Y
Y Y
| |||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| A | B | C | D | E | |||
| F | G | H | I | J | |||
| K | L | M | N | Ñ | |||
| O | P | Q | R | S | |||
| T | U | V | W | X | |||
| Y | Z | ||||||
Digrafos
| |||||||
| ch | gu | ix | ll | ny | |||
| qu | rr | ||||||
Atros simbolos
| |||||||
| Ç | l·l | nn | tz | ||||
A Y (i griega[1] u ye[1]) ye a vintiseisena letra de l'alfabeto aragonés y vintiunena consonant. Perteneixe tamién a l'alfabeto latino.
Historia
A y proviene d'a letra griega ipsilon (ὒψιλόν) —«y simple» (pa distinguir d'a grafía «oi» (οι), que representaba o mesmo soniu que a ipsilon en griego antigo tardano),[2]— que se pronunciaba /u/, mes tarde /y/ (como a u francesa u a ü alemana) y actualment /i/. Inicialment os romanos la transcribioron con o grafema 'V', d'o mesmo orichen (a wau fenicia, '𐤅'); dica mitat d'o sieglo I a. C. os romanos introducioron a letra 'Y' pa transcribir palabras d'orichen griego en as que se trobaba present. Por ixo, se corresponde con a letra Y de l'alfabeto latino u romano moderno.
A introducción en o Imperio romano estió en periodo tardano d'o desarrollo de l'alfabeto, por o que a /y/ pronunciada como "U" produció confusions entre as grafías "Y" y "V", lo que fació que, por eixemplo, palabras como "Satura" también se podesen escribir "Satyra", "Sulla" tamién "Sylla", etc.
En aragonés
En aragonés representa o fonema palatal fricativo sonoro /ʝ/ en todas as suyas realizacions foneticas[3]: ye ([ʝe]), ya ([ʝa]), yo ([ʝo]), yabos (['ʝaβos]), yera (['ʝera]), bayo (['baʝo]), mayo (['maʝo]), suyo (['suʝo]), aduya ([a'ðuʝa]), gayata ([ga'ʝata]), paseyo ([pa'seʝo]), veyer ([be'ʝer]), muyiba ([mu'ʝjβa]), trayeba ([tra'ʝeβa]), fuyir ([fu'ʝjr]), pueyo (['pweʝo]), naya (['naʝa]).
Por razons morfolochicas y como excepción, s'escriben con <i> as variants d'o pronombre adverbial i/bi/ie, tanto en posición proclitica como enclitica: i eba (['ʝeβa]); meter-ie ([me'teʝe]).
S'escribe la secuencia <hi> por razons etimolochicas, tanto si se pronuncia como consonant /ʝ/ u como semiconsonant palatal [j]: hiato (['jato]), hialino ([ja'lino]), hialuronico ([jaluro'niko]), hierba ([ʝe'rβa]), hiedrera ([ʝe'ðrera]), hiena (['ʝena]), hieratico ([jera'tiko]), hioides ([j'ojðes]), hiogloso ([jo'ɣloso]), ahier/ahiere ([a'ʝer]/[a'ʝere]). En termins con una consonantización consolidada, se permite a escritura con <y>: yerba, ayer.
A conchunción copulativa (< ET) s'escribe "y", representando as suyas realización como vocal [i], semivocal [i̯], semiconsonant [j] u consonant [ʝ]: blanco y negro.
Referencias
- ↑ 1,0 1,1 (an) Diccionario aragonés-castellano-catalán. Estudio de Filología Aragonesa. Edacar num. 14. Zaragoza. Edicions Dichitals de l'Academia de l'Aragonés. ISSN 1988-8139. Octubre de 2024 (accesible vía web).
- ↑ "A Greek-English Lexicon", H.G. Liddell & R. Scott, 1940, ed. H. S. Jones y R. McKenzie, Oxford, The Clarendon Press.
- ↑ (an) Ortografía de l'aragonés. AAL
Vinclos externos
Content Disclaimer
Informasi ini disarikan dari Wikipedia dan disajikan kembali untuk tujuan edukasi. Konten tersedia di bawah lisensi CC BY-SA 3.0. Kami tidak bertanggung jawab atas ketidakakuratan data yang bersumber dari kontribusi publik tersebut.
- The information displayed on this website is sourced in part or in whole from Wikipedia and has been adapted for the purpose of restating it. We strive to provide accurate and relevant information, however:
- There is no guarantee of absolute accuracy. Wikipedia is an open, collaborative project that can be edited by anyone, so information is subject to change.
- It is not intended to constitute professional advice. The content displayed is for informational and educational purposes only. For important decisions (e.g., medical, legal, or financial), please consult a professional.
- Content copyright. Wikipedia is licensed under the Creative Commons Attribution-ShareAlike License (CC BY-SA). This means that content may be reused with appropriate attribution and shared under a similar license.
- Responsible use. Any risk arising from the use of information from this website is entirely the responsibility of the user.