Obierka

Obierka (także: obierzyna, strużyna[1], obierek[2]) – skórki pozostałe po obranych warzywach i owocach[2]; pozostałości po obranych ziemniakach[1].

Właściwości

W przypadku większości owoców i warzyw ich zewnętrzne części są jadalne i zdrowe, dostarczają organizmowi błonnika, witamin i minerałów, w wielu przypadkach w ilości większej niż ich części wewnętrzne. Są również źródłem przeciwutleniaczy. Z drugiej strony obierki mogą zawierać pozostałości pestycydów, metali ciężkich, drobnoustrojów, czy zanieczyszczeń różnego pochodzenia. Większość z nich jest usuwalna po dokładnym umyciu, a w przypadku pestycydów po wymoczeniu w wodnym roztworze sody oczyszczonej[3].

Wykorzystanie w kuchni

W gastronomii z obierek ziemniaczanych można przyrządzać chipsy lub bulion[4], a także poddawać je pieczeniu (np. z rozmarynem)[5]. Na polskiej Liście produktów tradycyjnych znajduje się „babka wojenna z Gromca” – babka z obierków ziemniaczanych wytwarzana we wsi Gromiec w woj. małopolskim[6]. Skórki pomidorów nadają się do suszenia i zmielenia, skórki jabłek do mrożenia, a obierki warzyw korzeniowych do pieczenia (np. marchwi z kminem rzymskim)[5].

Z obierek, ogryzków, poobijanych owoców wszelkiego rodzaju wytwarza się octy[7][8].W dawnych książkach kucharskich można znaleźć przepisy na powidła[9], marmolady[10][11] i galaretki[12] z obierzyn z jabłek, gruszek lub pigw. Z obierzyn z jabłek lub gruszek z przygotowywano też zupy owocowe[10]. Obierzyny z ananasów kandyzowano lub przygotowywano z nich syropy, których używano do deserów (lodów, sorbetów), ponczów itp.[13][14]. Skórki pomarańczy i cytryn, a także melonów i arbuzów kandyzuje się i wykorzystuje np. jako dodatek smakowy lub dekoracyjny do ciast (zob. cykata)[15][16]. Ze skórek cytrusów wytwarza się też nalewki, np. cytrynówkę[17] i pomarańczową gorzką[18].

Skórki bananów to bogate źródło minerałów, związków bioaktywnych i błonnika pokarmowego[19]. Można z nich np. upiec ciasto, przygotować ocet lub wykorzystać je do zmiękczania mięsa[20]. Od niedawna produkuje się mąkę ze skórek bananowych[19].

Łupiny cebuli zwyczajnej wykorzystywane są do barwienia jaj wielkanocnych.

Wykorzystanie w przemyśle

W budownictwie możliwe jest produkowanie biodegradowalnych, ekologicznych płyt MDF w wyniku zmieszania środka wiążącego z włóknami pochodzącymi z obierek ziemniaczanych (wynalazek, którego autorami byli Brytyjczycy: Rowan Minkley i Robert Nicoll we współpracy z biochemikiem Gregiem Cooperem, nazwano Chip[s] Board[21]). Po zużyciu można je kompostować. Podobne zastosowania pozwalają zapobiegać marnotrawstwu żywności[22].

Obierki w kulturze i medycynie tradycyjnej

 Ta sekcja jest niekompletna. Jeśli możesz, rozbuduj ją.

Suszone na słońcu skórki mandarynek (chénpí(inne języki)) znajdują zastosowanie w kuchni chińskiej oraz w tamtejszej medycynie tradycyjnej.

Poślizgnięcie się na skórce banana jest klasycznym slapstickowym gagiem, wykorzystywanym od czasów kina niemego[23] i częstym tematem dowcipów.

