1908
Rządzący państwami w 1908
Wydarzenia w Polsce
- 7 lutego – w Warszawie uruchomiono Elektrownię Tramwajową.
- 21 marca – założono Chorzowską Spółdzielnię Mieszkaniową.
- 26 marca – w Warszawie uruchomiono pierwszą elektryczną linię tramwajową.
- 2 maja – Irena Solska wywołała w Krakowie skandal, pojawiwszy się nago (acz osłonięta tiulem i własnymi włosami) w wystawionej w Teatrze Miejskim sztuce Leopolda Staffa o Lady Godivie.
- 4 czerwca – Mistrzostwa Galicji w chodzie sportowym: trasa Stryj–Lwów, dystans 70 km, Tadeusz Kuchar, 9:01.30,0 s. (z 2 obowiązkowymi 20-min przerwami).
- 10 czerwca – na stokach warszawskiej Cytadeli został stracony Erazm Hejło, 18-letni bojowiec PPS.
- 16 lipca – w wyniku gwałtownej powodzi wywołanej oberwaniem chmury we wsi Juszczyna koło Żywca zginęło 21 osób.
- 19 sierpnia – powstał Łódzki Klub Sportowy pod nazwą Łodzianka.
- 20 września – odbyły się pierwsze odnotowane w prasie piłkarskie derby Krakowa.
- 26 września – w okolicy Bezdan na Wileńszczyźnie, Józef Piłsudski z grupą bojowców z PPS dokonał napadu na rosyjski pociąg pocztowy.
- 4 października – pierwszy Polak przebiegł 400 m w czasie krótszym niż 1 minuta: Tadeusz Kuchar (Pogoń Lwów), czas: 56,7 s.
- 9 października – na stokach warszawskiej Cytadeli został przez Rosjan powieszony Józef Mirecki ps. „Montwiłł”, jeden z przywódców Organizacji Bojowej PPS.
- 22 października – premiera pierwszego polskiego filmu fabularnego Antoś pierwszy raz w Warszawie.
- 29 listopada – otwarto dla ruchu pasażerskiego linię tramwaju konnego w Mrozach[1].
- Lwów: Wawrzyniec Dayczak założył Drużyny Bartoszowe.
- Łódź: zainstalowano pierwsze elektryczne oświetlenie ulic i placów (gazowe istniało od 1867).
- Dębica: powstał klub sportowy Wisłoka Dębica.
- Ostrów Wielkopolski: powstał, jako pierwszy polski w Poznańskiem, Gimnazjalny Klub Sportowy Venetia.
- Warszawa: otwarto kolejowy most przy Cytadeli. Dotychczasowy dwupoziomowy most został przystosowany do ruchu wyłącznie pieszego i kołowego.
- Reichstag:
- uchwalił ustawę o stowarzyszeniach, zawierającą antypolski tzw. paragraf kagańcowy.
- wobec braku pozytywnych wyników dotychczasowych działań Komisji Kolonizacyjnej, uchwalił Ustawę Wywłaszczeniową.
Wydarzenia na świecie
- 1 stycznia – kula reprezentująca koniec starego roku i początek nowego, została opuszczona po raz pierwszy na Times Square w Nowym Jorku.
- 8 stycznia – doszło do kolizji pociągu w tunelu pod ulicą Park Avenue w Nowym Jorku, zginęło 17 osób, a 38 odniosło rany.
- 11 stycznia – Park Narodowy Wielkiego Kanionu został uznany za Narodowy Pomnik w USA (26 lutego 1919 uzyskał status Narodowego Parku).
- 12 stycznia – z Wieży Eiffla w Paryżu po raz pierwszy został wysłany radiowy sygnał na duży dystans.
- 15 stycznia – w Chicago ukazał się pierwszy numer Dziennika Związkowego.
- 21 stycznia:
- w Wiedniu odbyła się premiera operetki Mąż trzech żon Ferenca Lehára.
- w Nowym Jorku weszło w życie prawo zabraniające kobietom palenia tytoniu w miejscach publicznych.
- 24 stycznia – Robert Baden-Powell rozpoczął ruch młodzieżowy – skauting. W Polsce jego prekursorem był Andrzej Małkowski, uważany za twórcę harcerstwa – polskiej odmiany skautingu.
- 27 stycznia – Philibert Jacques Melotte odkrył księżyc Jowisza – Pazyfae.
- 1 lutego – król Portugalii Karol I i jego syn książę Luís Filipe zostali zamordowani w zamachu na rodzinę królewską w Lizbonie. Nowym królem został ranny w zamachu młodszy syn – Manuel II Patriota.
- 3 lutego – założono klub sportowy Panathinaikos AO.
- 11 lutego – 308 run zdobyła Australia, pokonując Anglię w meczu krykietowym.
- 12 lutego:
- Theo Heemskerk został premierem Holandii.
- rozpoczął się rajd samochodowy dookoła świata z Nowego Jorku do Paryża.
- 18 lutego – w Japonii emigracja do Stanów Zjednoczonych zostaje zabroniona.
- 25 lutego – w Los Angeles powstaje, należący do społeczności chrześcijaństwa ewangelicznego (nurt protestantyzmu), Biblijny Instytut (dzisiaj Uniwersytet Biola – ang. Biola University).
- 4 marca:
- założono Uniwersytet w Pretorii (RPA).
- 175 osób (172 uczniów, 2 nauczycieli i strażak) zginęło w pożarze szkoły w Colinwood (dziś dzielnica Cleveland w stanie Ohio).
- 6 marca – uruchomiono komunikację tramwajową w Delhi.
