Pf11
 Parowóz kkStB 108.04 | |
| Producent | |
|---|---|
| Lata budowy |
1901-1910[1] |
| Układ osi |
2'B1' n4v |
| Wymiary | |
| Masa pustego parowozu |
60,6 t |
| Masa służbowa |
68,3 t[2] |
| Masa przyczepna |
29 t[2] |
| Długość |
11 452 mm[3] |
| Długość z tendrem | |
| Wysokość |
4570 mm[1] |
| Rozstaw osi skrajnych |
9000 mm[1] |
| Średnica kół napędnych |
2100 mm[2] |
| Średnica kół tocznych |
995/1258 mm[2] |
| Napęd | |
| Trakcja |
parowa |
| Typ tendra |
różne |
| Ciśnienie w kotle |
15 at |
| Powierzchnia ogrzewalna kotła |
227,5 m² lub 217,5 m²[2] |
| Powierzchnia rusztu |
3,53 m²[2] |
| Średnica cylindra |
600/350 mm[2] |
| Skok tłoka |
680 mm[2] |
| Parametry eksploatacyjne | |
| Moc znamionowa |
910 kW[2] (1237 KM) |
| Prędkość konstrukcyjna |
100 km/h[2] |
| Nacisk osi na szyny |
14,5 t[1] |
Pf11 – polskie oznaczenie austriackiego parowozu pospiesznego serii kkStB 108 o układzie osi 2'B1', produkowanego w latach 1901–1910. Parowóz wykorzystywał parę nasyconą i czterocylindrowy silnik sprzężony.
Historia i służba
Parowóz serii 108 przedstawiał nowy etap rozwoju austriackich parowozów pospiesznych, wprowadzając na koleje państwowe kkStB układ osi 2'B1' i kocioł o dużej wydajności. Na próbach osiągał prędkość 140 km/h[3]. W 1906 roku parowóz numer 108.22 otrzymał nagrodę Gran premio na wystawie w Mediolanie[3]. Zbudowano 36 lokomotyw tej serii, w dwóch fabrykach austriackich Wiener Neustadt i StEG oraz czeskiej BMM. Z tego, 25 było przeznaczonych dla austriackich kolei państwowych kkStB (numery od 108.01 do 108.25)[4], a pozostałe 11 nieco odmiennych dla austro-węgierskiej Kolei Południowej (Südbahn / Déli Vasút, numery od 211 do 221)[5][3]. W 1901 roku zbudowano pierwszą lokomotywę, w kolejnym roku dwie. Większość lokomotyw (21) zbudowano w 1903 roku, po czym w 1905 zbudowano jeszcze cztery, w 1906 i 1907 po trzy i jeszcze po jednej w 1908 i 1910[4][5]. Lokomotywy kkStB prowadziły pociągi pospieszne między Wiedniem a Pragą i Wiedniem a Krakowem[3].
Po I wojnie światowej ostatecznie 24 lokomotywy z dawnych kolei kkStB otrzymała Czechosłowacja, gdzie służyły na kolejach ČSD jako seria 275.0 (numery 275.001 do 275.024)[4]. Stosowano je m.in. na trasach z Pragi do Brna, Chebu i Bratysławy, ostatnie służyły na trasie Praga – Horažďovice do 1949 roku[3]. Jedna lokomotywa (108.14) trafiła do kolei rumuńskich (CFR)[4]. Jedenaście lokomotyw Kolei Południowych natomiast kontynuowało służbę na Kolejach Austriackich (BBÖ) jako seria 108 (numery 108.01 – 108.11) do lat 30.[3][5]
W okresie międzywojennym na PKP pracował przejściowo tylko jeden parowóz tej serii – dawny 108.15[b]. Według systemu oznaczeń PKP, parowóz miał mieć oznaczenie Pf11-1, lecz nie jest jasne, czy został przenumerowany. W 1924 roku został przekazany Czechosłowacji, gdzie służył dalej pod numerem 275.014[4].
