Sam Shepard

Sam Shepard
Ilustracja
Sam Shepard na pokładzie „USS Abraham Lincoln”, na planie filmu Niewidzialny (2004)
Imię i nazwisko

Samuel Shepard Rogers III[1]

Data i miejsce urodzenia

5 listopada 1943[1]
Fort Sheridan[1]

Data i miejsce śmierci

27 lipca 2017[1]
Midway[1]

Zawód

dramaturg, scenarzysta, aktor, autor, eseista, reżyser

Współmałżonek

O-Lan Jones
(1969–1984; rozwód)

Lata aktywności

1962–2017

Multimedia w Wikimedia Commons

Samuel Shepard Rogers III[2][3] (ur. 5 listopada 1943 w Fort Sheridan, zm. 27 lipca 2017 w Midway[4]) – amerykański dramaturg, scenarzysta, eseista i aktor teatralny i filmowy. Laureat Nagrody Pulitzera za sztukę Buried Child (1979)[5]. Najbardziej znane filmy, do których napisał scenariusz, to: Zabriskie Point (reż. Michelangelo Antonioni 1970) i Paryż, Teksas (reż. Wim Wenders 1984). Jako aktor najbardziej znany z ról w filmach Niebiańskie dni i Raport Pelikana. Był autorem 44 sztuk teatralnych.

Życiorys

Wczesne lata

Urodził się w Fort Sheridan w stanie Illinois jako syn oficera wojskowego i farmera Samuela Sheparda Rogersa VI (1917–1984) i Jane Elaine (z domu Schook) Rogers[6], nauczycielki pochodzącej z Chicago[7]. Miał pochodzenie angielskie, szkockie i irlandzkie[7]. Jego ojciec służył w United States Army Air Forces jako pilot bombowca podczas II wojny światowej. Miał dwie siostry: Sandy i Roxanne[5].

Jako nastolatek pracował na ranczo, a po ukończeniu szkoły średniej Duarte High School w Duarte w Kalifornii w 1961 roku, studiował rolnictwo w Mount San Antonio College[5], gdzie zafascynowała go twórczość Samuela Becketta, jazz i ekspresjonizm abstrakcyjny.

Kariera

W 1961 przyłączył się do objazdowej grupy aktorskiej Bishop’s Company Repertory Players. Używał wówczas pseudonimu Steve Rogers. Pracował także jako dramaturg w Magic Theatre w San Francisco. W 1962, w wieku dziewiętnastu lat przeniósł się do Nowego Jorku. Porzucił studia, w 1963 roku dorabiał jako boy hotelowy w barze w Greenwich Village. Pracował jako kelner w klubie jazzowym w Village Gate, cały czas rozwijając swe teatralne zainteresowania. W 1964 przez Theatre Genesis Off-off-Broadway w Kościele św. Marka w Bowery pokazana została jego pierwsza jednoaktowa, autobiograficzna sztuka Cowboys, o której bardzo przychylnie pisał The Village Voice. Shepard współpracował wówczas z wieloma eksperymentalnymi grupami teatralnymi jak: La Mama, Cafe Cino, Open Theatre czy American Place Theatre. Grał na perkusji w Holy Modal Rounders. Zdobył trzy Obie Award w 1966 – Chicago, Icarus's Mother i Red Cross[8], a także odebrał Obie Award w 1967 roku za La Turista. Pod koniec lat sześćdziesiątych dostał grant Fundacji Rockefellera i Guggenheima.

Jego scenariusz został wykorzystany w filmach: Ja i mój brat (Me and My Brother, 1968) Roberta Franka z tekstami Allena Ginsberga i Petera Orlovsky’ego oraz Zabriskie Point (1970) Michelangela Antonioniego. Szkice Sheparda przyczyniły się też do sukcesu kontrowersyjnej rewii Kennetha Tynana Oh! Calcutta! (1969) na Broadwayu[9].

W 1975 podczas tournée Rolling Thunder Revue jako scenarzysta filmu, który dokumentował podróż i koncerty, towarzyszył również Bobowi Dylanowi, grał również na perkusji i występował też z T-Bone Burnettem[5].

W 1979 roku otrzymał Nagrodę Pulitzera za sztukę Buried Child (1979) z Mary McDonnell, a w 1986 został wyróżniony nagrodą Drama Desk za A Lie of the Mind z udziałem Harveya Keitela i Amandy Plummer.

Wim Wenders wykorzystał jego scenariusz do dwóch filmów – Paryż, Teksas (Paris, Texas, 1984) z udziałem Harry'ego Deana Stantona i Nie wracaj w te strony (Don't Come Knocking, 2005) z Samem Shepardem i Jessicą Lange, a Robert Altman do swojego dramatu Chora miłość (Fool for Love, 1985) z Samem Shepardem i Kim Basinger.

Sam Shepard zadebiutował jako aktor w Brand X (1970) z Sally Kirkland i Abbie Hoffman. Zwrócił na siebie uwagę w roli tajemniczego farmera zauroczonego Brooke Adams w dramacie Terrence'a Malicka Niebiańskie dni (Days of Heaven, 1978) u boku Richarda Gere’a. Zebrał dobre recenzje jako Cal Carpenter w filmie fantasy Daniela Petriego Zmartwychwstanie (1980)[10] z Ellen Burstyn. Za kreację astronauty Chucka Yeagera w filmie przygodowym Philipa Kaufmana Pierwszy krok w kosmos (The Right Stuff, 1983) wg książki Toma Wolfe’a był nominowany do Oscara dla najlepszego aktora drugoplanowego. Jako Dashiell Hammett w dramacie telewizyjnym Kathy Bates Dash i Lilly (Dash and Lilly, 1999) zdobył nominację do Złotego Globu i Emmy[11]. Wystąpił też w dramacie wojennym Ridleya Scotta Helikopter w ogniu (Black Hawk Down, 2001) jako generał William F. Garrison u boku Ewana McGregora oraz melodramacie Nicka Cassavetesa Pamiętnik (The Notebook, 2004) w roli Franka Calhouna, oddanego ojca Ryana Goslinga. Za rolę Toma Blankenshipa w dramacie Uciekinier (Mud, 2012) z Matthew McConaugheyem otrzymał Independent Spirit Robert Altman Award.