- 9 marca – został założony klub sportowy Inter Mediolan.
- 12 marca – odbył się pierwszy lot samolotu Aerodrome No.1, zbudowanego przez amerykańsko-japoński zespół badawczy Aerial Experiment Associacion.
- 15 marca – w Szanghaju uruchomiono pierwszą linię tramwajową.
- 17 marca – ukazał się pierwszy numer polonijnej Gazety Katolickiej w Kanadzie.
- 19 marca – Gunnar Knudsen został premierem Norwegii.
- 23 marca – niemiecki astronom Max Wolf odkrył planetoidę (659) Nestor.
- 25 marca – w Brazylii został założony klub piłkarski Clube Atlético Mineiro.
- 3 kwietnia – premier Wielkiej Brytanii Henry Campbell-Bannerman podał się do dymisji z powodu złego stanu zdrowia.
- 5 kwietnia:
- Herbert Henry Asquith został premierem Wielkiej Brytanii.
- w rozegranym w Bazylei swym pierwszym oficjalnym meczu reprezentacja Niemiec w piłce nożnej przegrała ze Szwajcarią 3:5.
- 10 kwietnia – w Chicago, na powierzchni około 18 000 m², została otwarta cieplarnia (Garfield Park Conservatory) zaprojektowana przez architekta krajobrazu Jensa Jansena.
- 18 kwietnia – zdławiono ostatnie antyholenderskie powstanie na wyspie Bali.
- 19 kwietnia – w Bejrucie uruchomiono komunikację tramwajową.
- 21 kwietnia:
- Amerykanin Frederick Cook miał jako pierwszy osiągnąć biegun północny. Późniejsze obliczenia wykazały, że dotarł jedynie w jego pobliże.
- założono klub piłkarski Víkingur Reykjavík.
- 23 kwietnia – utworzono Rezerwy Armii Stanów Zjednoczonych.
- 24 kwietnia – w miejscowości Amite w Luizjanie tornado pozbawiło życia 143 osoby, a raniło 770 osób, było to siódme pod względem liczby ofiar tornado w USA.
- 26 kwietnia – amerykański astronom Joel Hastings Metcalf odkrył planetoidę (756) Lilliana.
- 27 kwietnia–31 października – odbyły się Letnie Igrzyska Olimpijskie w Londynie.
- 28 kwietnia – Szwajcar Hector Hodler założył Universala Esperanto-Asocio (UEA), największą międzynarodową organizację użytkowników języka esperanto.
- 30 kwietnia – japoński krążownik „Matsushima” zatonął w wyniku wybuchu amunicji u wybrzeży archipelagu Peskadorów; zginęło 206 spośród 347 członków załogi.
- Maj – we francuskim Camp de Avours, z udziałem Wilbura Wrighta utworzono pierwszą w historii, cywilną szkołę lotniczą.
- 1 maja – został założony klub sportowy Fram.
- 5 maja – wszedł do służby niemiecki pancernik „Schlesien”.
- 8 maja – w Sankt Petersburgu powstała polska Korporacja Akademicka Sarmatia.
- 14 maja – bracia Wright odbyli pierwszy lot samolotem z pasażerem.
- 15 maja – założono Międzynarodową Federację Hokeja na Lodzie (IIHF).
- 27 maja – założono klub piłkarski RSC Anderlecht.
- 20 czerwca – założono słowacki klub piłkarski MŠK Žilina.
- 21 czerwca – 25 tys. sufrażystek demonstrowało w londyńskim Hyde Parku, żądały w ten sposób prawa głosu dla kobiet.
- 30 czerwca – na Syberii w pobliżu miejscowości Podkamienna Tunguzka miała miejsce tak zwana katastrofa tunguska – potężna eksplozja o sile 1000-krotnie większej od bomby atomowej zrzuconej na Hiroshimę. Naukowcy twierdzą, że nie był to meteoryt (ze względu na brak minerałów), a kometa.
- 3 lipca – wybuchła rewolucja młodoturecka w Imperium Osmańskim, sułtan Abdülhamid II został zmuszony do przestrzegania konstytucji z 1876.
- 4 lipca – został obalony prezydent Paragwaju Benigno Ferreira. Nowym prezydentem został dotychczasowy wiceprezydent Emiliano González Navero.
- 6 lipca – amerykański podróżnik i odkrywca Robert Edwin Peary wypłynął z Nowego Jorku na wyprawę arktyczną w celu zdobycia bieguna północnego.
- 10 lipca – holenderski chemik Heike Kamerlingh Onnes po raz pierwszy uzyskał ciekły hel.
- 13 lipca – kobiety po raz pierwszy biorą udział w zmaganiach olimpijskich.
- 19 lipca – został założony holenderski klub sportowy Feyenoord Rotterdam.
- 22 lipca:
- w USA powstało przedsiębiorstwo „Fisher Body Company” produkujące karety i karoserie samochodowe, później wchodzące w skład General Motors Corporation.
- w Londynie, podczas IO, Amerykanin Charles Bacon zdobył złoty medal olimpijski w biegu na 400 m ppł. ustanawiając nowy rekord świata wynikiem 55,0 s.
- 24 lipca – w trakcie IV Letnich Igrzysk Olimpijskich w Londynie zdyskwalifikowano włoskiego zwycięzcę biegu maratońskiego Włocha Dorando Pietriego, któremu w czasie finiszu na stadionie, po kilku upadkach spowodowanych wyczerpaniem, pomagali wstawać sędziowie. Mistrzem olimpijskim został drugi na mecie Amerykanin Johnny Hayes.
