Metr

metr [m]
Układ

SI

Wymiar

Jednostka

długości, szerokości, odległości, drogi, grubości

Typowe symbole wielkości

l, L, x, s, w, h

w jednostkach SI

podstawowa

w jednostkach CGS

w jednostkach anglosaskich

Pochodzenie nazwy

stgr. μέτρον (métron) – miara

Wzorzec metra z lat 1889–1960

Metr (stgr. μέτρον miara) – jednostka podstawowa długości w układach: SI, MKS, MKSA, MTS, oznaczenie m. W myśl definicji zatwierdzonej przez XVII Generalną Konferencję Miar w 1983 jest to odległość, jaką pokonuje światło w próżni w czasie 1/299 792 458 s[1].

Poprzednio metr zdefiniowany był jako:

  • (1795–1889) długość równa długości mierzonej wzdłuż południka paryskiego od równika do bieguna. Na podstawie tej definicji wykonano platynoirydowy wzorzec metra. W trakcie powtórnych pomiarów stwierdzono różnice między wzorcem a definicją. Wzorzec przechowywany jest w Międzynarodowym Biurze Miar i Wag w Sèvres koło Paryża.
  • (1889–1960) I Generalna Konferencja Miar (1889) określiła metr jako odległość między odpowiednimi kreskami na wzorcu, równą połowy południka ziemskiego.
  • (1960–1983) XI Generalna Konferencja Miar (1960) zdefiniowała metr jako długość równą 1 650 763,73 długości fali promieniowania w próżni odpowiadającego przejściu między poziomami 2p10 a 5d5 atomu 86Kr (kryptonu 86)[2].
  • (1983–2019) Długość drogi przebytej w próżni przez światło w czasie [3];
  • (2019) XXVI Generalna Konferencja Miar (13–16.11.2018) zdefiniowała metr[4] jako: oznaczenie m, jest to jednostka długości w SI. Jest ona zdefiniowana poprzez przyjęcie ustalonej wartości liczbowej prędkości światła w próżni c, wynoszącej 299 792 458, wyrażonej w jednostce m s−1, przy czym sekunda zdefiniowana jest za pomocą częstotliwości cezowej ΔνCs[5]. Definicja ta weszła w życie 20.05.2019 roku.

Przeliczenie metra na niektóre jednostki niemetryczne:

1 metr = 0,231481 pręta nowego polskiego = 0,468700 sążnia rosyjskiego = 1,093614 jarda = 3,280840 stóp angielskich

Wielokrotności i podwielokrotności jednostki (wyróżniono najczęściej używane):

Wielokrotności Podwielokrotności
Mnożnik Nazwa Symbol Mnożnik Nazwa Symbol
100 metr m      
101 dekametr dam 10−1 decymetr dm
102 hektometr hm 10−2 centymetr cm
103 kilometr km 10−3 milimetr mm
106 megametr Mm 10−6 mikrometr µm
109 gigametr Gm 10−9 nanometr nm
1012 terametr Tm 10−12 pikometr pm
1015 petametr Pm 10−15 femtometr fm
1018 eksametr Em 10−18 attometr am
1021 zettametr Zm 10−21 zeptometr zm
1024 jottametr Ym 10−24 joktometr ym
1027 ronnametr Rm 10−27 rontometr rm
1030 quettametr Qm 10−30 quectometr qm

Wielokrotności wyższe niż kilometr są praktycznie nieużywane. Do opisywania odległości w skali astronomicznej stosuje się raczej tysiące i miliony kilometrów lub jednostki pozaukładowe: rok świetlny, parsek, jednostka astronomiczna.

Najmniejszą praktycznie używaną podwielokrotnością jest nanometr. Mniejszych jednostek używa się głównie w fizyce kwantowej.

Zobacz też

Przypisy

  1. metr, [w:] Encyklopedia PWN [online], Wydawnictwo Naukowe PWN [dostęp 2021-09-28].
  2. Główny Urząd Miar: 225 lat z metrem. GUM 2012. [dostęp 2016-06-26]. [zarchiwizowane z tego adresu (2016-08-12)].
  3. Główny Urząd Miar: metr. Główny Urząd Miar. [dostęp 2019-01-13].
  4. BIPM: Rezolucja 26. Generalnej Konferencji Miar. www.bipm.org. [dostęp 2019-01-13].
  5. Główny Urząd Miar: Definicja metra. Główny Urząd Miar. [dostęp 2019-01-13].

Linki zewnętrzne

Content Disclaimer

Informasi ini disarikan dari Wikipedia dan disajikan kembali untuk tujuan edukasi. Konten tersedia di bawah lisensi CC BY-SA 3.0. Kami tidak bertanggung jawab atas ketidakakuratan data yang bersumber dari kontribusi publik tersebut.

  1. The information displayed on this website is sourced in part or in whole from Wikipedia and has been adapted for the purpose of restating it. We strive to provide accurate and relevant information, however:
  2. There is no guarantee of absolute accuracy. Wikipedia is an open, collaborative project that can be edited by anyone, so information is subject to change.
  3. It is not intended to constitute professional advice. The content displayed is for informational and educational purposes only. For important decisions (e.g., medical, legal, or financial), please consult a professional.
  4. Content copyright. Wikipedia is licensed under the Creative Commons Attribution-ShareAlike License (CC BY-SA). This means that content may be reused with appropriate attribution and shared under a similar license.
  5. Responsible use. Any risk arising from the use of information from this website is entirely the responsibility of the user.