Indiana
| stan | |||||
| 19. stan od 11 grudnia 1816 | |||||
 Pomnik Żołnierzy i Żeglarzy w Indianapolis. | |||||
| |||||
| Dewiza: The Crossroads of America | |||||
| Państwo | |||||
|---|---|---|---|---|---|
| Stolica | |||||
| Kod ISO 3166-2 | |||||
| Gubernator |
Mike Braun (R) | ||||
| Powierzchnia |
94 321 km² | ||||
| Populacja (2020) • liczba ludności |
| ||||
| • gęstość |
70,7 os./km² | ||||
| Strefa czasowa | |||||
| Języki urzędowe | |||||
Położenie na mapie USA
| |||||
| 39°56′N 86°13′W/39,933333 -86,216667 | |||||
| Strona internetowa | |||||
Indiana (ⓘ) – stan w Stanach Zjednoczonych, w regionie Midwest, w Krainie Wielkich Jezior.
Graniczy ze stanem Michigan i jeziorem Michigan (od północy) oraz Ohio (od wschodu), Kentucky (od południa) i Illinois (od zachodu). Obszar stanu jest równinny (nizina rzeki Missisipi), na południu i wschodzie pagórkowaty.
Pierwotnie zamieszkany był przez Indian grupy algonkińskiej, między innymi Delawarów i Potawatomi.
Stan ma drugi co do wielkości przemysł motoryzacyjny w kraju i jest liderem w USA pod względem wzrostu zatrudnienia w produkcji. Szacuje się, że co piąty mieszkaniec Indiany zatrudniony jest w zaawansowanej produkcji[1].
Indiana jest wiodącym producentem kukurydzy, soi, drobiu i popcornu i zajmuje 10. miejsce w kraju pod względem sprzedaży produktów rolnych[1].
Symbole stanu
- Dewiza: The Crossroads of America („Rozstaje Ameryki”)
- Przydomek: The Hoosier State („stan Hoosierów”, od przydomku mieszkańców stanu, pochodzenie którego nie jest pewne[2])
- Symbole: peonia, tulipanowiec, kardynał (ptak)
Historia
- 1679–1680 – Indiana stała się obiektem zainteresowania de la Salle’a.
- 1731–1732 – Powstała pierwsza francuska misja handlowa w Vincennes.
- 1763 – W wyniku traktatu paryskiego obszar Indiany zostaje przyznany Wielkiej Brytanii.
- 1778 – Wojska amerykańskie pod dowództwem generała George’a Rogersa Clarka zajęły Vincennes.
- 1811 – W bitwie nad Tippecanoe Indianie walczący pod wodzą Tecumseha ponieśli klęskę kończącą wieloletnią wojnę.
- 1816 – Przyjęcie do Unii.
- 1830 – Początek gwałtownego rozwoju osadnictwa.
- 1885 – Sylvanus Bowser z Fort Wayne wynalazł pompę benzynową[1].
Geografia
Stan położony jest w dwóch strefach czasowych: 80 hrabstw w UTC-05:00, a 12 hrabstw w UTC-06:00 (Gibson, Jasper, Lake, La Porte, Newton, Porter, Posey, Spencer, Vanderburgh, Warrick, Perry, Starke).
- Klimat: umiarkowany ciepły, z wyraźnymi czterema porami roku, w południowej części podzwrotnikowy kontynentalny.
- Główne rzeki: rzeka Ohio
- Liczba hrabstw: 92 (lista)
- Największe hrabstwo: Marion
- Liczba parków stanowych: 23
Miasta
Na terenie stanu Indiana znajduje się 567 miast (city lub town), w tym 6 o liczbie ludności przekraczającej 100 000, 85 powyżej 10 000 mieszkańców, a 298 powyżej 1000 mieszkańców (2022 r.)[3].
