Cetnar
Cetnar – pozaukładowa jednostka masy, używana głównie w dawnej, północnej Europie, o wielkości różnie ustalonej w różnych miejscach, zazwyczaj zbliżonej do ok. 50 kg, choć w Polsce równej od ponad 40 do nawet 80 kg[1].
Używany w XIX-wiecznej Europie cetnar celny wynosił 100 funtów celnych, czyli ok. 50 kg.
Cetnar w Polsce
W Polsce w XVI-XVII w. cetnar był równy 120-160 funtom[1], czyli 60-80 kg[potrzebny przypis]. Wg Konstytucji 1565 cetnar staropolski = 5 kamieni = 160 funtów = 5120 łutów ≈ 64,8 kg[1]. Cetnar nowopolski (używany w latach 1819–1849) = 4 kamienie = 100 funtów = 1600 uncji = 3200 łutów = 12 800 drachm = 40,55 kg[1]. Cetnar polski nazywany był centnarem. Oprócz cetnara staropolskiego i nowopolskiego rozróżniano jeszcze dwa jego rodzaje: centnar warszawski (160 funtów = 64,8 kilograma) i centnar lwowski (128 funtów = 51,84 kilograma).[potrzebny przypis]
Cetnar angielski
Cetnar angielski (hundredweight, cwt) to pozaukładowa jednostka masy używana w Anglii. W angielskim układzie jednostek jeden cetnar angielski zdefiniowany jest jako 112 funtów lub 8 kamieni, co odpowiada ok. 50,8023 kg.
20 cetnarów angielskich równa się jednej tonie angielskiej (2240 funtów = 1016,05 kg).
Skrót cwt pochodzi od słowa weight (masa) i litery C oznaczającej w rzymskim systemie liczbowym 100, ponieważ jeden cetnar to w przybliżeniu sto funtów.[według kogo?]
Cetnar amerykański
Cetnar amerykański, short hundredweight lub cental: sto funtów, tj. 45,3592 kg.
20 cetnarów amerykańskich równa się jednej tonie amerykańskiej (short ton).
Cetnary niemieckie
Na terenach krajów niemieckich rozróżniano w przeszłości kilka rodzajów cetnarów:
Po wojnach napoleońskich niektóre kraje niemieckie (Badenia w 1810, Hesja w 1821 oraz Wirtembergia) przyjęły jako miarę cetnara „metrycznego” równego 50,0 kg.
Przypisy
- ↑ a b c d cetnar, [w:] Encyklopedia PWN [online], Wydawnictwo Naukowe PWN [dostęp 2025-07-20].
Content Disclaimer
Informasi ini disarikan dari Wikipedia dan disajikan kembali untuk tujuan edukasi. Konten tersedia di bawah lisensi CC BY-SA 3.0. Kami tidak bertanggung jawab atas ketidakakuratan data yang bersumber dari kontribusi publik tersebut.
- The information displayed on this website is sourced in part or in whole from Wikipedia and has been adapted for the purpose of restating it. We strive to provide accurate and relevant information, however:
- There is no guarantee of absolute accuracy. Wikipedia is an open, collaborative project that can be edited by anyone, so information is subject to change.
- It is not intended to constitute professional advice. The content displayed is for informational and educational purposes only. For important decisions (e.g., medical, legal, or financial), please consult a professional.
- Content copyright. Wikipedia is licensed under the Creative Commons Attribution-ShareAlike License (CC BY-SA). This means that content may be reused with appropriate attribution and shared under a similar license.
- Responsible use. Any risk arising from the use of information from this website is entirely the responsibility of the user.