Vallo
| Iste articlo ye en proceso de cambio enta la ortografía oficial de Biquipedia (la Ortografía de l'aragonés de l'Academia Aragonesa d'a Luenga). Puez aduyar a completar este proceso revisando l'articlo, fendo-ie los cambios ortograficos necesarios y sacando dimpués ista plantilla. |
- No s'ha d'entivocar con bayo.

Un vallo[1][2][3][4][nota 1] ye un sulco u conducto feito en a tierra de labor destinau a que pase l'augua[5] cuan se riega u cuan pleve y que s'ixagüe y asinas no quede quieta y s'atarquile, lo que podría malmeter as venas d'as plantas, pos se pudrirían. Os vallos se fan con l'aladro u con a ixada (hada).
En primeras os vallos amanecen a resultas de l'acción d'o guambre de l'aladro, que va «rompendo» a tierra a mesura que abanza y tira la tierra cara t'afuera, formando os cavallons. O sulco que queda en mel medio ye o vallo.
En as tierras de secano, os cavallons se desfan a poco con que pleva u mesmo cuan «s'atabla» la uebra dimpués de sembrar. Por contra en regano, como por eixemplo en a huerta, os vallos se mantienen a fuerza d'«acancillar» y sacar as glebas y os torrocos y tornar a montar-los en os cavallons.
En regar, cuan se debanta la talladera y l'augua d'a cequia preta a correr por o huerto, cal que s'haiga feito bien a fayena d'acancillar o camino enantes, pos si no, podría brincar por os cavallons y malmeter as plantas.
Se veiga tamién
Notas
- ↑ En grafía de 1987 s'escribiba ballo
Referencias
- ↑ (an) Diccionario aragonés-castellano-catalán. Estudio de Filología Aragonesa. Edacar num. 14. Zaragoza. Edicions Dichitals de l'Academia de l'Aragonés. ISSN 1988-8139. Octubre de 2024 (accesible vía web).
- ↑ CORONAS CABRERO, Mariano, Vocabulario aragonés de Labuerda-A Buerda (Sobrarbe); Prensas Universitarias de Zaragoza + Xordica Editorial. Zaragoza, 2007. ISBN 978-84-96457-23-2
- ↑ GARCÉS LÓPEZ, Agliberto (NAGORE, F. ed.). Fraseología del habla popular aragonesa (2º ed); Publicazions d'o Consello d'a Fabla Aragonesa. Uesca, 2005. ISBN 84-95997-16-9
- ↑ LÓPEZ SUSÍN, J.I. et MONTANER SUSÍN, M. D. Bocabulario de Plasenzia (Sotonera); Publicazions d'o Consello d'a Fabla Aragonesa. Uesca, 2000. ISBN 84-86036-84-4
- ↑ ROMANOS, Fernando y SÁNCHEZ, Fernando. L'Aragonés de A Fueba. Bocabulario y notas gramaticals. Publicazions d'o Consello d'a Fabla Aragonesa, 1999. ISBN 36-86036-68-2.
Content Disclaimer
Informasi ini disarikan dari Wikipedia dan disajikan kembali untuk tujuan edukasi. Konten tersedia di bawah lisensi CC BY-SA 3.0. Kami tidak bertanggung jawab atas ketidakakuratan data yang bersumber dari kontribusi publik tersebut.
- The information displayed on this website is sourced in part or in whole from Wikipedia and has been adapted for the purpose of restating it. We strive to provide accurate and relevant information, however:
- There is no guarantee of absolute accuracy. Wikipedia is an open, collaborative project that can be edited by anyone, so information is subject to change.
- It is not intended to constitute professional advice. The content displayed is for informational and educational purposes only. For important decisions (e.g., medical, legal, or financial), please consult a professional.
- Content copyright. Wikipedia is licensed under the Creative Commons Attribution-ShareAlike License (CC BY-SA). This means that content may be reused with appropriate attribution and shared under a similar license.
- Responsible use. Any risk arising from the use of information from this website is entirely the responsibility of the user.