Lista miast zamieszkanych przez 10 000 lub więcej osób (2022 r.)[3]:
- Indianapolis (880 621)
- Fort Wayne (267 927)
- Evansville (115 749)
- South Bend (103 110)
- Fishers (101 966)
- Carmel (101 964)
- Bloomington (79 107)
- Hammond (76 575)
- Noblesville (72 748)
- Lafayette (71 402)
- Gary (67 972)
- Greenwood (65 406)
- Muncie (65 076)
- Kokomo (59 671)
- Terre Haute (58 335)
- Anderson (55 099)
- Westfield (54 605)
- Elkhart (53 801)
- Columbus (51 268)
- Jeffersonville (51 030)
- Mishawaka (50 913)
- Lawrence (49 276)
- West Lafayette (45 060)
- Portage (38 327)
- New Albany (37 506)
- Merrillville (36 233)
- Plainfield (36 074)
- Richmond (35 513)
- Valparaiso (34 565)
- Crown Point (34 526)
- Goshen (34 375)
- Zionsville (31 982)
- Michigan City (31 792)
- Brownsburg (31 193)
- Schererville (29 668)
- Hobart (29 458)
- Marion (28 030)
- East Chicago (25 968)
- Franklin (25 728)
- Greenfield (24 785)
- Munster (23 664)
- Highland (23 622)
- Avon (23 611)
- St. John (22 847)
- La Porte (22 198)
- Clarksville (21 782)
- Seymour (21 618)
- Shelbyville (20 159)
- Logansport (18 194)
- New Castle (17 345)
- Huntington (17 023)
- Lebanon (16 982)
- Jasper (16 757)
- Vincennes (16 484)
- Crawfordsville (16 479)
- Frankfort (16 474)
- Dyer (16 361)
- Griffith (16 287)
- Warsaw (16 111)
- New Haven (15 843)
- Cedar Lake (15 592)
- Chesterton (14 554)
- Beech Grove (14 492)
- Bedford (13 897)
- Auburn (13 724)
- Speedway (13 695)
- Connersville (13 292)
- Lake Station (13 096)
- Greensburg (12 377)
- Madison (12 211)
- Washington (12 171)
- Whitestown (11 958)
- Martinsville (11 858)
- Yorktown (11 689)
- Lowell (11 128)
- Danville (10 927)
- Peru (10 828)
- Bargersville (10 717)
- Plymouth (10 705)
- Bluffton (10 379)
- McCordsville (10 369)
- Wabash (10 347)
- Kendallville (10 222)
- Columbia City (10 086)
- Sellersburg (10 057)
Demografia
Spis ludności z roku 2020 stwierdza, że stan Indiana liczy 6 785 528 mieszkańców, co oznacza wzrost o 301 726 (4,7%) w porównaniu z poprzednim spisem z roku 2010[4]. Dzieci poniżej piątego roku życia stanowią 6,2% populacji, 23,3% mieszkańców nie ukończyło jeszcze osiemnastego roku życia, a 16,1% to osoby mające 65 i więcej lat. 50,7% ludności stanu stanowią kobiety[5]. Powszechny jest przydomek „hoosier” na określenie mieszkańców stanu Indiana.
Język
W 2010 roku najpowszechniej używanymi językami były[6]:
- język angielski – 92,23%,
- język hiszpański – 4,39%,
- język niemiecki – 0,59%.
Rasy i pochodzenie
Według danych z 2019 roku, 82,8% mieszkańców stanowiła ludność biała (78,3% nie licząc Latynosów), 9,6% to czarnoskórzy Amerykanie lub Afroamerykanie, 2,6% miało rasę mieszaną, 2,5% to Azjaci, 0,27% to rdzenna ludność Ameryki i 0,05% to Hawajczycy i mieszkańcy innych wysp Pacyfiku. Latynosi stanowią 7,2% ludności stanu[7].
Największe grupy stanowią osoby pochodzenia niemieckiego (19,4%), irlandzkiego (10,0%), afroamerykańskiego, angielskiego (8,3%), „amerykańskiego” (7,7%) i meksykańskiego (5,0%). Istnieją także duże grupy osób pochodzenia polskiego (203 tys.), włoskiego (170,5 tys.), szkockiego lub szkocko–irlandzkiego (169,6 tys.), europejskiego (158,3 tys.), francuskiego (140,4 tys.) i holenderskiego (101,8 tys.)[7].
Religia
Dane z 2014[8]:
- protestanci – 52%:
- ewangelikalni – 31% (gł. bezdenominacyjni, baptyści, campbellici, uświęceniowcy, zielonoświątkowcy, szwenkfeldyści i luteranie)[9],
- głównego nurtu – 16% (gł. metodyści i kalwini)[9],
- historyczni czarni protestanci – 5%,
- brak religii – 26% (w tym: 4% agnostycy i 3% ateiści),
- katolicy – 18%,
- mormoni – 1%,
- inne religie – 3% (w tym: prawosławni, muzułmanie, świadkowie Jehowy, żydzi, buddyści, hinduiści, scjentyści, unitarianie uniwersaliści, wyznawcy New Age i bahaiści)[10].
Stan zamieszkuje znaczna populacja amiszów, głównie na północnym wschodzie, z największą populacją w hrabstwie LaGrange, gdzie również mieszkają mennonici. Społeczności amiszów i mennonitów stanowią ponad 1% populacji stanu i są częścią ewangelikalnego protestantyzmu[11][12].