Galeria

Przypisy

  1. a b Synonim.net, Synonim obierki
  2. a b Słownik Języka Polskiego PWN, Obierka
  3. Kukbuk, Obierki warzyw i owoców – jeść czy nie?
  4. Kuchnia.wp.pl, Obierki z ziemniaków
  5. a b Marta Dymek: Pieczone ziemniaczane obierki. [w:] Jadłonomia [on-line]. 2012-09-12. [dostęp 2024-05-12].
  6. Babka wojenna z Gromca. [w:] Lista produktów tradycyjnych (woj. małopolskie) [on-line]. Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi, 2021-11-19. [dostęp 2024-05-12].
  7. Tom Hunt: How to turn fruit scraps into vinegar – recipe. [w:] The Guardian (theguardian.com) [on-line]. Guardian News & Media Limited, 2021-04-24. [dostęp 2024-09-10]. (ang.).
  8. „Tani ocet”. W: Rebekka Wolf: Kuchnia koszerna. Warszawa: Księgarnia Jakóba Klepfisza, druk: Drukarnia W. Thiella, 1904, s. 227–228.
  9. „Rozdział XII. Konserwy i marynaty”, przepis „387. Powidła z obierzyn”. W: Maria Śleżańska: Kucharz wielkopolski. Wyd. siódme, poprawione i powiększone. Poznań: Księgarnia J. Leitgebera i S-ki, 1932, s. 449.
  10. a b „Marmelada z obierzyn”. W: Marta Norkowska: Śpiżarnia i zapasy zimowe. Warszawa: Gebethner i Wolff, 1925, s. 52.
  11. „Pigwy”. W: Marta Norkowska: Śpiżarnia i zapasy zimowe. Warszawa: Gebethner i Wolff, 1925, s. 46.
  12. „Pigwy”. W: Florentyna Niewiarowska, Wanda Malecka: Doświadczone sekreta smażenia konfitur i soków. Lwów: nakładem autorek, druk: Drukarnia Narodowa (Manieckich), 1880, s. 77–78.
  13. „Syrop ananasowy”. W: Marta Norkowska: Śpiżarnia i zapasy zimowe. Warszawa: Gebethner i Wolff, 1925, s. 77.
  14. „Obierzyny z ananasów”. W: Marta Norkowska: Śpiżarnia i zapasy zimowe. Warszawa: Gebethner i Wolff, 1925, s. 20.
  15. cykata, [w:] Słownik języka polskiego [online], Wydawnictwo Naukowe PWN [dostęp 2024-09-11].
  16. s:Encyklopedia staropolska/Cykata
  17. „Cytrynówka”. W: Pani Elżbieta: Nalewki i likiery. Warszawa: Towarzystwo Wydawnicze „Bluszcz”, 1928, s. 8.
  18. „Pomarańczowa gorzka”. W: Pani Elżbieta: Nalewki i likiery. Warszawa: Towarzystwo Wydawnicze „Bluszcz”, 1928, s. 6.
  19. a b Khoozani, Birch, Bekhit. Production, application and health effects of banana pulp and peel flour in the food industry. „Journal of Food Science and Technology”. 56(2), s. 548–559, luty 2019. [dostęp 2020-09-05]. (ang.). 
  20. Gretchen McKay: Why throw away peels when you can turn them into cakes, candies. [w:] Pittsburgh Post-Gazette [on-line]. Block Communications, 1 maja 2019. [dostęp 2020-09-05]. (ang.).
  21. Noizz.pl, Meble przyszłości będą tworzone z obierek ziemniaków - wszystko dzięki nauce i ruchom eko
  22. F5, Obierki z ziemniaków materiałem przyszłości?
  23. a b How Did Slipping on a Banana Peel Become a Comedy Staple? [online], 9 lipca 2012 [dostęp 2017-04-27] (ang.).

Content Disclaimer

Informasi ini disarikan dari Wikipedia dan disajikan kembali untuk tujuan edukasi. Konten tersedia di bawah lisensi CC BY-SA 3.0. Kami tidak bertanggung jawab atas ketidakakuratan data yang bersumber dari kontribusi publik tersebut.

  1. The information displayed on this website is sourced in part or in whole from Wikipedia and has been adapted for the purpose of restating it. We strive to provide accurate and relevant information, however:
  2. There is no guarantee of absolute accuracy. Wikipedia is an open, collaborative project that can be edited by anyone, so information is subject to change.
  3. It is not intended to constitute professional advice. The content displayed is for informational and educational purposes only. For important decisions (e.g., medical, legal, or financial), please consult a professional.
  4. Content copyright. Wikipedia is licensed under the Creative Commons Attribution-ShareAlike License (CC BY-SA). This means that content may be reused with appropriate attribution and shared under a similar license.
  5. Responsible use. Any risk arising from the use of information from this website is entirely the responsibility of the user.