- 25 lipca – w Londynie, podczas IO, Amerykanin Forrest Smithson zdobył złoty medal olimpijski w biegu na 110 m ppł. ustanawiając nowy rekord świata wynikiem 15,0 s.
- 26 lipca – prokurator generalny w USA Charles Joseph Bonaparte, wydał polecenie utworzenia biura dochodzeniowego, później nazwanego Federal Bureau of Investigation (FBI) – głównej agencji kontrwywiadowczej w Stanach Zjednoczonych.
- 5 sierpnia – na południu Niemiec rozbił się i spłonął sterowiec LZ 4.
- 7 sierpnia – w Austrii znaleziono Wenus z Willendorfu, kobiecą figurkę sprzed 22000–24000 lat.
- 24 sierpnia:
- ukazuje się pierwsza tybetańskojęzyczna gazeta.
- po intensywnych zmaganiach o władzę podczas wojny domowej w Maroku, sułtan Abd al-Aziz IV abdykuje, a na tronie zasiada jego brat Mulaj Abd al-Hafiz (data proklamacji).
- 8 września – zostało ujawnione, że duński minister sprawiedliwości Peter Adler Alberti dokonał malwersacji.
- 12 września – Winston Churchill ożenił się z Clementine Hozier.
- 16 września – powstał General Motors Corporation, amerykański koncern przemysłowy.
- 17 września – Thomas Selfridge stał się pierwszą ofiarą katastrofy lotniczej w miejscowości Fort Myer w Wirginii. Samolot był pilotowany przez Orville’a Wrighta, który również odniósł poważne obrażenia, lecz przeżył.
- 20 września – w wyniku epidemii cholery w Petersburgu zmarło ok. 7 tys. osób.
- 22 września – Bułgaria uzyskała pełną niepodległość. Carem został Ferdynand I Koburg.
- 23 września – został otwarty Uniwersytet Alberty w kanadyjskim mieście Edmonton.
- 1 października – rozpoczęto produkcję Forda T.
- 5 października:
- Bułgaria proklamowała niepodległość od Turcji.
- Austro-Węgry dokonały aneksji Bośni (niektóre źródła podają 6 października).
- 14 października – Chicago Cubs zdobyło trofeum baseballowe World Series wygrywając z Detroit Tigers 2:0 w piątym meczu, była to druga wygrana w World Series z rzędu (pierwsza w 1907).
- 16 października – lot pierwszego samolotu wojskowego na Wyspach Brytyjskich (Farnborough) – pilot: Samuel Cody
- 3 listopada – William Howard Taft pokonał Williama Bryana w wyborach na prezydenta USA.
- 6 listopada – Dziki Zachód: Najprawdopodobniej bandyci Butch Cassidy i Sundance Kid zostali zabici w Boliwii, otoczeni przez oddział żołnierzy. Było dużo pogłosek zaprzeczających tym informacjom i ich groby zostały bezimienne.
- 9 listopada – Elizabeth Garrett Anderson została wybrana na burmistrza Aldeburgh jako pierwsza kobieta w historii Anglii.
- 13 listopada – Andrew Fisher zostaje premierem Australii.
- 15 listopada – utworzono Kongo Belgijskie.
- 2 grudnia – zmiana cesarzy w Chinach wywodzących się z mandżurskiej dynastii Qing, po śmierci cesarzowej Cixi na tron wstąpił ostatni cesarz Puyi.
- 17 grudnia – na Słowacji zainaugurowały działalność Tatrzańskie Koleje Elektryczne.
- 21 grudnia – zainaugurował działalność Uniwersytet Kairski.
- 28 grudnia – wielkie trzęsienie ziemi we Włoszech powoduje zniszczenia w Mesynie na Sycylii i w regionie Kalabria, około 75 tys. zostało zabitych (7 stopni w skali Richtera).
- 31 grudnia – Wilbur Wright ustanowił rekord długości lotu samolotem (124,7 km).
- Dowody okrucieństw zebrane przez brytyjskiego dyplomatę Rogera Casementa zmuszają króla Belgów Leopolda II Koburga do reform w jego prywatnej kolonii Kongo.
- W Anglii wychodzi pierwsze wydanie encyklopedii dla dzieci (The Children’s Encyclopædia), encyklopedia ta była wydawana do 1964.
- Henri Matisse, francuski malarz uważany za najsłynniejszego fowistę, otwiera swą prywatną akademię sztuki.
- Na południu Francji w miejscowości Le Moustier został odnaleziony szkielet chłopca Neandertalczyka sprzed około 40 tys. lat.
- Został założony grecki klub sportowy Panathinaikos AO.
- Meksykański klub sportowy „Club Unión” zmienia swą nazwę na Chivas Guadalajara.
- Francuskie przedsiębiorstwo Clement Bayard rozpoczęło produkcję 5 wersji sterowców dla wojsk lądowych: Chorąży Vincenot (obj. 9000 m³), Dupuy de Lome (5500 m³), Fleurus (5500 m³), Liberté (5500 m³) i Colonel Renard (5000 m³).
