Ten artykuł dotyczy złotnictwa. Zobacz też: znak wodny, nazywany także filigranem.

Zobacz hasło filigran w Wikisłowniku

Zobacz multimedia związane z tematem: Filigran

Filigran – technika złotnicza polegająca na zdobieniu lub wykonywaniu całego przedmiotu z cienkich drucików ułożonych w ażurową siatkę.

W technice tej używa się drucików złotych i srebrnych. Skręca się je ze sobą (zazwyczaj po dwa), a następnie rozklepuje, w efekcie czego ich brzeg jest charakterystycznie ząbkowany^[1]. Tak przygotowane druciki układane są w ornamenty i przylutowywane bądź przyklejane do podłoża^[1]. Służą także do wykonywania całych przedmiotów, takich jak koszyki lub pudełka^[1]. Technika filigranu często jest łączona z granulacją. Stosowana była od starożytności, zwłaszcza przez Etrusków^[2]. Bardzo popularna we włoskim złotnictwie renesansowym.

Technika filigranu była charakterystyczna dla srebrnej biżuterii produkowanej w II połowie XX w. przez spółdzielnię Imago Artis^[3], gdzie wykorzystywano również tzw. filigran krakowski (lub milgryf w nomenklaturze spółdzielni)^[4]. W tej odmianie filigranu nie skręcano dwóch drutów, lecz rozklepywano jeden, a następnie urządzeniem mechanicznym pomysłu złotnika Józefa Bigaja ząbkowano jego brzegi^[4].

• filigran cieszyński

• Michał Gradowski: Dawne złotnictwo: technika i terminologia. Warszawa: Państwowe Wydawnictwo Naukowe, 1984. ISBN 83-01-00983-7.
• Irena Huml: Imago Artis. Zwierciadło sztuki. W: Irena Huml: Sztuka przedmiotu – przedmiot sztuki. Warszawa: Instytut Sztuki Polskiej Akademii Nauk, 2003. ISBN 83-85938-08-7.
• Michał Myśliński: Rozbite zwierciadło: biżuteria i galanteria Spółdzielni Przemysłu Artystycznego „Imago Artis”. Warszawa: Instytut Sztuki Polskiej Akademii Nauk, 2015. ISBN 978-83-63877-69-9.
• A. Twardecki, Mały słownik sztuki starożytnej Grecji i Rzymu, Warszawa 1998.
• Słownik terminologiczny sztuk pięknych, Warszawa 2006.