Entibo
| Iste articlo ye en proceso de cambio enta la ortografía oficial de Biquipedia (la Ortografía de l'aragonés de l'Academia Aragonesa d'a Luenga). Puez aduyar a completar este proceso revisando l'articlo, fendo-ie los cambios ortograficos necesarios y sacando dimpués ista plantilla. |

Un entibo[1][2] u pantano[1] ye un laco artificial emplegato ta almagacenar augua.[3] A finalidat d'istas construccions gosa estar una u mas d'as siguients:
- Controlar as riadas u protecher contra la marea alta.
- Creyar una reserva d'augua potable.
- Alimentar una central hidroelectrica.
Se creyan en construir una entiba con formigón, tierra, rocas, etc. a traviés d'un río u en un ibón.
L'IJsselmeer en os Países Baixos, con 1.100 km², ye l'entibo mas gran d'Europa Occidental.
Entibos d'Aragón
Os entibos mes antigos conoixitos d'Aragón son de tiempos d'os romanos, y son ya plens de sedimentos. Destaca l'entibo romano que da nombre a Almonecir de la Cuba. Os entibos actuals son d'o sieglo XX, remontando-se a la dictadura de Primo de Rivera (Entibo de Pena), u a la dictadura franquista (Entibo de Mequinenza).

Contino s'amuestran os prencipals entibos d'Aragón.
Impactos ambientals d'os entibos
Os entibos causan impactos ambientals variatos.
En as biocenosis fluvials ye directo por modificar a dinamica fluvial, o que produce un deterioro d'os ecosistemas fluvials, que fa que cambien a flora y fauna d'os ríos. A construcción d'un entibo provoca un important disminución d'a biodiversidat, afavoreixe a introducción d'especies foranas (como os siluros en l'Ebro), y a substitución d'especies d'alta valor ecolochica por especiés mes cosmopolitas u ubicuas. Encara que a vegatas os entibos atraigan aus acuaticas y limicolas, no compensa a perda d'especies acuaticas porque as aus acuaticas y limicolas son especies colonizaderas y a vegatas cosmopolitas. Si que ye verdat que os entibos pueden convertir-se en puesto de paso temporal pa especies migraderas raras u en camín de desapareixer, pero gosan tener como opción muitos entibos, a part de zonas humidas naturals susceptibles de ser protechitas.
Os entibos tienen un efecto barrera pa poblacions acuaticas y terrestres, y en bel caso as poblacions quedan aislatas por perder o río a suya función de corridor ecolochico, con o que belunas no alcanzan una mida minima pa estar viables y rematan por desapareixer.
A construcción de grans entibas chenera impactos serios por afectar negativament a especies migraderas de peixes (salmons, anguilas), que son incapables de remontar l'obstaclo que suposa a presa. En o caso d'os salmons suposa no reproducir-se, ya que puyan auguas ent'alto pa desovar.
Veyer tamién
Referencias
- ↑ 1,0 1,1 (an) Diccionario aragonés-castellano-catalán. Estudio de Filología Aragonesa. Edacar num. 14. Zaragoza. Edicions Dichitals de l'Academia de l'Aragonés. ISSN 1988-8139. Octubre de 2024 (accesible vía web).
- ↑ (es) Gerónimo Borao y Clemente: Diccionario de voces aragonesas, precedido de una introducción filológico-histórica, 1859, ISBN 84-9761-673-1, p.218
- ↑ (an)/(es) Juan Moneva y Puyol: Vocabulario de Aragón. Edición y estudio de José Luis Aliaga, Xordica Editorial, ISBN 978-84-88920-97-3, 2004, p.198
Vinclos externos
Content Disclaimer
Informasi ini disarikan dari Wikipedia dan disajikan kembali untuk tujuan edukasi. Konten tersedia di bawah lisensi CC BY-SA 3.0. Kami tidak bertanggung jawab atas ketidakakuratan data yang bersumber dari kontribusi publik tersebut.
- The information displayed on this website is sourced in part or in whole from Wikipedia and has been adapted for the purpose of restating it. We strive to provide accurate and relevant information, however:
- There is no guarantee of absolute accuracy. Wikipedia is an open, collaborative project that can be edited by anyone, so information is subject to change.
- It is not intended to constitute professional advice. The content displayed is for informational and educational purposes only. For important decisions (e.g., medical, legal, or financial), please consult a professional.
- Content copyright. Wikipedia is licensed under the Creative Commons Attribution-ShareAlike License (CC BY-SA). This means that content may be reused with appropriate attribution and shared under a similar license.
- Responsible use. Any risk arising from the use of information from this website is entirely the responsibility of the user.