là Nicolas Favaro, và thư ký là Pascal Tréhan^[15]. Các cuộc họp của Hội đồng chung thường diễn ra hai lần một năm, vào tháng 6 và tháng 12, ngoài ra có thể có các cuộc họp bất thường^[15]. Mọi công dân có quyền bầu cử đều có thể tham gia Hội đồng chung, ngoại trừ các thành viên của hội đồng đô thị^[15].

Văn phòng hành chính đô thị (Administration communale) đặt tại Rue du Collège 2, 1439 Rances^[16]. Giờ làm việc là các ngày thứ Ba từ 18:00 đến 19:30 và các ngày thứ Năm từ 9:30 đến 11:00, hoặc theo lịch hẹn^[16]. Văn phòng đóng cửa vào các ngày lễ và trong kỳ nghỉ hè^[16]. Đô thị này cũng cung cấp các dịch vụ về đăng ký cư trú, cấp giấy tờ tùy thân, quản lý chó, xử lý rác thải, và các vấn đề xã hội thông qua các tổ chức liên xã^[16].

Rances là một đô thị có truyền thống nông nghiệp. Nền kinh tế địa phương chủ yếu dựa vào nông nghiệp, bao gồm trồng trọt (ngũ cốc, củ cải đường) và chăn nuôi gia súc. Các đồng cỏ và rừng trên sườn núi Jura cũng được khai thác. Bên cạnh đó, còn có một số hoạt động kinh tế khác như vận tải và xây dựng. Công ty vận tải Fabien Transports và COTTENS Transports SA có trụ sở tại Rances^[17][18]. Ngoài ra, còn có các doanh nghiệp nhỏ trong lĩnh vực thương mại và dịch vụ. Khoảng cách gần với Yverdon-les-Bains và Orbe cũng tạo điều kiện cho cư dân đi làm tại các khu vực đô thị lớn hơn. Du lịch, đặc biệt là du lịch sinh thái và đi bộ đường dài trong Công viên tự nhiên Jura vaudois, cũng đóng góp một phần nhỏ vào nền kinh tế địa phương.

Rances được kết nối với mạng lưới đường bộ của bang Vaud thông qua các tuyến đường chính. Có các điểm dừng xe buýt tại Rances, bif. và Rances, Praz-Riond, kết nối với các đô thị lân cận và mạng lưới giao thông công cộng của vùng^[19]. Tuyến đường sắt gần nhất là tại Orbe hoặc Yverdon-les-Bains, cung cấp kết nối đến các thành phố lớn như Lausanne và Yverdon-les-Bains.

Rances có một trường tiểu học, thuộc khu vực trường tiểu học Orbe và vùng phụ cận (Établissement primaire d'Orbe et environs)^[20]. Học sinh trung học thường theo học tại Orbe hoặc Yverdon-les-Bains. Đô thị này cũng là một phần của tổ chức liên xã ASIOR (Association intercommunale pour l'organisation scolaire de la région d'Orbe), chịu trách nhiệm về tổ chức giáo dục trong khu vực^[21].

Rances là thành viên của các tổ chức liên xã cung cấp nước (SIAERV), xử lý nước thải (AIVM) và bảo vệ dân sự (ORPCi)^[14]. Đô thị này cũng có một bãi rác, một đội cứu hỏa (SDISPO) và một số cơ sở thể thao. Các sự kiện văn hóa và thể thao được tổ chức tại nhà sinh hoạt cộng đồng (Grande salle de Rances).

Rances có một số di tích lịch sử đáng chú ý:

• Nhà thờ Saint-Sulpice: Nhà thờ giáo xứ từ năm 1228, đã được trùng tu vào năm 1896 và vẫn còn giữ các yếu tố từ thế kỷ 15^[11].
• Nhà xứ (Cure): Được xây dựng vào năm 1540 bởi người Bern, đây là nhà xứ đầu tiên được xây dựng trong bang Vaud^[12].
• Nhà kho thuế thập phân (Grange de la dîme): Được xây dựng vào năm 1597, nằm kề bên nhà xứ^[12].
• Tháp của gia đình Gallera: Tàn tích của một ngôi nhà kiên cố từ thời Trung Cổ^[12].

Rances có một số tổ chức địa phương (sociétés locales) tích cực, bao gồm:

• Jeunesse: Tổ chức thanh niên.
• Chœur Mixte: Hợp xướng hỗn hợp.
• Musique: Ban nhạc.
• Tir: Hội bắn súng.
• Abbaye: Một tổ chức truyền thống.
• Football: Câu lạc bộ bóng đá.

Lễ hội Quốc khánh Thụy Sĩ (1er août) được tổ chức hai năm một lần, phối hợp với Valeyres-sous-Rances^[22].

Vị trí gần dãy núi Jura và Công viên tự nhiên Jura vaudois khiến Rances trở thành điểm khởi đầu lý tưởng cho các hoạt động đi bộ đường dài, đạp xe leo núi và trượt tuyết băng đồng. Đỉnh Le Suchet là một điểm đến phổ biến, với tầm nhìn toàn cảnh ra đồng bằng Vaud và các hồ. Một số con đường mòn dẫn đến các thung lũng và đỉnh núi xung quanh^[23]. Các hoạt động giải trí khác bao gồm câu cá trên sông Mujon và tham quan các trang trại địa phương.