Semonides (gr. Σημωνίδης), w źródłach występujący także jako Semonides z Amorgos oraz Semonides z Samos – starożytny grecki poeta pochodzący z Samos i żyjący prawdopodobnie na przełomie VII i VI wieku p.n.e., zaliczany do wczesnych twórców elegii i jambów. Wśród zachowanego dorobku znajduje się satyryczny utwór poświęcony kobiecie. Z jego życiem wiąże się również kolonizacja wyspy Amorgos, która stała się jego miejscem zamieszkania.

Semonides urodził się na wyspie Samos^[1]. Dokładne daty jego życia nie są znane^[2], jednak szacowane są na przełom VII i VI wieku p.n.e.^[3]; według jednej z interpretacji miał przyjść na świat w pierwszej połowie VII wieku p.n.e., przypuszczalnie wcześniej niż Archiloch. Możliwe jest, że Semonides pochodził z wyższych warstw społecznych^[4]. Istotnym epizodem w jego biografii był udział w kolonizacji wyspy Amorgos^[1], na której osiadł na stałe^[5]; opuszczenie rodzinnej wyspy Samos, orientacyjnie datowane na około 600 rok p.n.e.^[2], wiązało się z trudną sytuacją polityczną wyspy spowodowaną rządami tyrana Demotela^[6].

Twórczość Semonidesa obejmowała przede wszystkim elegie^[5] i jamby^[7]; według przekazu zawartego w Księdze Sudy zaliczany był do pierwszych twórców jambów. Swoje utwory zapisywał w dialekcie jońskim^[8], a wydźwięk ich tematyki najczęściej był pesymistyczny^[6]. Do czasów współczesnych zachowała się jedynie niewielka część jego dorobku, gdyż większość jego utworów zaginęła. Najdłuższy zachowany utwór liczy 118 wersów, jego treść ma charakter satyryczny i poświęcony został kobietom^[1], dlatego bywa określany jako Satyra na kobiety^[9]. Płeć żeńska została podzielona w utworze na dziesięć kategorii, osiem wywodzi się ze zwierząt^[10]: klaczy, lisicy, łasicy, małpy, oślicy, pszczoły, suki oraz świni^[9]. Pozostałe dwie kategorie wywodzą się z ziemi i morza^[11]. Jedynie kobiety pochodzące od pszczoły mają pozytywne cechy^[9]. Wiersz ten przetrwał dzięki V–wiecznemu pisarzowi Stobajosowi, który sporządził zbiór tekstów greckich pisarzy; ten jednak błędnie przypisał autorstwo innemu starożytnemu greckiemu poecie – żyjącemu na przełomie VI i V wieku p.n.e. Symonidesowi z Keos^[10].

Semonides miał być również autorem elegii poświęconej dziejom miejsca swojego pochodzenia. Utwór ten niemal w całości zaginął, zachował się z niego tylko jeden krótki fragment^[6].

• JerzyJ. Danielewicz JerzyJ., Liryka starożytnej Grecji, Warszawa-Poznań: Wydawnictwo Naukowe PWN, 1996, ISBN 83-01-12022-3 .