Życie prywatne

Cierpiał na aerofobię. W okresie wojny wietnamskiej był uzależniony od heroiny.

9 listopada 1969 ożenił się z O-Lan Jones, z którą miał syna Jesse'ego Mojo (ur. 1970). Jednak w roku 1984 doszło do rozwodu. W latach 1970–1971 był związany z wokalistką Patti Smith[12]. Na planie filmu biograficznego Frances (1982), gdzie grał reportera Harry'ego Yorka, poznał aktorkę Jessicę Lange, z którą był związany w latach 1982–2009 i miał dwoje dzieci: córkę Hannah Jane (ur. 1985) i syna Samuela Walkera (ur. 14 czerwca 1987)[5].

Zmarł 27 lipca 2017 we własnym domu w Kentucky na skutek komplikacji wywołanych przez stwardnienie zanikowe boczne[13][14]. Miał 73 lata.

Sztuki jego autorstwa

  • 1964: Cowboys
  • 1964: The Rock Garden
  • 1965: Chicago
  • 1965: Icarus's Mother
  • 1965: 4-H Club
  • 1966: Red Cross
  • 1967: La Turista
  • 1967: Cowboys #2
  • 1967: Forensic & the Navigators
  • 1969: The Unseen Hand
  • 1969: Oh! Calcutta!
  • 1970: The Holy Ghostly
  • 1970: Operation Sidewinder
  • 1971: Mad Dog Blues
  • 1971: Back Bog Beast Bait
  • 1971: Cowboy Mouth
  • 1972: The Tooth of Crime
  • 1975: Action
  • 1978: Curse of the Starving Class
  • 1978: Tongues
  • 1977: Buried Child
  • 1980: True West
  • 1981: Savage/Love
  • 1983: Fool for Love
  • 1985: A Lie of the Mind
  • 1993: Simpatico
  • 1995: Buried Child Revised
  • 1998: Eyes for Consuela
  • 2000: The Late Henry Moss
  • 2004: The God of Hell

Wybrana filmografia

Przypisy

  1. ↑ a b c d e Sam Shepard w bazie Discogs.com (ang.)
  2. ↑ Sam Shepard (5 de Novembro de 1943). Filmow. [dostęp 2017-01-15]. (port.).
  3. ↑ Personalidade: Sam Shepard (EUA). InterFilmes.com. [dostęp 2017-01-15]. (port.).
  4. ↑ Sam Shepard Actor, Playwright, Director, Writer. TVGuide.com. [dostęp 2017-08-01]. (ang.).
  5. ↑ a b c d e Sam Shepard Fast Facts. TVGuide.com. [dostęp 2017-08-01]. (ang.).
  6. ↑ Sam Shepard – Writer Biography (1943-). Film Reference. [dostęp 2017-01-15]. (ang.).
  7. ↑ a b Sam Shepard – What Nationality Ancestry Race. EthniCelebs.com. [dostęp 2021-07-19]. (ang.).
  8. ↑ Sam Shepard. Internet Off-Broadway Database. [dostęp 2017-01-15]. (ang.).
  9. ↑ Sam Shepard. Internet Broadway Database. [dostęp 2021-07-31]. (ang.).
  10. ↑ Sandra Brennan: Sam Shepard Biography. AllMovie. [dostęp 2021-07-19]. (ang.).
  11. ↑ Sam Shepard Awards. AllMovie. [dostęp 2021-07-19]. (ang.).
  12. ↑ Liam Mathews: Writer and Actor Sam Shepard Dead at 73. TVGuide.com, 2017-07-31. [dostęp 2017-08-01]. (ang.).
  13. ↑ Ben Brantley: Sam Shepard, Actor and Pulitzer-Winning Playwright, Is Dead at 73. „The New York Times”, 2017-07-31. [dostęp 2017-08-01]. [zarchiwizowane z tego adresu (2017-08-01)]. (ang.).
  14. ↑ Daniel Kreps: Sam Shepard, Actor and Playwright, Dead at 73. „Rolling Stone”, 2017-08-01. [dostęp 2017-08-01]. [zarchiwizowane z tego adresu (2017-08-01)]. (ang.).

Linki zewnętrzne

Content Disclaimer

Informasi ini disarikan dari Wikipedia dan disajikan kembali untuk tujuan edukasi. Konten tersedia di bawah lisensi CC BY-SA 3.0. Kami tidak bertanggung jawab atas ketidakakuratan data yang bersumber dari kontribusi publik tersebut.

  1. The information displayed on this website is sourced in part or in whole from Wikipedia and has been adapted for the purpose of restating it. We strive to provide accurate and relevant information, however:
  2. There is no guarantee of absolute accuracy. Wikipedia is an open, collaborative project that can be edited by anyone, so information is subject to change.
  3. It is not intended to constitute professional advice. The content displayed is for informational and educational purposes only. For important decisions (e.g., medical, legal, or financial), please consult a professional.
  4. Content copyright. Wikipedia is licensed under the Creative Commons Attribution-ShareAlike License (CC BY-SA). This means that content may be reused with appropriate attribution and shared under a similar license.
  5. Responsible use. Any risk arising from the use of information from this website is entirely the responsibility of the user.