Urodzili się
- 1 stycznia:
- Henryk Golański, polski inżynier elektryk, dyplomata, polityk (zm. 1995)
- Kazimiera Moskalówna, polska nauczycielka, działaczka PTTK (zm. 1977)
- Bill Tapia, amerykański muzyk (zm. 2011)
- Stanisław Winczewski, polski aktor, reżyser teatralny (zm. 1972)
- 2 stycznia:
- Józef Markow, polski murarz, polityk, poseł na Sejm PRL (zm. 1973)
- Sekundyn Pollo, włoski duchowny katolicki, błogosławiony (zm. 1941)
- Jan Tchórznicki, polski komandor podporucznik (zm. 1972)
- 3 stycznia – Marian Strzelbicki, polski podporucznik rezerwy kawalerii (zm. 1940)
- 4 stycznia:
- Romuald Feja, polski piłkarz (zm. 1984)
- Alfons Łosowski, polski rzeźbiarz, malarz, rysownik (zm. 1988)
- 5 stycznia:
- Anna Daszyńska, polska aktorka (zm. 1953)
- Jirō Satō, japoński tenisista (zm. 1934)
- 8 stycznia:
- William Hartnell, brytyjski aktor (zm. 1975)
- Pál Titkos, węgierski piłkarz, trener (zm. 1988)
- 9 stycznia – Simone de Beauvoir, francuska pisarka, feministka (zm. 1986)
- 10 stycznia – Beata Hłasko, polska tłumaczka literatury skandynawskiej (zm. 1975)
- 11 stycznia – Leon Murzynowski, polski przedsiębiorca, prezydent Poznania (zm. 1965)
- 15 stycznia:
- Mieczysław Jastrzębski, polski działacz komunistyczny (zm. 1968)
- Edward Kobyliński, polski wioślarz (zm. 1992)
- 16 stycznia:
- Jan Tytus Dołęga-Zakrzewski, polski kapitan, lekarz wojskowy (zm. 1940)
- Jan Koecher, polski aktor, reżyser filmowy i teatralny (zm. 1981)
- Ethel Merman, amerykańska aktorka, piosenkarka (zm. 1984)
- 18 stycznia – Stanisław Stomma, polski działacz polityczny (zm. 2005)
- 20 stycznia – Stanisław Czerniec, polski duchowny katolicki, kanonik (zm. 1986)
- 21 stycznia:
- Otto Lang, amerykański producent filmowy, narciarz, instruktor narciarstwa pochodzenia austriackiego (zm. 2006)
- Bengt Strömgren, duński astronom, astrofizyk (zm. 1987)
- 22 stycznia – Lew Landau, rosyjski fizyk, laureat Nagrody Nobla (zm. 1968)
- 23 stycznia – Ludwig Hahn, niemiecki prawnik, zbrodniarz wojenny (zm. 1986)
- 24 stycznia – Barbara Ludwiżanka, polska aktorka (zm. 1990)
- 29 stycznia – Julian Tarnawski, polski sędzia, porucznik rezerwy (zm. 1940)
- 30 stycznia – Antonín Veverka, czeski taternik, alpinista i działacz turystyczny (zm. 1959)
- 3 lutego – Zdzisław Antoniewicz, polski dziennikarz i sportowiec pochodzenia ormiańskiego (zm. 1984)
- 12 lutego:
- Olga Benario-Prestes, niemiecka i brazylijska rewolucjonistka, działaczka Kominternu (zm. 1942)
- Jacques Herbrand, francuski matematyk (zm. 1931)
- 15 lutego:
- Gösta Brodin, szwedzki żeglarz, medalista olimpijski (zm. 1979)
- Józef Iwanek, polski działacz komunistyczny (zm. 1959)
- 18 lutego – Helena Paszkiewicz, polska wojskowa, major lotnictwa (zm. 2001)
- 19 lutego – Jan Oderfeld, polski profesor, matematyk, inżynier, konstruktor silników lotniczych (zm. 2010)
- 21 lutego – Maksymilian Binkiewicz, polski duchowny katolicki, męczennik, błogosławiony (zm. 1942)
- 26 lutego:
- Tex Avery, amerykański twórca kreskówek (zm. 1980)
- Franciszek Drzewiecki, polski orionista, męczennik, błogosławiony katolicki (zm. 1942)
- Anna Szczetinina, radziecka kapitan dalekowschodniej żeglugi morskiej (zm. 1999)
- 29 lutego – Hugo Johnson, szwedzki żeglarz, medalista olimpijski (zm. 1983)
- 3 marca – Constant Joacim, belgijski piłkarz (zm. 1979)
- 4 marca:
- Kazimierz Gumiński, polski fizykochemik (zm. 1983)
- Kazimierz Kopczyński, polski malarz (zm. 1992)
- 5 marca:
- Christian Boussus, francuski tenisista (zm. 2003)
- Fritz Fischer, niemiecki historyk (zm. 1999)
- Ludwig Goldbrunner, niemiecki piłkarz, trener (zm. 1981)
- Rex Harrison, brytyjski aktor (zm. 1990)
- István Palotás, węgierski piłkarz, trener (zm. 1987)
- Teodor Parnicki, polski pisarz (zm. 1988)
- 6 marca:
- Zofia Jasińska-Filipowska, polska aktorka pochodzenia żydowskiego (zm. 2003)
- Víctor Peralta, argentyński bokser (zm. 1995)
- 7 marca – Anna Magnani, włoska aktorka, scenarzystka filmowa (zm. 1973)
- 10 marca:
- Daniel Cederberg, szwedzki duchowny luterański, działacz ekumeniczny (zm. 1969)
- Tojiali Boboyev, sowiecki wojskowy, Bohater Związku Radzieckiego (zm. 1984)
- 11 marca:
- Matti Sippala, fiński lekkoatleta, oszczepnik (zm. 1997)
