Tredecime
Een tredecime (van Latijn: tredecimus, de dertiende) is in de muziektheorie het interval in een diatonische toonladder tussen een eerste toon en de daarboven liggende dertiende. Een tredecime omvat twaalf toonafstanden, en is een samengesteld interval opgebouwd uit een sext en een rein octaaf. Het interval tussen bijvoorbeeld de tonen c en a' is dus een tredecime. Men zegt dat de a' een tredecime boven de c ligt. Ook wordt de tweeklank die bestaat uit twee tonen die een tredecime uit elkaar liggen, als tredecime aangeduid. De tweeklank c-a' is een tredecime, of de tonen c en a' vormen een tredecime.
Varianten
In overeenstemming met de sext in de tredecime, worden tredecimen nog onderscheiden in grote, kleine, verminderde en overmatige tredecimen.
Grote tredecime
Een grote tredecime is opgebouwd uit een grote sext plus een rein octaaf. Men duidt een grote tredecime wel afgekort aan met M13.
- Voorbeeld: Het interval tussen c' en a" is een grote tredecime.
Kleine tredecime
Een kleine tredecime is opgebouwd uit een kleine sext plus een rein octaaf. Men duidt een kleine tredecime wel afgekort aan met m13.
- Voorbeeld: Het interval tussen c' en as" is een kleine tredecime.
Verminderde tredecime
Als de sext in een tredecime verminderd is, heet ook de tredecime verminderd.
- Voorbeeld: Het interval tussen cis' en as" is een verminderde tredecime.
Overmatige tredecime
Als de sext in een tredecime overmatig is, heet ook de tredecime overmatig.
- Voorbeeld: Het interval tussen c' en ais" is een overmatige tredecime.
Tredecime in jazzmuziek
De tredecime wordt in de jazzmuziek aangeduid met het cijfer '13' in het akkoordsymbool. Het betreft doorgaans een leadnote (een melodienoot), die als toegevoegde kleuring volgt uit de tertsopeenstapeling 3,5,7,9,11,13.
- Voorbeeld 1: het akkoord C7/9/+11/13 is opgebouwd uit de tonen C,E,G,Bes,D,Fis,A, waarbij de A als tredecime een toevoeging aan het akkoord is.
- Voorbeeld 2: het akkoord Cm7/9/11/13 is opgebouwd uit de tonen C,Es,G,Bes,D,F,A, waarbij de A als tredecime een toevoeging aan het akkoord is.
Daarbij dient de 13 niet verward te worden met de toevoeging 6. De 6 (sext) is een statische toon die vaak plaatsvindt indien er geen 7 in het akkoord zit. De 13 (tredecime) is een niet-statische, spannende toon die juist in combinatie met de 7 optreedt en daarmee enigszins dissoneert.
- Voorbeeld 3a: een C6 akkoord is opgebouwd uit de tonen C,E,G,A, waarbij de A als sext is toegevoegd.
- Voorbeeld 3b: een C7/13 akkoord is opgebouwd uit de tonen C,E,G,Bes,A, waarbij de A als tredecime is toegevoegd.
Zie ook
Content Disclaimer
Informasi ini disarikan dari Wikipedia dan disajikan kembali untuk tujuan edukasi. Konten tersedia di bawah lisensi CC BY-SA 3.0. Kami tidak bertanggung jawab atas ketidakakuratan data yang bersumber dari kontribusi publik tersebut.
- The information displayed on this website is sourced in part or in whole from Wikipedia and has been adapted for the purpose of restating it. We strive to provide accurate and relevant information, however:
- There is no guarantee of absolute accuracy. Wikipedia is an open, collaborative project that can be edited by anyone, so information is subject to change.
- It is not intended to constitute professional advice. The content displayed is for informational and educational purposes only. For important decisions (e.g., medical, legal, or financial), please consult a professional.
- Content copyright. Wikipedia is licensed under the Creative Commons Attribution-ShareAlike License (CC BY-SA). This means that content may be reused with appropriate attribution and shared under a similar license.
- Responsible use. Any risk arising from the use of information from this website is entirely the responsibility of the user.