Opis
Lekki parowóz pospieszny, o układzie osi 2'B1'[1]. Przedni wózek z osiami tocznymi średnicy 995 mm i rozstawem osi 2420 mm miał czop skrętu przesunięty o 50 mm poza jego środek. Z tyłu parowóz miał oś Adamsa z kołami średnicy 1258 mm, bez nastawiacza powrotnego[1][2]. Koła napędne miały średnicę 2100 mm, oś napędowa była podwójnie wykorbiona. Parowóz miał wysoko umieszczony kocioł (środek 2830 mm nad główką szyny), z rusztem o dużej długości (3270 mm)[1]. Kocioł miał 329 płomieniówek lub 314 w parowozach produkcji od 1905 roku, powierzchnia ogrzewalna kotła (od strony wody) odpowiednio wynosiła 227,5 m² lub 217,5 m²[2]. Typowo dla austriackich lokomotyw, dymnica miała dwudzielne drzwiczki, a koła napędowe były od góry nakryte ozdobnymi szerokimi błotnikami[3].
Silnik sprzężony czterocylindrowy, z cylindrami wysokoprężnymi umieszczonymi pod dymnicą, między ostojnicami i napędzającymi oś wykorbioną oraz cylindrami niskoprężnymi na zewnątrz[1]. Cylindry miały średnicę odpowiednio 350 i 600 mm oraz skok 680 mm[2]. Suwaki cylindrów były płaskie, z zewnętrznym napędem[1], rozrząd Heusingera[2].
Stosowano kilka różnych serii tendrów trzy- lub czteroosiowych[3].
Uwagi
- ↑ Długość z tendrem trzyosiowym na podstawie rysunku w J. Bek, Z. Bek, s. 47 nie uwzględnia połączenia między lokomotywą a tendrem; ponadto stosowano także inne tendry.
- ↑ J. Pospichal, kkStB 108 i PKP Pf11. Według J. Bek, Z. Bek, s. 47, Polska posiadała jedną lokomotywę o numerze 108.14, która według J. Pospichala trafiła jednak do Rumunii.
Przypisy
- ↑ a b c d e f g h i j J. Piwowoński, Parowozy..., s. 190, 199.
- ↑ a b c d e f g h i j k l m n J. Bek, Z. Bek, Parní..., s. 145.
- ↑ a b c d e f g h i J. Bek, Z. Bek, Parní..., s. 47-48.
- ↑ a b c d e J. Pospichal, kkStB 108 w serwisie Lokstatistik [dostęp 2012-04-21].
- ↑ a b c J. Pospichal, Südbahn 108/BBÖ 108” w serwisie Lokstatistik [dostęp 2012-04-21].
Bibliografia
- Jindřich Bek, Zdenek Bek, Parní lokomotivy ČSD [1], Praga, 1999, ISBN 80-86116-13-1.
- Jan Piwowoński, Parowozy kolei polskich, Warszawa: WKiŁ, 1978
- Josef Pospichal, Lokstatistik
Content Disclaimer
Informasi ini disarikan dari Wikipedia dan disajikan kembali untuk tujuan edukasi. Konten tersedia di bawah lisensi CC BY-SA 3.0. Kami tidak bertanggung jawab atas ketidakakuratan data yang bersumber dari kontribusi publik tersebut.
- The information displayed on this website is sourced in part or in whole from Wikipedia and has been adapted for the purpose of restating it. We strive to provide accurate and relevant information, however:
- There is no guarantee of absolute accuracy. Wikipedia is an open, collaborative project that can be edited by anyone, so information is subject to change.
- It is not intended to constitute professional advice. The content displayed is for informational and educational purposes only. For important decisions (e.g., medical, legal, or financial), please consult a professional.
- Content copyright. Wikipedia is licensed under the Creative Commons Attribution-ShareAlike License (CC BY-SA). This means that content may be reused with appropriate attribution and shared under a similar license.
- Responsible use. Any risk arising from the use of information from this website is entirely the responsibility of the user.