- Grzegorz Timofiejew, polski poeta, pisarz, tłumacz (zm. 1962)
- 12 marca – Józef Kaszewski, polski nauczyciel, polityk, poseł na Sejm PRL (zm. 1986)
- 13 marca – Stefan Majchrowski, polski pisarz, oficer kawalerii (zm. 1988)
- 15 marca – Helena Mężyńska, polska wojskowa, porucznik, członkini ZWZ-AK (zm. 1944)
- 20 marca – Michael Redgrave, brytyjski aktor, reżyser, scenarzysta, producent filmowy, autor (zm. 1985)
- 21 marca:
- Stanisław Bober, polski fotografik, malarz (zm. 1990)
- Janina Macierzewska, polska pisarka (zm. 1998)
- 22 marca:
- Jack Crawford, australijski tenisista (zm. 1991)
- Warren Ingersoll, amerykański hokeista na trawie (zm. 1995)
- Henryk Krzysztofik, polski kapucyn, męczennik, błogosławiony katolicki (zm. 1942)
- 27 marca – Teodor Błachowiak, polski działacz partyjny, przewodniczący MRN w Toruniu (zm. 1994)
- 29 marca:
- Arthur O’Connell, amerykański aktor (zm. 1981)
- Bob Weighton, angielski superstulatek, najstarszy mężczyzna na świecie (zm. 2020)
- 30 marca:
- Olle Rinman, szwedzki żeglarz, olimpijczyk (zm. 1985)
- Witold Urbanowicz, pilot Wojska Polskiego, as myśliwski, dowódca Dywizjonu 303 (zm. 1996)
- 1 kwietnia:
- Rote Hellström, fiński żeglarz, olimpijczyk (zm. 1995)
- Zofia Hoszowska-Kretowa, polska nauczycielka, harcmistrzyni (zm. 1983)[2]
- 3 kwietnia:
- Feliks Pisula, polski inżynier rolnik i polityk, minister (zm. 1995)
- Anna Sipos, węgierska tenisistka stołowa (zm. 1988)
- 4 kwietnia:
- Alfred Adam, francuski aktor (zm. 1982)
- Nikołaj Firiubin, radziecki polityk, dyplomata (zm. 1983)
- 5 kwietnia:
- Bette Davis, amerykańska aktorka (zm. 1989)
- Herbert von Karajan, austriacki dyrygent (zm. 1989)
- 8 kwietnia – Tadeusz Kondrat, polski aktor (zm. 1994)
- 11 kwietnia – Cecylia Vetulani, polska historyczka sztuki, konserwatorka zabytków (zm. 1980)
- 12 kwietnia – Juliusz Glatty, polski scenograf, reżyser, aktor, rzeźbiarz i marionetkarz (zm. 1984)[3]
- 16 kwietnia – Wojciech Kołaczkowski, polski lotnik, dowódca Dywizjonu 303 (zm. 2001)
- 17 kwietnia – Helena Bełkowska, polska aktorka (zm. 1994)
- 18 kwietnia – Honorat Zorraquino Herrero, hiszpański lasalianin, męczennik, błogosławiony katolicki (zm. 1936)
- 19 kwietnia – Irena Eichlerówna, polska aktorka dramatyczna (zm. 1990)
- 22 kwietnia – Ludwika Wawrzyńska, polska nauczycielka (zm. 1955)
- 24 kwietnia:
- Adolf Bożyński, polski aktor teatralny i radiowy, piosenkarz, żołnierz 2 Korpusu Polskiego (zm. 1980)
- Józef Gosławski, polski rzeźbiarz i medalier (zm. 1963)
- 28 kwietnia:
- Ethel Catherwood, kanadyjska lekkoatletka, skoczkini wzwyż i oszczepniczka (zm. 1987)
- Oskar Schindler, niemiecki przemysłowiec (zm. 1974)
- 29 kwietnia:
- Antonio Arribas Hortigüela, hiszpański zakonnik, męczennik, błogosławiony katolicki (zm. 1936)
- Piotr Stolarek, polski polityk komunistyczny, prezydent Gdańska (zm. 1976)
- Jack Williamson, amerykański pisarz science fiction (zm. 2006)
- 30 kwietnia – Andrzej Nowikow, polski sportowiec, trener, ratownik górski, oficer (zm. 1939 lub 1940)
- 1 maja:
- Izabela Horodecka, żołnierz AK, uczestniczka powstania warszawskiego, działaczka PTTK (zm. 2010)
- Otto Oktavián Krejčí, słowacki przewodnik i ratownik tatrzański (zm. 1978)
- Krystyna Skarbek, agentka brytyjskiej tajnej służby SOE (zm. 1952)
- 3 maja – Stanisław Buratyński, polski historyk, archeolog, działacz społeczny (zm. 1994)
- 18 maja – Moisès Broggi, kataloński lekarz (zm. 2012)
- 20 maja – James Stewart, amerykański aktor (zm. 1997)
- 23 maja:
- John Bardeen, amerykański fizyk, laureat Nagrody Nobla (zm. 1991)
- Tomiko Itooka, japońska superstulatka (zm. 2024)
- Annemarie Schwarzenbach, szwajcarska pisarka, dziennikarka, fotografka, podróżniczka (zm. 1942)
- 25 maja – Alfred Szczepański, wybitny polski taternik (zm. 1954)
- 26 maja – Robert Morley, aktor teatralny i filmowy, pochodzenia angielskiego (zm. 1992)
- 28 maja – Ian Fleming, pisarz angielski, najbardziej znany z serii kryminałów z Jamesem Bondem w roli głównej (zm. 1964)
- 30 maja:
- Hannes Alfvén, szwedzki fizyk i astrofizyk (zm. 1995)
- Mel Blanc, amerykański aktor (zm. 1989)
- 1 czerwca – Jan Bernasiewicz, polski rzeźbiarz ludowy, pamiętnikarz (zm. 1984)
- 9 czerwca:
- Felicjan Zygmunt Piątkowski, polski kartograf, poligraf (zm. 2004)
- Elżbieta Wassongowa, polska tłumaczka i redaktor (zm. 2007)
- 11 czerwca – Franciszek Marto, świadek objawienia w Fatimie, święty katolicki (zm. 1919)
- 12 czerwca:
- Michel Marcel Navratil, francuski filozof pochodzenia słowacko-włoskiego (zm. 2001)
- Henri Rol-Tanguy, francuski komunista, działacz ruchu oporu (zm. 2002)
- Marina Siemionowa, rosyjska primabalerina (zm. 2010)
- Otto Skorzeny, austriacki oficer niemieckich jednostek Waffen-SS, inżynier, przedsiębiorca (zm. 1975)
- Moufdi Zakaria, algierski poeta (zm. 1977)
- 19 czerwca – Quentin Burdick, amerykański polityk, senator ze stanu Dakota Północna (zm. 1992)
- 21 czerwca:
- Piotr Dańkowski, polski duchowny katolicki, męczennik, błogosławiony (zm. 1942)
- Stefan Majchrowicz, białoruski publicysta, krytyk literacki, filolog pochodzenia polskiego (zm. 1981)
- Fritz Preissler, czechosłowacki saneczkarz pochodzenia niemieckiego (zm. 1948)
- Stefan Witas, polski piosenkarz, aktor (zm. 2006)
- 23 czerwca:
- Jakub Burbon, książę Segowii i Andegawenii, legitymistyczny pretendent do tronu Francji (zm. 1975)
- Karl Warner, amerykański lekkoatleta, sprinter (zm. 1995)
- 25 czerwca – Wilhelm Plaza Hernández, hiszpański duchowny katolicki, męczennik, błogosławiony (zm. 1936)
- 26 czerwca:
- Salvador Allende, chilijski polityk, prezydent Chile (zm. 1973)
- Gabriela Pauszer-Klonowska, polska pisarka, tłumaczka (zm. 1996)
- 27 czerwca:
- João Guimarães Rosa, brazylijski pisarz, dyplomata (zm. 1967)
- James MacColl, brytyjski polityk (zm. 1971)
- Boris Pietrowski, radziecki chirurg, polityk (zm. 2004)
- 29 czerwca:
- Edward Ałaszewski, polski wszechstronny sportowiec, grafik, karykaturzysta (zm. 1983)
- Leroy Anderson, amerykański kompozytor (zm. 1975)
- Fritz Feierabend, szwajcarski bobsleista (zm. 1978)
- Cyrus Gordon, amerykański semitysta, filolog hebrajski pochodzenia żydowskiego (zm. 2001)
- John Hench, amerykański rysownik, animator (zm. 2004)
- Virginia Irwin, amerykańska dziennikarka (zm. 1980)
- Erik Lundqvist, szwedzki lekkoatleta, oszczepnik (zm. 1963)
- 30 czerwca – Winston Graham, brytyjski pisarz (zm. 2003)
- 2 lipca:
- Chaja Goldstein, holenderska tancerka pochodzenia polsko-rosyjsko-żydowskiego (zm. 1999)
- Mieczysław Michalski, polski przewodnik turystyczny (zm. 2011)
- 6 lipca – Władysław Błądziński, polski michalita, męczennik, błogosławiony katolicki (zm. 1944)
- 7 lipca:
- Spiro Koleka, albański polityk komunistyczny (zm. 2001)
- Bolesław Szmidt, polski architekt (zm. 1995)
- 8 lipca:
- Louis Jordan, amerykański muzyk jazzowy, bluesowy i rhythmandbluesowy (zm. 1975)
- Marcel Pinel, francuski piłkarz (zm. 1968)
- Harald Reinl, niemiecki reżyser filmowy (zm. 1986)
- Nelson Rockefeller, amerykański polityk, działacz Partii Republikańskiej, gubernator stanu Nowy Jork oraz 41. wiceprezydent USA (zm. 1979)
- Boris Vildé, francuski lingwista, etnolog, działacz ruchu oporu pochodzenia rosyjskiego (zm. 1942)
- 9 lipca – Minor White, amerykański fotograf (zm. 1976)
- 10 lipca – Joanna Lossow, polska zakonnica (zm. 2005)
- 12 lipca:
- Alois Hudec, czechosłowacki gimnastyk (zm. 1997)
- Eryk Lipiński, polski karykaturzysta, satyryk, dziennikarz, grafik (zm. 1991)
- 13 lipca:
- Dorothy Round Little, brytyjska tenisistka (zm. 1982)
- Alec Rose, brytyjski żeglarz (zm. 1991)
- 14 lipca:
- Kurt Dalchow, niemiecki bokser (zm. 1959)
- Małgorzata Doliwa-Dobrowolska, polska pianistka, pedagog muzyczny, sybiraczka (zm. 1990)
- Bernard Nowacki, polski śpiewak operowy (baryton) (zm. 1995)
- 15 lipca:
- Jan Anasiewicz, polski kapitan artylerii (zm. 1940)
- Antoni Wrzosek, polski geograf (zm. 1983)
- Henryk Zygalski, polski matematyk, kryptolog (zm. 1978)
- 19 lipca – Jozef Brandobur, słowacki taternik, instruktor taternictwa, publicysta, tłumacz (zm. 1976)
- 22 lipca – Jerzy Kornacki, polski prozaik (zm. 1981)
- 23 lipca:
- Karl Swenson, amerykański aktor (zm. 1978)
- Elio Vittorini, włoski pisarz, tłumacz (zm. 1966)
- 25 lipca:
- Alfons Pellowski, polski muzyk, naukowiec, publicysta i pedagog (zm. 1977)
- Stanisław Kasznica, ostatni komendant Narodowych Sił Zbrojnych (zm. 1948)
- Bolesław Kostkiewicz, polski dowódca wojskowy podpułkownik Wojska Polskiego (zm. 2011)
