Upyr´

Dane podstawowe
Państwo	Rosja
Producent	Uralska Fabryka Dronów
Typ	dron kamikadze
Konstrukcja	kompozytowa
Załoga	0
Historia
Data oblotu	2023
Lata produkcji	od 2023
Dane techniczne
Napęd	4 × silnik elektryczny
Wymiary
Masa
Użyteczna	2 kg
Osiągi
Prędkość maks.	120 km/h
Prędkość przelotowa	60-80 km/h
Pułap praktyczny	10–50 m
Zasięg	10-12 km
Długotrwałość lotu	15-20 minut
Dane operacyjne
Użytkownicy
Rosja

Upyr´ (ros. Упырь, tłum. ‘upiór’) – rosyjski dron kamikaze, opracowany podczas inwazji Rosji na Ukrainę przez przedsiębiorstwo Urałdronzawod z Jekaterynburga. Konstrukcja została zaprojektowana jako tani i prosty w produkcji bezzałogowy statek powietrzny przeznaczony do wykonywania uderzeń na cele znajdujące się na taktycznej głębokości ugrupowania przeciwnika. Dron wykorzystywany jest głównie do zwalczania pojazdów, stanowisk ogniowych oraz celów logistycznych, a także do izolowania pola walki poprzez utrudnianie transportu ludzi i zaopatrzenia. Upyr´ należy do grupy rosyjskich dronów FPV rozwijanych w odpowiedzi na rosnące znaczenie tanich systemów bezzałogowych podczas wojny rosyjsko-ukraińskiej. Konstrukcja wykorzystuje komercyjnie dostępne podzespoły, uproszczoną technologię montażu oraz system retransmisji sygnału zwiększający zasięg działania.

Prace nad dronem rozpoczęto jesienią 2022 r. Pomysł na nowy bezzałogowy statek powietrzny został zgłoszony przez rosyjskich żołnierzy biorących udział w agresji na Ukrainę. Z pierwotną koncepcją drona zwrócili się do Władimira Tkaczuka, przedsiębiorcy z Jekaterynburga. Zebrał on zespół entuzjastów oraz przyciągnął uwagę kilku dużych wojskowo-patriotycznych kanałów Telegram, które zorganizowały zbiórkę funduszy na realizację projektu. Pierwsze prototypy zmontowano i przetestowano na początku 2023 r. Testy w terenie rozpoczęły się w kwietniu, a po niezbędnych zmianach konstrukcyjnych rozpoczęto produkcję seryjną i dostawy do jednostek Sił Zbrojnych Federacji Rosyjskiej^[1].

Celem projektu było opracowanie lekkiej platformy powietrznej zdolnej do przenoszenia ładunku bojowego, przy jednoczesnym uproszczeniu konstrukcji i ograniczeniu kosztów produkcji. Według twórców drona miało to umożliwić zwiększenie skali produkcji przy zachowaniu wysokiej skuteczności bojowej. W toku rozwoju konstrukcji szczególną uwagę poświęcono systemom łączności i sterowania, które były stopniowo modernizowane w celu zwiększenia odporności na środki walki radioelektronicznej^[2]. Dron po raz pierwszy pojawił się na wyposażeniu rosyjskich jednostek walczących na Ukrainie w maju 2023 r. i początkowo był używany wyłącznie do niszczenia łodzi desantowych Sił Zbrojnych Ukrainy na Dnieprze^[3].

Obniżenie kosztów osiągnięto poprzez uproszczenie procesu produkcyjnego i wykorzystanie zarówno komponentów importowanych, jak i części wytwarzanych lokalnie. Montaż dronów prowadzono w sposób maksymalnie uproszczony i niskokosztowy^[4]. Według rosyjskich źródeł koszt jednego zestawu obejmującego bezzałogowy statek powietrzny oraz system retransmisji sygnału dla stacji naziemnej miał wynosić około 50 tys. rubli^[5].

Wraz z rozwojem projektu przedsiębiorstwo Urałdronzawod rozpoczęło również szkolenie operatorów dronów Upyr´. Program szkoleniowy obejmował m.in. podstawy radioelektroniki, obsługi systemów bezzałogowych, rozpoznania oraz praktyczne loty. Według przedstawicieli zakładu kurs trwa około miesiąca i przygotowuje operatorów do samodzielnego wykrywania oraz zwalczania celów. Na poligonie przedsiębiorstwa prowadzono także testy wszystkich egzemplarzy przed przekazaniem ich rosyjskim jednostkom wojskowym^[6].

Dron przeznaczony jest do wykonywania uderzeń na cele znajdujące się na taktycznej głębokości ugrupowania przeciwnika. Według twórców system służy do izolowania pola walki poprzez utrudnianie dostarczania amunicji, transportu żołnierzy oraz przemieszczania sprzętu wojskowego w określonym rejonie działań bojowych^[7]. Za jeden z priorytetowych celów uznano również zwalczanie czołgów prowadzących ogień z zakrytych stanowisk ogniowych. Dzięki możliwości ataku z lotu nurkowego dron miał razić pojazdy ukrywające się za przeszkodami terenowymi i poza bezpośrednim zasięgiem przeciwpancernych pocisków kierowanych^[8].

Strona rosyjska podaje, że wśród celów zniszczonych przez drony Upyr´ znalazły się fortyfikacje przygotowane przez Siły Zbrojne Ukrainy, czołgi Abrams oraz bojowe wozy piechoty Bradley^[9].

Upyr´ jest elektrycznym wielowirnikowcem o konstrukcji zbliżonej do innych rosyjskich dronów typu FPV. Kadłub i rama wykonane są z tworzywa sztucznego. Charakterystycznym elementem konstrukcji są dwie pionowe, płaskie anteny umieszczone w górnej części drona. W przedniej części kadłuba znajduje się kamera przekazująca obraz operatorowi, natomiast pod kadłubem umieszczono uchwyty do podwieszania ładunku bojowego. Układ napędowy składa się z czterech zespołów silnik–śmigło zasilanych energią elektryczną, opracowanych na podstawie dostępnych komercyjnie podzespołów. Według rosyjskich źródeł dron podczas lotu nurkowego może osiągać prędkość do 120 km/h, zachowując przy tym sterowność. Zasięg działania określano na około 10–12 km od linii frontu. Dron może przenosić ładunek bojowy o masie do 2 kg^[10]. Do uzbrojenia stosowanego przez operatorów należą m.in. granaty przeciwpancerne PG-7W, granaty RKG-3 oraz improwizowane głowice bojowe własnej konstrukcji. Ładunki wyposażane są w zapalniki kontaktowe^[11].

Sterowanie odbywa się drogą radiową z wykorzystaniem transmisji obrazu z kamery pokładowej. System przekazuje również dane telemetryczne i odbiera komendy operatora. Operator korzysta ze standardowej aparatury sterującej FPV oraz gogli wideo. Według twórców konstrukcji system łączności był stopniowo modernizowany w celu zwiększenia odporności na walkę radioelektroniczną^[12].

W celu zwiększenia zasięgu operacyjnego opracowano również system retransmisji sygnału, który składa się z dodatkowego quadrocoptera wyposażonego w anteny i aparaturę retransmisyjną. Powstała także naziemna wersja retranslatora. Zastosowanie takich urządzeń umożliwia zwiększenie zasięgu działania drona oraz poprawę bezpieczeństwa operatorów poprzez oddalenie stanowiska sterowania od linii frontu^[13].