Basa
| Iste articlo ye en proceso de cambio enta la ortografía oficial de Biquipedia (la Ortografía de l'aragonés de l'Academia Aragonesa d'a Luenga). Puez aduyar a completar este proceso revisando l'articlo, fendo-ie los cambios ortograficos necesarios y sacando dimpués ista plantilla. |
- Iste articlo ye sobre una extensión d'augua; ta la basa d'una columna se veiga basa (arquitectura).

Una basa[1][2][3] ye una chicota extensión natural d'augua en una fondada d'o terreno u una excavación impermiable feita por a man de l'hombre en un puesto favorable pa poder almacenar augua de plevia. Si no bi ha un mantenimiento adecuau d'estas basas, se plenan de tierra y las canals deixan d'aportar augua.
En a val d'Ebro as basas tradicionals que aproveitaban pa que abrevase o bestiar recibiban a denominación de balsetz, as que se feban servir pa fer blando o vimbre yeran as albercas. As dos son comuns en o paisache d'a val d'Ebro, tamién d'o Sistema Iberico y en atros paisaches mediterranios, tanto de tierra plana como de montanya y semontano, y permitiban aproveitar l'augua de plevia. En os Monegros as basas tienen muita importancia, pero tamién en comarcas con mayor pluviosidat. Ciertos lugars luent d'os ríos tienen una basa a cantos d'o nuclio habitau, basa que se fa celebre a nivel comarcal, por eixemplo a Bassa Martina cerca de Val Chunquera y a Basa de Fórnols en atra localidat d'o Matarranya.
Ciertas basas tradicionals yeran impermiabilizadas con archila compactada en o fondón, teneban as parez feitas de piedra ixeca u aproveitaban unas caracteristicas d'o terreno favorables a la impermeabilización natural. Tamién se podeban fer de piedra ixeca de tot, impermiabililizadas con calcina. Podeban estar de dimensions variables, por un regular a partir de 10 m³.
En os reganos modernos as basas, de grans dimensions, son impermiabilizadas con material plastico y tienen como función almacenar augua pa regar.
As basas reculliban l'augua d'una cuenca chicota a on se feban unas canals de tierra que replegaban l'augua y la conduciban enta la entrada d'a basa.
Valor ecolochica

Dende un punto de vista medioambiental as basas mediterranias son importants pa cierta fauna y flora. A biotopo acuatico d'as basas, sigan intermitents u permanents, mantién una relación estreita y intensa con os sistemas ecolochicos terrestres que rodeyan a basa.[4]
- A flora inclui plantas acuaticas de diversos tipos como os chuncos.
- Muitos d'os animals mes chicoz d'a fauna tipica d'as basas dependen d'o plancton que se i forma.[5] Són tamién muit comuns os insectos como as libelulas, y anfibios com as ranas, salamandras y guardafuents. Estos atrayen a los animals mes grans como as sirpients y aus como o garrapescaire y a polla d'augua.
Referencias
- ↑ (an) Diccionario aragonés-castellano-catalán. Estudio de Filología Aragonesa. Edacar num. 14. Zaragoza. Edicions Dichitals de l'Academia de l'Aragonés. ISSN 1988-8139. Octubre de 2024 (accesible vía web).
- ↑ (an) Silbia Garcés Lardiés, Francho Rodés Orquín:Un borguil de parolas.Bocabulario dialeutal escolar, Gubierno d'Aragón, 2006, ISBN 84-689-7358-0, p.15
- ↑ (es) Fernando Romanos Hernando: Aragonés ribagorzano d’Estadilla dende a obra de Cleto Torrodellas y Pablo Recio, p.6
- ↑ A vida en as basas de Ca l'Estany.
- ↑ Os briofitos d'as basas de l'Albera, Alto Empordán
Bibliografía
- (es) César Pedrocchi Renault (coordinador): Ecología de los Monegros. Instituto de Estudios Altoaragoneses.
Veyer tamién
| Cuerpos d'augua continental | |||||
|---|---|---|---|---|---|
| |||||
Content Disclaimer
Informasi ini disarikan dari Wikipedia dan disajikan kembali untuk tujuan edukasi. Konten tersedia di bawah lisensi CC BY-SA 3.0. Kami tidak bertanggung jawab atas ketidakakuratan data yang bersumber dari kontribusi publik tersebut.
- The information displayed on this website is sourced in part or in whole from Wikipedia and has been adapted for the purpose of restating it. We strive to provide accurate and relevant information, however:
- There is no guarantee of absolute accuracy. Wikipedia is an open, collaborative project that can be edited by anyone, so information is subject to change.
- It is not intended to constitute professional advice. The content displayed is for informational and educational purposes only. For important decisions (e.g., medical, legal, or financial), please consult a professional.
- Content copyright. Wikipedia is licensed under the Creative Commons Attribution-ShareAlike License (CC BY-SA). This means that content may be reused with appropriate attribution and shared under a similar license.
- Responsible use. Any risk arising from the use of information from this website is entirely the responsibility of the user.