- Bronisław Czech, najwszechstronniejszy polski narciarz okresu międzywojennego, taternik (zm. 1944)
- 26 lipca – Mieczysław Klimaszewski, polski geograf i geomorfolog, działacz państwowy (zm. 1995)
- 29 lipca – Tymoteusz Trojanowski, polski zakonnik rzymskokatolicki, franciszkanin, męczennik, błogosławiony katolicki (zm. 1942)
- 1 sierpnia – Maria Younga-Mikulska, polska szybowniczka (zm. 1987)
- 2 sierpnia:
- Wołodymyr Szajan, ukraiński filozof, orientalista-sanskrytolog, religioznawca, psycholog, nauczyciel, poeta, prozaik, tłumacz (zm. 1974)
- Kardos Tibor, węgierski historyk literatury, tłumacz, filolog (zm. 1973)
- 6 sierpnia:
- Roman Drews, polski profesor doktor habilitowany (zm. 1977)
- Zbigniew Skolicki, polski polityk, prezydent Krakowa (zm. 1971)
- 11 sierpnia:
- Paolo Monti, włoski fotograf (zm. 1982)
- Edward Stutterheim, holenderski żeglarz, medalista olimpijski (zm. 1977)
- Alina Wawrzyńczykowa, polska historyk (zm. 1997)
- 13 sierpnia – Willi Beuster, niemiecki polityk (zm. 1981)
- 16 sierpnia – Stefan Wesołowski, polski lekarz (prof.), chirurg-urolog, autor publikacji specjalistycznych i pamiętnikarskich (zm. 2009)
- 18 sierpnia – Gerard Bańka, polski ksiądz rzymskokatolicki, dziekan dekanatu chorzowskiego. Szykanowany przez władze PRL (zm. 1992)
- 21 sierpnia – Carl Sandblom, szwedzki żeglarz, medalista olimpijski (zm. 1984)
- 23 sierpnia – Arthur Adamov, rosyjski pisarz (zm. 1970)
- 26 sierpnia – Bronisław Kupczyński, polski polityk, prezydent Wrocławia (zm. 1994)
- 27 sierpnia – Lyndon B. Johnson, 36 prezydent USA (zm. 1973)
- 30 sierpnia – Fred MacMurray, amerykański aktor (zm. 1991)
- 2 września – Walentin Głuszko, rosyjski specjalista techniki rakietowej (zm. 1989)
- 18 września – Wiktor Ambarcumian, ormiański astronom (zm. 1996)
- 19 września – Mika Waltari, fiński powieściopisarz (zm. 1979)
- 22 września:
- Herbert Bednorz, polski duchowny katolicki, biskup katowicki (zm. 1989)
- Antonina Partyka, polska superstulatka (zm. 2020)
- 24 września – Alina Scholtz, polska architekt zieleni (zm. 1996)
- 25 września – Eugen Suchoň, słowacki kompozytor (zm. 1993)
- 27 września – Thomas A. Wofford, amerykański prawnik, polityk, senator ze stanu Karolina Południowa (zm. 1978)
- 30 września – Johanna Budwig, niemiecka chemik (zm. 2003)
- 1 października – Giuseppe Casoria, włoski duchowny katolicki, kardynał (zm. 2001)
- 6 października:
- Carole Lombard, amerykańska aktorka filmowa (zm. 1942)
- Edward Kaźmierczak, polski działacz komunistyczny, prezydent Łodzi (zm. 2002)
- 9 października – Jim Folsom, amerykański polityk, gubernator stanu Alabama (zm. 1987)
- 13 października – Henryk Morant Pellicer, hiszpański duchowny katolicki, męczennik, błogosławiony (zm. 1936)
- 16 października:
- Enver Hoxha, albański polityk komunistyczny, premier i przywódca Albanii (zm. 1985)
- Kuzman Sotirović, serbski piłkarz (zm. 1990)
- 17 października – Kenji Miyamoto, japoński polityk komunistyczny (zm. 2007)
- 22 października – Jan Hećko, polski działacz komunistyczny (zm. 1962)
- 25 października – Adyliusz Daronch, brazylijski męczennik, błogosławiony katolicki (zm. 1924)
- 27 października:
- Beniamin Julian, hiszpański lasalianin, męczennik, święty katolicki (zm. 1934)
- Lee Krasner, amerykańska malarka pochodzenia rosyjskiego (zm. 1984)
- 30 października:
- Zygmunt Albert, profesor nauk medycznych, pierwszy rektor Akademii Medycznej we Wrocławiu (zm. 2001)
- Dmitrij Ustinow, radziecki dowódca wojskowy, marszałek ZSRR, polityk (zm. 1984)
- 4 listopada:
- Józef Rotblat, polski fizyk, radiobiolog, laureat Pokojowej Nagrody Nobla pochodzenia żydowskiego (zm. 2005)
- Stanisław Ziemba, polski dziennikarz, polityk, poseł na Sejm PRL (zm. 1972)
- 14 listopada – Joseph McCarthy, amerykański polityk, senator ze stanu Wisconsin (zm. 1957)
- 21 listopada – Józef Szaflarski, polski geograf, profesor (zm. 1989)
- 28 listopada – Claude Lévi-Strauss, francuski antropolog (zm. 2009)
- 29 listopada – Franciszek Jagusztyn, polski polityk ludowy (zm. 1968)
- 30 listopada – Gérard de Piolenc, francuski żeglarz, olimpijczyk (zm. 1979)
- 2 grudnia – Helena Bechlerowa, polska pisarka i tłumaczka (zm. 1995)