Gospodarka
- kukurydza
- soja, żyto, owies
- pomidory, cebula
- trzoda chlewna, drób
Przemysł
- wydobywczy
- metalowy i rafineryjny
- samochodowy
- maszynowy
- farmaceutyczny
Polityka
Indiana głosowała na republikańskiego kandydata na prezydenta w każdych wyborach od 1968 r., z wyjątkiem wyborów z 2008 r., kiedy stan głosował na Baracka Obamę[1]. W wyborach z 2020 roku 57% wyborców oddało głos na Donalda Trumpa. Joe Biden, który uzyskał 41% poparcia, wygrał jedynie w hrabstwach Indianapolis (63,6%), Monroe (63,1%), Lake (56,8%), St. Joseph (52%) i Tippecanoe (49%)[13].
Uczelnie
- University of Notre Dame
- Indiana University Bloomington
- Indiana University East
- Indiana University Kokomo
- Indiana University Northwest
- Indiana University South Bend
- Indiana University Southeast
- Purdue University
- Indiana University–Purdue University Columbus
- Indiana University Fort Wayne
- Indiana University–Purdue University Indianapolis
- Indiana Institute of Technology
- Indiana State University
- Indiana University System
Sport
Stan znany jest z zamiłowania do koszykówki i produkcji gwiazd, takich jak Larry Bird, czy Louie Dampier[1].
4 maja 1871 roku w mieście Fort Wayne została rozegrana pierwsza państwowa i profesjonalna gra w baseball. W meczu spotkali się Fort Wayne Kekiongas i Cleveland Forest Citys[1].
Mark Spitz, dziewięciokrotny mistrz olimpijski w pływaniu, w latach 1968–1972 pływał dla Indiana University[1].
Zobacz też
Przypisy
- ↑ a b c d e f g Casey Leins, 10 Things to Know About Indiana [online], US News, 2019 [dostęp 2021-07-28] (ang.).
- ↑ What is a Hoosier. Indiana Historical Bureau. [dostęp 2023-05-22]. (ang.).
- ↑ a b c City and Town Population Totals: 2020-2022. U.S. Census Bureau. [dostęp 2023-05-22]. (ang.).
- ↑ Change in Resident Population of the 50 States, the District of Columbia, and Puerto Rico: 1910 to 2020 [online], 2020 Census Apportionment Results [dostęp 2021-07-28].
- ↑ U.S. Census Bureau QuickFacts: Indiana; United States [online], census.gov [dostęp 2021-07-28] (ang.).
- ↑ Data Center Results [online], apps.mla.org [dostęp 2019-01-20] [zarchiwizowane z adresu 2016-03-08].
- ↑ a b 2019: ACS 1-Year Estimates Data Profiles (DP05/DP02) [online], data.census.gov [dostęp 2021-07-28].
- ↑ Adults in Indiana. Pew Research Center, 2014. [dostęp 2019-01-14].
- ↑ a b W nawiasie zaznaczono grupy mające ponad 100 tys. członków.
- ↑ The Association of Religion Data Archives | Maps & Reports [online], thearda.com [dostęp 2021-07-28].
- ↑ Indiana, [w:] Encyclopædia Britannica [dostęp 2021-07-28] (ang.).
- ↑ Amish Groups, undifferentiated Counties (2010) | QuickLists | The Association of Religion Data Archives [online], thearda.com [dostęp 2021-07-28].
- ↑ Indiana 2020 presidential election results [online], cnn.com [dostęp 2021-07-28] (ang.).
| Stany |
| ||||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Dystrykt federalny | |||||||||
| Terytoria zależne |
|
Content Disclaimer
Informasi ini disarikan dari Wikipedia dan disajikan kembali untuk tujuan edukasi. Konten tersedia di bawah lisensi CC BY-SA 3.0. Kami tidak bertanggung jawab atas ketidakakuratan data yang bersumber dari kontribusi publik tersebut.
- The information displayed on this website is sourced in part or in whole from Wikipedia and has been adapted for the purpose of restating it. We strive to provide accurate and relevant information, however:
- There is no guarantee of absolute accuracy. Wikipedia is an open, collaborative project that can be edited by anyone, so information is subject to change.
- It is not intended to constitute professional advice. The content displayed is for informational and educational purposes only. For important decisions (e.g., medical, legal, or financial), please consult a professional.
- Content copyright. Wikipedia is licensed under the Creative Commons Attribution-ShareAlike License (CC BY-SA). This means that content may be reused with appropriate attribution and shared under a similar license.
- Responsible use. Any risk arising from the use of information from this website is entirely the responsibility of the user.