- 3 grudnia – Anna Sten, radziecka aktorka pochodzenia ukraińskiego (zm. 1993)
- 8 grudnia – Zenon Kliszko, polski podporucznik, polityk, poseł do KRN, wicemarszałek Sejmu PRL (zm. 1989)
- 10 grudnia – Olivier Messiaen, francuski kompozytor, organista, nauczyciel i z zamiłowania ornitolog (zm. 1992)
- 11 grudnia:
- Elliott Carter, amerykański kompozytor (zm. 2012)
- Aleksander Janta-Połczyński, polski prozaik, poeta, dziennikarz, publicysta (zm. 1974)
- Manoel de Oliveira, portugalski reżyser filmowy (zm. 2015)
- Waldemar Preiss – polski duchowny luterański, redaktor (zm. 1973)
- 13 grudnia – Helena Romanowska, białoruska pisarka pochodzenia polskiego (zm. 1980)
- 14 grudnia:
- Dariusz Acosta Zurita, meksykański duchowny katolicki, męczennik, błogosławiony (zm. 1931)
- Julian Groblicki, polski duchowny katolicki, biskup pomocniczy krakowski (zm. 1995)
- 17 grudnia – Willard Libby, amerykański chemik, laureat Nagrody Nobla (zm. 1980)
- 19 grudnia – Kazimierz Paszucha, polski taternik, alpinista, chemik (zm. 1990)
- 20 grudnia – Władysława Kostakówna, polska laureatka konkursów piękności (zm. 2001)
- 22 grudnia – Zofia Feder, polska działaczka komunistyczna żydowskiego pochodzenia (zm. 1967)
- 24 grudnia – Adam Marczyński, polski malarz, grafik i scenograf (zm. 1985)
- 25 grudnia – Mieczysław Bibrowski, polski prawnik, dziennikarz, poeta, tłumacz (zm. 2000)
- 27 grudnia – Zdzisław Goliński, polski duchowny katolicki, biskup pomocniczy lubelski, biskup częstochowski (zm. 1963)
- 31 grudnia – Szymon Wiesenthal, żydowski działacz, tropiciel hitlerowskich zbrodniarzy wojennych, inżynier architekt (zm. 2005)
data dzienna nieznana:
- Lucien Botovasoa, męczennik z Madagaskaru, błogosławiony katolicki (zm. 1947)
- Lída Hynková, czeska taterniczka, malarka i doktor prawa (zm. 1988)
- Matthias Nitsch, spiskoniemiecki taternik, przewodnik i ratownik tatrzański
- Grant Suiter, Chicago, członek Ciała Kierowniczego Świadków Jehowy (zm. 1983)
Zmarli
Zdarzenia astronomiczne
Nagrody Nobla
- z fizyki – Gabriel Lippmann
- z chemii – Ernest Rutherford
- z medycyny – Ilja Miecznikow, Paul Ehrlich
- z literatury – Rudolf Eucken
- nagroda pokojowa – Klas Pontus Arnoldson, Fredrik Bajer
Święta ruchome
- Tłusty czwartek: 27 lutego
- Ostatki: 3 marca
- Popielec: 4 marca
- Niedziela Palmowa: 12 kwietnia
- Pamiątka śmierci Jezusa Chrystusa: 14 kwietnia
- Wielki Czwartek: 16 kwietnia
- Wielki Piątek: 17 kwietnia
- Wielka Sobota: 18 kwietnia
- Wielkanoc: 19 kwietnia
- Poniedziałek Wielkanocny: 20 kwietnia
- Wniebowstąpienie Pańskie: 28 maja
- Zesłanie Ducha Świętego: 7 czerwca
- Boże Ciało: 18 czerwca
Przypisy
- ↑ Super User, Tramwaj konny – GOSiR Mrozy [online], gosir.mrozy.pl [dostęp 2021-12-02] (pol.).
- ↑ Bogdan Snoch, Górnośląski leksykon biograficzny, wyd. 2, Katowice: Muzeum Śląskie, 2004, s. 121, ISBN 978-83-87455-48-4 (pol.).
- ↑ Juliusz Glatty, [w:] Encyklopedia teatru polskiego (baza wiedzy: Osoby) [dostęp 2025-01-14].
Kontrola autorytatywna (rok kalendarzowy):
Content Disclaimer
Informasi ini disarikan dari Wikipedia dan disajikan kembali untuk tujuan edukasi. Konten tersedia di bawah lisensi CC BY-SA 3.0. Kami tidak bertanggung jawab atas ketidakakuratan data yang bersumber dari kontribusi publik tersebut.
- The information displayed on this website is sourced in part or in whole from Wikipedia and has been adapted for the purpose of restating it. We strive to provide accurate and relevant information, however:
- There is no guarantee of absolute accuracy. Wikipedia is an open, collaborative project that can be edited by anyone, so information is subject to change.
- It is not intended to constitute professional advice. The content displayed is for informational and educational purposes only. For important decisions (e.g., medical, legal, or financial), please consult a professional.
- Content copyright. Wikipedia is licensed under the Creative Commons Attribution-ShareAlike License (CC BY-SA). This means that content may be reused with appropriate attribution and shared under a similar license.
- Responsible use. Any risk arising from the use of information from this website is entirely the responsibility of the user.